ملا حسین واعظ کاشفی
 | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| نام کامل | کمال الدّین حسین بن علی واعظ کاشفی (مشهور به کاشفی و البیهقی) |
| لقب | کمال الدین |
| تاریخ تولد | نیمه اول قرن نهم قمری (۸۳۰ق) |
| تاریخ وفات | ۹۱۰ق |
| محل دفن | هرات |
| شهر وفات | هرات |
| اطلاعات علمی | |
| تألیفات | جواهر التفسیر • روضة الشهداء |
ملاحسین واعظ کاشفی (درگذشت ۹۱۰ق) مشهور به کاشفی و البیهقی،[۱] از نویسندگان، عالمان و واعظان دوره تیموریان بود که در علوم دینی، ریاضی، خوشنویسی و عرفان تبحر داشت.[۲] او همچنین شاعر بود و با تخلص «کاشفی» شعر می‌سرود و از چهره‌های فرهنگی عصر سلطان حسین بایقرا به شمار می‌رفت.[۳]
به گفته محققان، مهم‌ترین اثر ملاحسین واعظ کاشفی، کتاب «روضة‌الشهدا» است؛ اثری که به زندگی امامان(ع) و به‌ویژه مصائب امام حسین(ع) می‌پردازد.[۴] برخی پژوهشگران بر این باورند که تألیف این کتاب در گسترش گرایش به تشیع در برخی مناطق ایران مؤثر بوده است.[۵] همچنین کاشفی از مناقب‌خوانان شناخته می‌شود و «روضة‌الشهدا» از متون تأثیرگذار در شکل‌گیری و رواج آیین روضه‌خوانی دانسته شده است.[۶] کاشفی افزون بر «روضة‌الشهدا»، آثار متعددی در حوزه‌های ادبی، اخلاقی و تفسیری تألیف کرده[۷] که از جمله آن‌ها می‌توان به «انوار سهیلی»، «اخلاق محسنی»، «فتوت‌نامه سلطانی» و «جواهرالتفسیر» اشاره کرد.[۸]
در مورد مذهب کاشفی، اختلاف نظر وجود دارد. برخی منابع به ارادت او به اهل‌بیت(ع) و اعتقاد به ولایت حضرت علی(ع) اشاره کرده و او را شیعه دانسته‌اند.[۹] در مقابل، برخی دیگر با استناد به همنشینی وی با صوفیان نقشبندی،[۱۰] تدوین آثارش بر مبنای مذهب حنفی[۱۱] و احترام به خلفا و صحابه،[۱۲] او را سنی مذهب معرفی می‌کنند. رسول جعفریان، پژوهشگر تاریخ، برآن است وی، در عین حال که از اهل‌سنت به شمار می‌آمده، به دوازده امام نیز ارادات داشته است. ازاین‌رو، باید وی و امثال وی را سنی دوازده امامی نامید.[۱۳]
کمال‌الدین حسین بن علی واعظ کاشفی[۱۴] در نیمه نخست قرن نهم قمری در سبزوار متولد شد.[۱۵] در منابع از او با نسبت‌های «سبزواری»،[۱۶] «هروی»[۱۷] و «بیهقی»[۱۸] نیز یاد شده است. گفته شده است که وی تحصیلات مقدماتی خود را در سبزوار گذراند[۱۹] و سپس برای ادامه تحصیل به نیشابور و مشهد رفت.[۲۰] براساس گزارش‌ها، کاشفی بعدها به دعوت یکی از عارفان نقشبندی به هرات مهاجرت کرد و در آنجا به وعظ و ارشاد پرداخت.[۲۱] همچنین نقل شده است که او با حمایت و همراهی علیشیر نوایی، وزیر سلطان حسین بایقرا، جایگاه و اعتبار ویژه‌ای در دربار تیموریان به دست آورد.[۲۲] کاشفی تا پایان عمر در هرات اقامت داشت و گفته می‌شود مجالس وعظ او با استقبال گسترده مردم روبه‌رو بود.[۲۳]
درباره سال وفات کاشفی اختلاف‌نظر وجود دارد و سال‌های ۹۰۰، ۹۰۶[۲۴] و ۹۱۰ق[۲۵] برای آن ذکر شده است.به گزارش منابع، وی در هرات و در نزدیکی آرامگاه عبدالرحمن جامی به خاک سپرده شده است.[۲۶]
پانویس
- ↑ کاشفی، فتوت‌نامه سلطانی، ۱۳۵۰ش، ص۱۷.
- ↑ عنبرانی، مروری بر زندگی کاشفی، ۱۳۷۰ش، ص۸۴.
- ↑ عنبرانی، مروری بر زندگی کاشفی، ۱۳۷۰ش، ص۸۶.
- ↑ کاشفی، روضة‌الشهداء، ۱۳۸۲ش، ص۸-۱۰، پیشگفتار مصحح.
- ↑ جعفریان، تاریخ تشیع در ایران، ۱۳۹۰ش، ص۸۴۵.
- ↑ افشاری، «جست‌وجویی در تاریخ مناقب‌خوانی و اشاره‌هایی به منظومه علی‌نامه»، ص۱۲.
- ↑ عنبرانی، مروری بر زندگی کاشفی، ۱۳۷۰ش، ص۸۶.
- ↑ عنبرانی، مروری بر زندگی کاشفی، ۱۳۷۰ش، ص۸۶.
- ↑ کاشفی، فتوت‌نامه سلطانی، ۱۳۵۰ش، ص۱۳۸.
- ↑ صفی، رشحات عین الحیات، ۱۳۵۶ش، ج۱، ص۲۵۲.
- ↑ کاشفی، روضة الشهداء، ۱۳۸۲ش، ص۸۴.
- ↑ کاشفی، روضة الشهداء، ۱۳۸۲ش، ص۲۹۴.
- ↑ جعفریان، تاریخ تشیع در ایران، ۱۳۹۰ش، ص۱۷۹.
- ↑ خواندمیر، حبیب السیر، ۱۳۳۳ش، ج۴، ص۳۶۴.
- ↑ عنبرانی، مروری بر زندگی کاشفی، ۱۳۷۰ش، ص۲۵.
- ↑ خواندمیر، حبیب السیر، ۱۳۳۳ش، ج۴، ص۳۶۴.
- ↑ افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ق، ص۱۸۵.
- ↑ افندی، ریاض العلماء، ۱۴۰۱ق، ص۱۸۵.
- ↑ عنبرانی، مروری بر زندگی کاشفی، ۱۳۷۰ش، ص۸۴.
- ↑ صفی، رشحات عین الحیات، ۱۳۵۶ش، ج۱، ص۱۴۵-۱۴۴.
- ↑ صفی، رشحات عین الحیات، ۱۳۵۶ش، ج۱، ص۱۴۵-۱۴۴.
- ↑ صفی، رشحات عین الحیات، ۱۳۵۶ش، ج۱، ص۱۴۵-۱۴۴.
- ↑ عنبرانی، مروری بر زندگی کاشفی، ۱۳۷۰ش، ص۸۴.
- ↑ حاجی خلیفه، کشف الظنون، ج۱، ص۴۴۶و۶۱۳.
- ↑ خواندمیر، حبیب السیر، ۱۳۳۳ش، ج۴، ص۳۲۵.
- ↑ میرخواند، تاریخ روضة الصفا، ۱۳۳۸ش، ج۷، ص۲۷۷.
منابع
- افشاری، مهران، «جست‌وجویی در تاریخ مناقب‌خوانی و اشاره‌هایی به منظومه علی‌نامه»، در ضمیمه آینه میراث، شماره ۲۰، ۱۳۸۹ش.
- افندی، میزرا عبدالله، ریاض العلماء و حیاض الفضلاء، ترجمه محمد باقر ساعدی، چاپ اول، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۴۰۱ق.
- جعفریان، رسول، «تاریخ تشیع در ایران»، تهران، نشرعلم،۱۳۹۰ش.
- حاجی خلیفه، مصطفی بن عبدالله، کشف الظنون عن أسامی الکتب و الفنون، بیروت، دار الکتب العلمیه، ۱۴۲۹ق.
- خواندمیر، غیاث الدین، «حبیب السیر»، چاپ سوم، تهران، انتشارات خیام، ۱۳۳۳ش.
- شیبی، کامل مصطفی، تشیع و تصوف، ترجمه علی رضا ذکاوتی، تهران، امیرکبیر، ۱۳۵۹ش.
- عنبرانی، «مروری بر زندگی کاشفی»، مجله کیهان اندیشه، شماره ۴۰، بهمن و اسفند ۱۳۷۰ش.
- کاشفی، حسین بن علی، «فتوت نامه سلطانی»، تصحیح محمدجعفر محجوب، چاپ اول، تهران، بنیاد فرهنگ ایران، ۱۳۵۰ش.
- کاشفی، ملاحسین، روضة الشهداء، قم، نوید اسلام، ۱۳۸۲ش.
- میرخواند، سید برهان الدین، تاریخ روضة الصّفا، تهران، انتشارات وزیر خیام، ۱۳۳۸ش.
پیوند به بیرون