سید محمد جواد عاملی

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از سید جواد عاملی)
پرش به: ناوبری، جستجو

سید محمد جواد بن محمد حسینی عاملی (۱۱۶۰- ۱۲۲۶ق)، معروف به سید جواد عاملی، از اهالی جبل عامل، فقیه و محدّث اوایل قرن سیزدهم هجری و نویسنده کتاب فقهی مفتاح الکرامه. او در دوره مرجعیت وحید بهبهانی به کربلا رفت و نزد سید علی طباطبایی (صاحب ریاض) شاگردی کرد.

تولد و تحصیلات

عاملی در سال ۱۱۵۲ق و به نقلی ۱۱۶۰ق در روستای شقراء از توابع جبل عامل لبنان متولد شد.[۱] سید جواد دوران کودکی خود را در مکتب گذراند و مقدمات علوم را از عموزاده‌اش ابوالحسن موسی فرا گرفت. او در سال ۱۱۹۴ق به عراق رفت و در کربلا در درس وحید بهبهانی و سید علی طباطبایی (صاحب ریاض) حاضر شد و به فراگرفتن علوم اشتغال ورزید.[۲]

اساتید

برخی از استادان وی عبارتند از:

شاگردان

برخی از شاگردان وی عبارتند از:

فعالیت علمی و اجتماعی

زمانی که سید بحرالعلوم اداره حوزه علمیه نجف را به عهده گرفت وظایف مهم را تقسیم کرد و کارهای تحقیق و تألیف را به سید جواد واگذار نمود. سید جواد پس از درگذشت سید بحرالعلوم و مسافرت کاشف الغطا به ایران، بر کرسی تدریس نشست. وی با فرقه‌های انحرافی نیز به مبارزه پرداخت.

دفاع از شهر نجف در برابر حمله وهابیان

سید جواد عاملی از جمله علمایی است که نام وی در کنار شیخ جعفر کاشف الغطاء به عنوان علمای مدافع شهر نجف در برابر حمله وهابیان به چشم می‎خورد. وهابیان پس از حمله به کربلا در ۱۲۱۶ق و قتل و غارت در این شهر، در سال ۱۲۲۰ و ۱۲۲۱ق به قصد تخریب حرم امام علی(ع) به نجف حمله کردند.[۷]

تعداد مهاجمان وهابی ۱۵ هزار نفر گزارش شده است در حالی که بر اساس برخی گزارش‎ها شمار مدافعان شهر به بیشتر از ۲۰۰ نفر نمی‎رسید. به سبب هراس مردم نجف از قتل و غارت وهابیان، بسیاری از مردم از نجف خارج شده و به عشایر عراق پناه آورده بودند تنها جمعی از علما نظیر شیخ جعفر کاشف الغطاء، شیخ حسین نجف، شیخ خضر شلال، شیخ مهدی ملاکتاب و سید جواد عاملی به همراه گروهی دیگر از مردم برای دفاع باقی مانده بودند.[۸][۹]

اگرچه جمعیت مدافعان شهر در برابر وهابیان ناچیز بود اما وهابیان نه تنها نتوانستند محاصره شهر را بشکنند بلکه با دادن ۷۰۰ نفر تلفات عقب نشینی کردند. سید جواد عاملی که خود شاهد این ماجرا بوده از راه یافتن برخی از مهاجمان وهابی به بالای دیوار شهر و نزدیک بودن تصرف شهر توسط آنان گزارش داده است.[۱۰] ابن بشر تاریخ نگار وهابی، درباره حمله وهابیان به نجف، عامل شکست نشدن محاصره نجف، تلفات و عقب نشینی آنان را وجود خندقی عریض و عمیق در اطراف شهر دانسته است.[۱۱]

تألیفات

  1. مفتاح الکرامه فی شرح قواعد الاحکام علامه حلی (در ۱۰ جلد).
  2. ارجوزه‌ای در خمس.
  3. ارجوزه‌ای در رضاع.
  4. ارجوزه‌ای در زکات.
  5. رساله‌ای در اصل برائت.
  6. حاشیه بر تهذیب الاصول علامه حلّی.
  7. حاشیه بر روضه شهید ثانی
  8. حاشیه بر مدارک الاحکام
  9. حاشیه بر شرح طهارت وافی
  10. شرح وافیه در اصول
  11. تجوید قرآن کریم

وفات

روضاتی معتقد است اگر چه در کتاب‌های فراوانی سال وفات سید محمد جواد عاملی ۱۲۲۶ق درج شده است اما مرحوم آقا احمد کرمانشاهی فرزند آقا محمد علی فرزند وحید بهبهانی در حاشیه نسخه خطی صفدر علی الموسوی در کتاب «مرآه الاحوال جهان نما» عنوان کرده است که سید جواد عاملی در ۶ محرم ۱۲۲۸ق (۱۹ دی ۱۱۹۱ش) در نجف فوت کرده است. او در یکی از حجره های شرقی حرم امام علی(ع) به خاک سپرده شده است.[۱۲]

پانویس

  1. محسن امین عاملی، اعیان الشیعه، ج۴، ص۲۸۸.
  2. سید جواد عاملی گنجبنه‌دار فقه، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  3. سید جواد عاملی گنجبنه‌دار فقه، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  4. امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعة، ج۴، ص۲۹۱.
  5. سید جواد عاملی گنجبنه‌دار فقه، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.
  6. امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعة، ج۴، ص۲۹۱.
  7. بنیانگذاران عقائد وهابیت/حمله وهابیها به نجف اشرف، درسهایی از مکتب اسلام، سال ۳۹،ش ۹، آذر ۱۳۷۸، ص۴۹.
  8. بنیانگذاران عقائد وهابیت/حمله وهابیها به نجف اشرف، درسهایی از مکتب اسلام، سال ۳۹،ش ۹، آذر ۱۳۷۸، ص۵۰.
  9. امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعة، ج۴، ص۲۹۰.
  10. عاملی، مفتاح الکرامة، ج۲۱، ص۴۰۹ و ۴۱۰.
  11. عثمان بن عبدالله بن بشر نجدی، عنوان المجد فی تاریخ النجد، ج۱، ص۲۸۹. ریاض، مطیوعات دارالملک عبدالعزیز، ۱۴۰۲ق.
  12. روضاتی، نخستین دو گفتار، ۱۳۸۷ش، ص ۵۷.

منابع

  1. روضاتی، محمد علی، نخستین گفتار، اصفهان، مرکز تحقیقاتی رایانه‌ای حوزه علمیه اصفهان، ۱۳۸۷ق
  2. عثمان بن عبدالله بن بشر نجدی، عنوان المجد فی تاریخ النجد، ریاض، مطیوعات دارالملک عبدالعزیز، ۱۴۰۲ق.
  3. بنیانگذاران عقائد وهابیت/حمله وهابیها به نجف اشرف، مجله درسهایی از مکتب اسلام، سال ۳۹،ش ۹، آذر ۱۳۷۸ش.
  4. امین عاملی، سید محسن، اعیان الشیعة، بیروت، دارالتعارف للمطبوعات، بی‎تا.
  5. عاملی، سید جواد، مفتاح الکرامة، تحقیق: محمد باقر خالصی، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم / دفتر انتشارات اسلامی، بی‎تا.
  6. سید جواد عاملی، گنجینه‌دار فقه، پایگاه اطلاع رسانی حوزه.