طالبان
 پرچم طالبان | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| مؤسس | دولت پاکستان و گروههای بنیادگرا |
| سال تأسیس | ۱۳۷۳ش/۱۹۹۴م |
| گرایش | حنفی، دیوبندی، سلفیه |
| گستره جغرافیایی | افغانستان |
| شهرهای مهم | قندهار(افغانستان) |
| فعالیتهای مهم | تصرف کابل و تشکیل حکومت (۱۳۷۵ش/۱۹۹۶م) و (مرداد ۱۴۰۰ش/آگوست ۲۰۲۱م) |
| حوادث مهم | سقوط حکومت (۱۳۸۰ش/۲۰۰۱م) |
| حکومتها | (مهر ۱۳۷۵ش ـ آبان ۱۳۸۰ش/اکتبر۱۹۹۶م ـ نوامبر۲۰۰۱م)، (از مرداد/اسد ۱۴۰۰ش) |
| نامهای دیگر | امارت اسلامی افغانستان، تحریک اسلامی افغانستان |
| اطلاعات دینی | |
| از شاخههای | حرکت انقلاب به رهبری مولوی محمدنبی محمدی و حزب اسلامی یونس خالص |
| باورها | زندگی سَلَفی، نظام خلافت، برتری قوم پشتون |
| شاخهها | شبکه حقانی، جناح قندهاری |
| وضعیت کنونی | |
| وضعیت | غیرقانونی و در لیست سیاه سازمان ملل |
طالبان گروهی شبهنظامی و سیاسی با ریشههای فکری در مکتب دیوبندی هند و سلفیه، با هدف احیای خلافت اسلامی و بازگشت به دوران صدر اسلام، در اوایل دهه ۱۹۹۰م در افغانستان ظهور کرد. این گروه که معتقد به برتری قومی قبیله درانی (پشتون) برای رهبری است، نظام خلافت را بر ارکانی چون بیعت، شورا، نصب و غلبه بنا نهاده و برای مردم و احزاب در آن جایگاهی قائل نیست.
طالبان از تسلط بر افغانستان، سبک زندگی مورد نظر خود را با الزاماتی چون ریش بلند، پوشش محلی، اجباری شدن نماز جماعت، ممنوعیت رسانهها و برخی سرگرمیها، منع تحصیل و کار زنان، و ممنوعیت مراسم مذهبی غیر اهل سنت، پیادهسازی کردند. طالبان سبک زندگی غربی را مردود دانسته و با نفوذ فرهنگ آن مخالفند، اما گزارشهایی مبنی بر حمایت مالی غرب از این گروه منتشر شده است.
تفاوت اصلی طالبان با گروههایی چون القاعده و داعش، تمرکز بر افغانستان بهعنوان اولویت اصلی مبارزه و نداشتن استراتژی جهانی است. به گفته پژوهشگران، این گروه عموماً با سایر گروههای افراطی تا زمانی که منافعشان را تهدید نکنند، رویکردی تحملآمیز دارد.
طالبان دو بار به قدرت رسیدند؛ اولین دوره از سال ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۱م با تأسیس امارت اسلامی و پایان آن با حمله آمریکا، و دوره دوم از اوت ۲۰۲۱م با تصرف مجدد کابل و با وجود توافق صلح پس از خروج آمریکا، هیچ کشوری امارت اسلامی طالبان را به رسمیت نشناخته و این گروه همچنان در لیست سیاه سازمان ملل قرار دارد.
رهبری طالبان از ابتدا تاکنون بر عهده سه نفر بوده است: ملا محمد عمر، ملا اختر محمد منصور و در حال حاضر ملا هبتالله آخوندزاده. علیرغم ادعاهای طالبان، از ابتدای حکومت اول، تنشها و مشکلات جدی با شیعیان وجود داشته است؛ از جمله عدم پایبندی به پیمان با عبدالعلی مزاری، سرکوب و کشتار شیعیان بهویژه هزارهها، تخریب آثار باستانی و ممنوعیت تدریس فقه جعفری پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱م. همچنین، آزادیهای مذهبی شیعیان نقض شده و محدودیتهای شدیدی برای عزاداری محرم اعمال گشته است.
عوامل ظهور طالبان در افغانستان
ظهور طالبان در افغانستان در اوایل دهه ۱۹۹۰م، نتیجه ترکیبی از عوامل داخلی و خارجی بود. از عوامل اصلی، ظهور گروههای بنیادگرا در مناطق مرزی پاکستان از دهه ۱۳۴۰ش است. احزاب سنی مانند جمعیت علمای اسلام، جماعت اسلامی و اهل حدیث، با تأسیس مدارسی با رویکرد دیوبندی[۱] و اشتراک دیدگاه با سلفیه و وهابیت، جوانان را برای جهاد در افغانستان تحریک، مسلح و سازماندهی میکردند.[۲]
در این میان، ورود مهاجران افغان به پاکستان و افزایش تعداد جوانان جذب شده به این مدارس، نقشی اساسی داشت.[۳] علاوهبر این، فرهنگ قبیلهای، به ویژه در میان قوم پشتون که اکثریت اعضای طالبان را تشکیل میدهند، و تجربیات زندگی در محیطهای قبیلهای، روستایی و اردوگاهی با فقر و بیسوادی، زمینه را برای جذب این افراد به طالبان فراهم کرد.[۴] این گروه پس از تسلط بر کابل، شامل اعضای غیرپشتون و غیربنیادگرا، مجاهدین عرب و چچنی، و حتی پشتونهای همکاریکننده با دولت کمونیستی نیز شد.[۵]
نقش عوامل سیاسی و بینالمللی در ظهور طالبان
فضای ناآرام افغانستان پس از سقوط دولت نجیبالله در سال ۱۹۹۲ میلادی، با اختلافات شدید میان سران مجاهدین، درگیریهای مسلحانه، تلفات سنگین، ویرانی کابل و شهرهای بزرگ، رواج فساد، زورگویی و بیقانونی،[۶] و از بین رفتن رونق اقتصادی و امنیت، زمینه را برای پذیرش عمومی طالبان فراهم کرد. ناشناخته بودن اولیه این گروه باعث شد تا تصور شود که آنها رویکردی متفاوت و بهتر از مجاهدین دارند.[۷]
در سطح بینالمللی، دولت پاکستان نقش کلیدی در ظهور طالبان ایفا کرد. پس از شکلگیری مجاهدین با حمایت آمریکا، انگلیس، عربستان و امارات در دوران ضیاءالحق،[۸][یادداشت ۱] بعدها بینظیر بوتو و حکومت عربستان به سمت تشکیل گروهی جدید با کنترل بیشتر گرایش پیدا کردند.[۹]
سکوت اولیه سازمان ملل و آمریکا در قبال بحران افغانستان پس از خروج شوروی، به پاکستان و احزاب اسلامگرای آن اجازه داد تا طرح تشکیل گروه جدیدی را ارائه دهند که با استقبال آمریکا مواجه شد.[۱۰] همچنین، دولت عربستان با اهداف گسترش نفوذ خود در کشورهای اسلامی و کاهش نفوذ ایران، از مجاهدین و طالبان حمایت کرد و فعالیت بنیادگرایان عرب، انتقادها را به سمت جهاد در افغانستان منحرف ساخت.[۱۱]
مبانی فکری و عقیدتی طالبان
به گفته پژوهشگران، مبانی فکری ملاهای طالبان ریشه در مکتب دیوبندی هند و سلفیه دارد. آنها دوران آغازین و میانی اسلام را دوران طلایی و بدون خطا میدانند که بیشترین شباهت را به سیره پیامبر(ص) داشته و معتقدند نظام زندگی مسلمانان باید به آن دوران بازگردد.[۱۲][یادداشت ۲]
مهمترین اصل در اندیشه سیاسی دیوبندی و طالبان، احیای خلافت است. طالبان، اسلامی بودن جامعه را در گرو اسلامی بودن حکومت میدانند و بازگشت به جامعه آرمانی خود را مستلزم احیای نظام خلافت میبینند.[۱۳] ارکان این نظام شامل بیعت اهل حل و عقد، شورا، نصب و غلبه است. در این نظریه، مردم و احزاب جایگاهی ندارند.[۱۴]
طالبان معتقدند قبیله احمدخان درانی (از قوم پشتون) بهدلیل بنیانگذاری اولین حکومت مستقل در قندهار، شایستگی و اصالت لازم برای خلافت و ریاست دولت اسلامی افغانستان را دارد.[۱۵] این دیدگاه منجر به تقابل قبیلهای بین درانیهای قندهار و غلجاییهای پکتیا شده است. شبکه حقانی (متعلق به طایفه زدران در شرق افغانستان) که نقش کلیدی در عملیاتهای مرگبار داشته، برتریجویی درانیها را نمیپذیرد.[۱۶] همچنین، انحصار قدرت توسط پشتونها باعث واکنش و نارضایتی سایر اقوام مانند تاجیک، هزاره و ازبیک شده است که تا مرز جدایی و جنگ پیش رفته است.[۱۷]
اهداف
طالبان پس از تسلط بر قندهار، هرات و کابل، دستورات ویژهای برای پیادهسازی سبک زندگی مورد نظر خود صادر کرد:
- پوشش و ظاهر: مردان ملزم به داشتن ریش بلند و پوشیدن لباس محلی شدند.
- مناسک مذهبی: نماز جماعت برای همگان اجباری گردید.
- ممنوعیتها: رادیو، تلویزیون، اینترنت، ماهواره و آلات موسیقی ابزار شیطانی اعلام شده و نقاشی و عکاسی از موجودات زنده ممنوع شد.[۱۸]
- حقوق زنان: دختران و زنان از تحصیل و کار منع شدند و موظف شدند هنگام خروج از خانه، بدون آرایش، کاملاً پوشیده و همراه با یک محرم مرد باشند.[۱۹]
- محدودیتهای مذهبی: پیروان مذاهب غیر اهل سنت، از جمله شیعیان و اسماعیلیان، حق انجام مراسم مذهبی خود را نداشتند.
- مالیات: دریافت زکات و عشر بهعنوان مالیاتهای اسلامی دوباره برقرار شد.[۲۰]
اندیشه سیاسی و حاکمیتی طالبان بر پایه خلافت اسلامی استوار است. پس از تصرف کابل، ملا محمدعمر بهعنوان امیرالمومنین و رهبر امارت اسلامی تعیین شد و رهبران بعدی نیز تحت همین عناوین انتخاب میشوند.[۲۱]
با توجه به اینکه پشتونها از قرن ۱۸م قدرت را در افغانستان در دست داشتند و ریاست برهانالدین ربانی (تاجیک) این رویه را قطع کرده بود، ملا محمدعمر با اعتقاد به اصالت پشتونها برای حکومت، تلاش کرد تا سنت تسلط این قوم بر قدرت را احیا کند.[۲۲]
تاریخچه تشکیل حکومت طالبان در افغانستان
طالبان دوبار توانستند در افغانستان به حکومت برسند:
اولین دوره حکومت
در مهر ۱۳۷۳ش، گروهی متشکل از طلاب مدارس دینی با هدف برقراری امنیت و از بین بردن گروههای مسلح محلی، فعالیت خود را آغاز کردند.[۲۳] طالبان به سرعت قندهار را تصرف کرده و حکومت محلی خود را در این ولایت جنوبی ایجاد نمودند.[۲۴] در مهر ۱۳۷۵ش، طالبان وارد کابل شدند، ارگ ریاست جمهوری را تصرف کردند و امارت اسلامی را تأسیس نمودند، هرچند ملاعمر در قندهار باقی ماند. البته مجاهدین افغانستان در مناطق مختلف با طالبان در نبرد بودند و قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس ایران نیز در مناطق مختلفی از افغانستان به مجاهدین برای مقابله با طالبان کمک میکرد.[۲۵] طالبان تا آبان ۱۳۸۰ش بر بخش زیادی از افغانستان حکومت کردند. این دوره با حمله آمریکا به افغانستان پس از حملات ۱۱ سپتامبر و خودداری طالبان از تحویل اسامه بنلادن پایان یافت و اعضای باقیمانده به پاکستان گریختند.[۲۶]
دومین دوره حکومت
در مرداد ۱۴۰۰ش، بیست سال پس از سقوط حکومت اول، طالبان مجدداً کابل را تصرف کرده و تشکیل امارت اسلامی را اعلام نمودند.[۲۷] اما پس از گذشت ۱۸ ماه، هیچ کشوری امارت اسلامی آنها را به رسمیت نشناخته است.[۲۸] فراهم شدن زمینههای بازگشت طالبان به قدرت با مذاکرات مستقیم آمریکا و طالبان که از سال ۱۳۹۷ش آغاز شد و با میانجیگری زلمی خلیلزاد در دوحه قطر صورت گرفت، همراه بود. همزمان، دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت آمریکا، اعلام خروج بخشی از نیروها را صادر کرد.[۲۹] در نهایت، توافقنامه صلحی در ۲۹ فوریه ۲۰۲۰م (۱۰ اسفند/حوت ۱۳۹۸ش) امضا شد[۳۰] که براساس آن، آمریکا متعهد به خروج نیروهایش ظرف ۱۴ ماه و لغو تحریمها علیه طالبان تا ۲۷ اوت ۲۰۲۰م شد. در مقابل، طالبان متعهد گردید که به هیچ فرد یا گروهی از جمله القاعده اجازه ندهد از خاک افغانستان برای تهدید آمریکا و متحدانش استفاده کند.[۳۱] طالبان از سال ۲۰۰۶م (۱۳۸۵ش) جنگهای پارتیزانی و بمبگذاری علیه نیروهای دولتی و خارجی را آغاز کرده بود که منجر به تلفات سنگین برای هر دو طرف و کشته و زخمی شدن دهها هزار غیرنظامی شد. سران طالبان همچنان در لیست سیاه سازمان ملل قرار دارند.[۳۲]
رهبران
رهبری طالبان از زمان تشکیل تاکنون بر عهده سه نفر به صورت پیاپی بوده است:
- ملا محمد عمر: اولین رهبر طالبان بود که پس از تصرف کابل در سال ۱۳۷۵ش بهعنوان امیر امارت اسلامی انتخاب شد. او تا زمان مرگش در سال ۱۳۹۲ش در پاکستان، رهبری گروه را بر عهده داشت و پس از سقوط حکومت اول طالبان، از انظار عمومی پنهان بود.[۳۳]
- ملا اختر محمد منصور: پس از ملا عمر، بهعنوان رهبر جدید گروه انتخاب شد. انتخاب او با مخالفت و جدایی بخشی از طالبان همراه بود. منصور در سال ۱۳۹۵ش کشته شد.[۳۴]
- ملا هبتالله آخوندزاده (متولد ۱۳۴۰ش): او پیش از این قاضیالقضات طالبان در دوران ملا عمر بوده و با لقب شیخ الحدیث شناخته میشود، هرچند سوابق نظامی و مدیریتی گستردهای ندارد.[۳۵]
وضعیت شیعیان در دوران حکومت طالبان
علیرغم ادعای طالبان مبنی بر دوری از سیاستهای خشن نسبت به شیعیان، از همان ابتدا تنشها و مشکلات جدی میان آنها وجود داشت.
- نقض پیمان با عبدالعلی مزاری: در سال ۱۳۷۳ش، طالبان به پیمان صلح با عبدالعلی مزاری، رهبر حزب وحدت اسلامی (شیعه)، عمل نکردند که منجر به شهادت او و سرکوب نیروهایش شد. این اقدام چهره طالبان را در میان شیعیان منفور کرد.[۳۶]
- مقاومت و سرکوب: با وجود پیوستن برخی گروههای شیعه به طالبان، سرکوب شدید، محدودیتها و کشتار شیعیان، بهویژه هزارهها در هزارستان و سایر مناطق، ادامه یافت.[۳۷]
- قیام علیه طالبان: در خرداد ۱۳۷۶ش، پس از تصرف مزار شریف، هزارهها و نیروهای حزب وحدت در این شهر علیه طالبان قیام کرده و با کمک ازبکها و تاجیکها، صدها نیروی طالبان را کشته و شهر را بازپس گرفتند. این مقاومت، طرح رسمیت یافتن دولت طالبان را با شکست مواجه کرد.[۳۸] در تلافی این قیام، هزارستان مورد تحریم و محاصره قرار گرفت که منجر به گرسنگی، بیماری و تلفات فراوان شد.[۳۹] در مرداد ۱۳۷۷ش، با حمایت پاکستان و عربستان، مزار شریف دوباره به دست طالبان افتاد و نسلکشی هزارهها و اقوام دیگر آغاز شد. بسیاری از آنها شکنجه و کشته شدند و فرماندهان طالبان علناً شیعیان را کافر و سزاوار نابودی اعلام کردند. در این حمله، هشت دیپلمات ایرانی نیز کشته شدند.[۴۰]
- سقوط بامیان و تخریب آثار باستانی: در شهریور ۱۳۷۷ش، حملات به هزارستان شدت گرفت و بامیان سقوط کرد. با وجود تلاش برخی افراد برای صلح با طالبان، شیعیان در موضع ضعف قرار داشتند. تخریب مجسمههای بودا توسط طالبان که از آثار باستانی مهم هزارهها محسوب میشد، ضربه سنگینی به روحیه آنان وارد کرد.[۴۱]
وضعیت شیعیان پس از بازگشت دوباره طالبان به قدرت از سال ۱۴۰۰ش
براساس گزارش خبرگزاریها، از سال ۱۳۸۵ش به بعد، خشونت طالبان علیه شیعیان تغییری نکرده و آمارهای تلفات گاهی سنگینتر نیز شده است.[۴۲] پس از ظهور داعش و حملات این گروه به شیعیان (از سال ۱۳۹۴ش)، طالبان در بیانیههایی این حملات را محکوم کرده و تلاش کرده خود را از اقدامات متعصبانه مذهبی و نژادی علیه شیعیان دور نشان دهد.[۴۳]
با بازگشت طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰ش، تدریس فقه جعفری در دانشگاهها ممنوع شد. در فروردین ۱۴۰۲ش، درخواست شورای علمای شیعه افغانستان برای تدریس فقه جعفری رد و اعلام شد تنها فقه حنفی تدریس خواهد شد،[۴۴] درحالی که پیش از این در استانهای شیعهنشین مانند بامیان تدریس میشد. شورای علمای شیعه این ممنوعیت را محکوم و خواستار رعایت حقوق شیعیان شد.[۴۵]
منابع خبری گزارش دادهاند که در اوایل اردیبهشت ۱۴۰۲ش، آزادیهای مذهبی شیعیان به شدت نقض شد. در روز عید فطر ۱۴۴۴ق، با اعلام متفاوت روز عید توسط مراجع شیعه و حکومت طالبان، شیعیان در استانهای مختلف (مانند بلخ و غزنی) مورد بدرفتاری قرار گرفتند. مساجد شیعیان در غزنی بسته شد و از شیعیان در بلخ و مناطق دیگر، روزه اجباری در روز اول عید گرفته شد.[۴۶]
اعمال محدودیت در عزاداری محرم ۱۴۰۳ش
طالبان در سال ۱۴۰۳ش محدودیتهای شدیدی برای عزاداری محرم اعمال کرده است. به گزارش روزنامه ۸صبح کابل، این محدودیتها شامل ممنوعیت برپایی سقاخانهها در جادههای عمومی، نصب دروازهها و پرچمهای ویژه محرم در سطح شهر، برگزاری هرگونه مراسم و حضور نمادهای مذهبی در اماکن عمومی میشود.[۴۸] همچنین از عزاداران خواسته شده از گشتوگذار در جادهها پس از خروج از مسجد خودداری کرده[۴۹] و نوحهها از بلندگوها پخش نشود.[۵۰] شیعیان همچنین نباید اهل سنت را به مراسم خود دعوت کنند.[۵۱]
به گزارش خبرگزاری شفقنا، نیروهای طالبان در این ایام، پرچمهای عزاداری را در مناطق شیعهنشین هرات پایین کشیدند و چندین نفر از شیعیان را بهدلیل نصب پرچم بازداشت کردند.[۵۲]
دیدگاه طالبان درباره سبک زندگی غربی
طالبان سبک زندگی غربی را کفرآمیز دانسته و آن را با سستی اخلاقی برابر میشمارد. آزادی زنان نیز از نظر آنان مغایر با اخلاق اسلامی است.[۵۳] این گروه به شدت نسبت به نفوذ فرهنگ غربی که آن را دشمن اسلام میداند، حساس بوده و معتقد است جامعه از سوی خارجیها در خطر است. یکی از اهداف اصلی طالبان، مقابله با نیروهای خارجی مستقر در افغانستان بوده است.[۵۴]
در دوره جدید حکومت این گروه (از سال ۱۴۰۰ش) گزارشهایی مبنی بر حمایت غرب از طالبان منتشر شده است. طبق این گزارشها، بستههای کمک مالی چهل میلیون دلار به صورت هفتگی، به کابل وارد میشود که گفته میشود این موضوع تضادی آشکار با رویکرد اعلامی طالبان در قبال غرب و فرهنگ غربی دارد.[۵۵]
تفاوتهای طالبان با القاعده و داعش
طالبان در مبارزات خود، اولویت را به دشمن نزدیک یعنی رژیم سکولار افغانستان و حامیان غربی آن (آیساف و آمریکا) میدهد. این گروه برخلاف القاعده و داعش که دارای استراتژی جهانی هستند، تمرکز خود را بر افغانستان قرار داده و کمتر به دنبال ایجاد گروه در کشورهای دیگر یا آمریکا و اروپا است. هدف اصلی طالبان، ایجاد “دولت اسلامی” به عنوان گامی برای توسعه سرزمین اسلامی و خلافت است. ملا عمر، رهبر پیشین طالبان، خود را تنها امیر افغانستان میدانست، درحالی که ابوبکر البغدادی (رهبر سابق داعش) خود را خلیفه مسلمین معرفی میکرد.[۵۶]
طالبان عموماً نسبت به سایر گروههای افراطی در افغانستان، تا زمانی که منافع این گروه را تهدید نکنند و طالبان را به رسمیت بشناسند، رویکردی همراه با تحمل و سازگاری داشته است. در غیر این صورت، درگیری با آنها اجتنابناپذیر بوده است. از جمله گروههای برجسته در این زمینه میتوان به شبکه حقانی، القاعده، طالبان پاکستان، حرکت اسلامی ازبکستان و داعش اشاره کرد.[۵۷][یادداشت ۳]
پانویس
- ↑ احمدی،«طالبان: ریشهها، علل ظهور و عوامل رشد»، ۱۳۷۷ش، ص۲۶.
- ↑ احمدی،«طالبان: ریشهها، علل ظهور و عوامل رشد»، ۱۳۷۷ش، ص۲۶.
- ↑ احمدی، «طالبان: ریشهها، علل ظهور و عوامل رشد»، ۱۳۷۷ش، ص۲۶.
- ↑ احمدی،«طالبان: ریشهها، علل ظهور و عوامل رشد»، ۱۳۷۷ش، ص۲۶.
- ↑ مژده، «بازی قدرتها در افغانستان و شکلگیری طالبان»، ۱۳۸۷ش، ص۷۴.
- ↑ طنین، افغانستان در قرن بیستم، ۱۳۹۰ش، ص ۳۹۹-۴۱۰.
- ↑ سجادی، «طالبان، دین و حکومت»، ۱۳۷۷ش،ص ۴۴۰.
- ↑ طنین، افغانستان در قرن بیستم، ۱۳۹۰ش،۳۱۳-۳۱۷.
- ↑ طنین، افغانستان در قرن بیستم، ۱۳۹۰ش، ص۴۱۱.
- ↑ میلی؛ افغانستان، طالبان و سیاستهای جهانی، ۱۳۷۷ش، ص ۱۳۹.
- ↑ مژده، «بازی قدرتها در افغانستان و شکلگیری طالبان»، ۱۳۸۷ش، ص۷۸.
- ↑ عارفی، «مبانی قومی و مذهبی طالبان»، ص ۲۰۵.
- ↑ عارفی، «مبانی قومی و مذهبی طالبان»، ۱۳۷۸ش، ص۲۰۲-۲۰۳.
- ↑ عارفی، «مبانی قومی و مذهبی طالبان»، ۱۳۷۸ش، ص۲۰۲-۲۰۳.
- ↑ سجادی، «طالبان، دین و حکومت»، ص۲۳۵و۲۴۰.
- ↑ عرفانی، «حکومت طالبان و چالشهای امنیتی پیشرو»، ۱۴۰۰ش، ص۸۱.
- ↑ The International Crisis Group, Afghanistan’s Security Challenges under the Taliban
- ↑ عارفی، «مبانی قومی و مذهبی طالبان»، ۱۳۷۸ش، ص۲۰۳-۲۰۵.
- ↑ میلی، طالبان، جنگ، مذهب و نظام جدید در افغانستان، ۱۳۷۹ش، ص ۷۶و۸۳.
- ↑ میلی، طالبان، جنگ، مذهب و نظام جدید در افغانستان، ۱۳۷۹ش، ص ۷۶و۸۳.
- ↑ سجادی، «طالبان، دین و حکومت»، ۱۳۷۷ش، ص۲۴۴
- ↑ احمدی، «طالبان،ریشهها، ظهور و عوامل رشد»،۱۳۷۷ش، ص۲۹.
- ↑ بختیاری، «طالبان چگونه شکل گرفت؟»، سایت خبر آنلاین.
- ↑ احمدی، «طالبان،ریشهها، ظهور و عوامل رشد»،۱۳۷۷ش، ص۲۹.
- ↑ حضور جدی سردار سلیمانی در کنار مقاومتگران افغانستان، خبرگزاری صدای افغان.
- ↑ سینایی، «نقش حمایت خارجی در احیای طالبان»، ۱۳۹۲ش، ص ۹۷.
- ↑ «طالبان وارد کاخ ریاستجمهوری شدند/طالبان: به زودی تشکیل امارت اسلامی افغانستان را اعلام میکنیم»، خبرگزاری ایسنا.
- ↑ «طالبان دولت فراگیر است؟»، وبگاه روزنامه آرمان امروز
- ↑ «خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان چه تاثیری دارد؟»، سایت روزنامه اطلاعات روز.
- ↑ «توافقنامه صلح بین مقامات آمریکایی و طالبان در دوحه، پایتخت قطر به امضاء طرفین رسید»، خبرگزاری اسپوتنیک ایران.
- ↑ «محتوای توافقنامه آمریکا و طالبان چیست؟»، سایت بیبیسی.
- ↑ «رکورد تازه تلفات غیرنظامیان؛۱۶۶۲ کشته در شش ماه»، وبگاه روزنامه اطلاعات روز؛ «گزارش تازه سازمان ملل، رکوردزنی تلفات ملکی(غیرنظامی) در ۲۰۱۶»، وبگاه روزنامه اطلاعات روز.
- ↑ زندگینامه ملاعمر، وبگاه خبرگزاری پیام آفتاب.
- ↑ «زندگینامه ملا اختر محمد (منصور)»، رهبر جدید طالبان به قلم طالبان»، وبگاه خبرگزاری پیام آفتاب.
- ↑ قاضیالقضاتی تا رهبری؛ «ملا هیبتالله» رهبر جدید طالبان کیست؟»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ بهمنی قاجار، جایگاه سیاسی و اجتماعی شیعیان در افغانستان، ۱۳۹۵ش، ص۴۱-۴۳.
- ↑ نظری، «مقاوم شیعیان افغانستان در برابر طالبان در چارچوب تحلیل گفتمان»، ۱۳۸۵ش، ص۱۱۷-۱۱۸.
- ↑ احمدی، «طالبان،ریشهها، ظهور و عوامل رشد»،۱۳۷۷ش، ص۲۴.
- ↑ نظری، «مقاوم شیعیان افغانستان در برابر طالبان در چارچوب تحلیل گفتمان»، ۱۳۸۵ش، ص۱۲۱-۱۲۲.
- ↑ بهمنی قاجار، جایگاه سیاسی و اجتماعی شیعیان در افغانستان، ۱۳۹۵ش، ص۴۱-۴۳.
- ↑ بهمنی قاجار، جایگاه سیاسی و اجتماعی شیعیان در افغانستان، ۱۳۹۵ش، ص۴۱-۴۳.
- ↑ گزارش کمیسیون حقوق بشر درباره قربانیان اقلیتها، سایت خبرگزاری صدای افغان.
- ↑ «اعلام مواضع گروه طالبان در رابطه با عزاداری شیعیان در ماه محرم و فتنه داعش»، خبرگزاری تسنیم.
- ↑ «رد درخواست تدریس فقه جعفری در دانشگاه های افغانستان؛ طالبان و هراس از تنوع مذهبی»، وبگاه شفقنا.
- ↑ «واکنش شورای علمای شیعه به عدم پذیرش تدریس فقه جعفری از سوی طالبان»، وبگاه شیعه نیوز.
- ↑ شفقنا افغانستان، «نقض گسترده آزادی مذهبی شیعیان در روزهای عید فطر؛ «از افطار اجباری تا ممانعت از برگزاری نماز عید»» وبگاه شفقنا
- ↑ «محدودیتهای جدید طالبان بر مراسم محرم»، خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «طالبان و ادامه سلب آزادیهای مذهبی»، روزنامه ۸صبح کابل.
- ↑ «طالبان در هرات عزاداران محرم را از گشتوگذار در جادهها منع کردند»، روزنامه ۸صبح کابل.
- ↑ «طالبان و ادامه سلب آزادیهای مذهبی»، روزنامه ۸صبح کابل.
- ↑ «محدودیتهای جدید طالبان بر مراسم محرم»، خبرگزاری شفقنا.
- ↑ «طالبان بار دیگر در هرات پرچمهای عزاداری شیعیان را پایین کردند»، خبرگزاری شفقنا.
- ↑ میلی، افغانستان، طالبان و سیاستهای جهانی، ۱۳۷۷ش، ص۲۱۴-۲۱۵.
- ↑ میلی، افغانستان، طالبان و سیاستهای جهانی، ۱۳۷۷ش، ص۲۱۴-۲۱۵.
- ↑ فارس نیوز، «بسته ۴۰ میلیون دلاری در ادامه کمکهای بشردوستانه به کابل رسید» وبگاه خبرگزاری فارس
- ↑ «تفاوت "طالبان" و "القاعده" چیست؟»، سایت خبری مشرق.
- ↑ «پنج ضلعی طالبان، داعش، القاعده، شبکه حقانی و تحریک اسلامی ازبکستان»، خبرگزاری پیام آفتاب.
یادداشت
- ↑ سیاستمداران پاکستانی نگاه خاصی به افغانستان و تحولات آن دارند. در نظر آنان تحولات همسایه غربی و شمالی ـ با بیشترین مرز ـ میتواند باعث فرصتهای بزرگ یا تهدیدهای کلان برای پاکستان باشد. اختلافات مرزی، تمایل خودمختاری در پشتونهای دو طرف مرز و نیز نزدیکی افغانستان با هند و ایران از نگرانیهای همیشگی پاکستان است، و اتصال پاکستان با بازار و منابع کشورهای آسیای میانه از طریق افغانستان، از بزرگترین فرصتهای اقتصادی پاکستان محسوب میشود.»ر.ک: احمدی، «طالبان،ریشهها، ظهور و عوامل رشد»،۱۳۷۷ش.
- ↑ الگوی زندگی آرمانی طالبان، زیست روستایی ساده در صدر اسلام است. رفتار خشک، تقلیدوار، سختگیرانه و بیگذشت آنان در چارچوب فقه حنبلی و نیز در حاشیه بودن زنان ریشه در این تفکرات سلفی دارد. ر.ک:عارفی، «مبانی قومی و مذهبی طالبان»، ۱۳۷۷ش.
- ↑ القاعده هر بار با رهبر طالبان اعلام بیعت کرده، و سراجالدین حقانی، رییس شبکه حقانی، معاون هبتالله آخوندزاده است. طالبان پاکستان نیز پس از اعلام فعالیت در ۱۳۸۶ش(۱۲۰۰۷م) با طالبان اعلام همبستگی و همکاری نمود. پس از شروع فعالیت داعش در افغانستان، بخشی از نیروهای تندروی طالبان به آن پیوستند و درگیریهای پراکنده بین طالبان و داعش بوجود آمد. طالبان با انگیزه تبرئه خود و حفظ طرفداران داخلی، چند بار اعلام کرده که با فعالیتها و اعمال تروریستی گروههای خارجی مرزبندی و فاصله دارد!
منابع
- آدمو، لوئیز، «۷۰ درصد افغانستان در معرض تهدید طالبان قرار دارد»، سایت بی بی سی، درج مطلب: ژانویه ۲۰۱۸، بازدید: ۲۷ دی ۱۳۹۷ش.
- «آینده افغانستان بدون در نظر گرفتن طالبان غیرممکن است»، درج مطلب: ۱۹ دی ۱۳۹۷ش، بازدید: ۲۷ دی ۱۳۹۷ش.
- احمدی، حمید؛ «طالبان: ریشهها، علل ظهور و عوامل رشد»، فصلنامه سیاسی ـ اقتصادی، ش۱۳۲-۱۳۱، ۱۳۷۷ش.
- بهمنی قاجار، محمد علی؛ جایگاه سیاسی و اجتماعی شیعیان در افغانستان، تهران، موسسه مطالعات اندیشهسازان نور، اول، ۱۳۹۲ش.
- خبرگزاری فارس، «بسته 40 میلیون دلاری در ادامه کمکهای بشردوستانه به کابل رسید»، وبگاه خبری گزاری فارس، تاریخ درج مطلب ۲۰ بهمن ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید ۳۰ فروردین ۱۴۰۲ش.
- «تفاوت "طالبان" و "القاعده" چیست؟»، سایت مشرق، درج مطلب: ۲۵ شهریور ۱۳۹۳ش، بازدید: ۲۷دی ۱۳۹۷ش.
- سجادی، سید عبدالقیوم؛ «طالبان، دین و حکومت»، فصلنامه علوم سیاسی، دوره۱، سال اول، ش اول، تابستان ۱۳۷۷ش.
- سینائی، وحید؛ صادق اکبری، علی؛ «تاثیر جمعیت علمای اسلام در پاکستان بر طالبان در افغانستان»، نشریه مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره ۷، ش۱، بهار و تابستان ۱۳۹۳ش.
- شفیعی، اسماعیل؛ عیدوزایی، نعیم؛ «نقش حمایت خارجی در احیای طالبان در افغانستان»، فصلنامه مطالعات شبه قاره، دانشگاه سیستان و بلوچستان، سال پنجم، ش۱۶، پاییز ۱۳۹۲ش.
- طنین، ظاهر؛ افغانستان در قرن بیستم (۱۹۹۶-۱۹۰۰)، تهران، عرفان، دوم، ۱۳۸۴ش.
- عارفی، محمد اکرم؛ «مبانی مذهبی و قومی طالبان»، نشریه علوم سیاسی، ش۴، بهار ۱۳۷۸ش.
- عطایی، محمد؛ «بازی قدرتها در افغانستان و شکلگیری طالبان»، گفتوگو با وحید مژده، چشمانداز ایران، ش۵۳، دی و بهمن ۱۳۸۷ش.
- میلی، ویلیام؛ افغانستان،طالبان و سیاستهای جهانی، ترجمه: عبدالغفار محقق، مشهد، نشر ترانه، ۱۳۷۷ش.
- نظری، عبدالطیف؛ «مقاومت شیعیان افغانستان در برابر طالبان در چارچوب تحلیل گفتمان»، فصلنامه شیعهشناسی، سال چهارم، ش۱۴، تابستان ۱۳۸۵ش.
- گزارش کمیسیون حقوق بشر درباره قربانیان اقلیتها، سایت خبرگزاری صدای افغان.
- «اعلام مواضع گروه طالبان در رابطه با عزاداری شیعیان در ماه محرم و فتنه داعش»، خبرگزاری تسنیم.
- «پنج ضلعی طالبان، داعش، القاعده، شبکه حقانی و تحریک اسلامی ازبکستان»، خبرگزاری پیام آفتاب.
- «رکورد تازه تلفات غیرنظامیان؛۱۶۶۲ کشته در شش ماه»، وبگاه روزنامه اطلاعات روز.
- عرفانی، محمدقاسم، «حکومت طالبان و چالشهای امنیتی پیشرو»، مجله امنیت بین الملل، شماره ۳۳، آبان و آذر ۱۴۰۰ش.
- «طالبان دولت فراگیر است؟»، وبگاه روزنامه آرمان امروز.
- «گزارش تازه سازمان ملل، رکوردزنی تلفات ملکی(غیرنظامی) در ۲۰۱۶»، وبگاه روزنامه اطلاعات روز.
- «خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان چه تاثیری دارد؟»، سایت روزنامه اطلاعات روز.
- «توافقنامه صلح بین مقامات آمریکایی و طالبان در دوحه، پایتخت قطر به امضاء طرفین رسید»، خبرگزاری اسپوتنیک ایران.
- «محدودیتهای جدید طالبان بر مراسم محرم»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۰ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۳۱ تیر ۱۴۰۳ش.
«طالبان و ادامه سلب آزادیهای مذهبی»، سایت روزنامه ۸صبح کابل، تاریخ درج مطلب: ۱۹ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۳۱ تیر ۱۴۰۳ش.
- «طالبان در هرات عزاداران محرم را از گشتوگذار در جادهها منع کردند»، سایت روزنامه ۸صبح کابل، تاریخ درج مطلب: ۱۹ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۳۱ تیر ۱۴۰۳ش.
- «طالبان بار دیگر در هرات پرچمهای عزاداری شیعیان را پایین کردند»، خبرگزاری شفقنا، تاریخ درج مطلب: ۲۱ تیر ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۳۱ تیر ۱۴۰۳ش.
ّ*International Crisis Group, Afghanistan’s Security Challenges under the Taliban, Published: August 12, 2022, Accessed: March 5, 2023.