جعفر بن محمد بن نما حلی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
جعفر بن محمد بن نما حلی
اطلاعات فردی
نام کامل: جعفر بن محمد بن جعفر بن هبه الله بن نما حلی
لقب: نجم الدین
زادگاه: حله
تاریخ وفات: ۶۸۰ق حلّه
خویشاوندان
سرشناس:
محمد بن جعفر ابن نما
اطلاعات علمی
استادان: محقق حلیمحمد بن جعفر ابن نما
شاگردان: علامه حلی
تألیفات: مُثیرُالاَحزان و مُنیرُ سُبُلِ الاَشجانشرحُ الثّارِ فی اَحوالِ المُختار
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی

نجم الدین جعفر بن محمد بن جعفر بن هبه الله بن نما حلی(وفات ۶۸۰ق) از علمای شیعه قرن هفتم قمری واز علمای خاندان ابن نما واز استادان علامه حلی است. مهم‌ترین اثر جعفر بن محمد مُثیرُ الاَحزان و مُنیرُ سُبُلِ الاَشجان از مقتل‌های معروف واقعه عاشورا است.

زندگی

جعفر بن محمد بن جعفر بن محمد (هِبَةُاللـه) ابن نما، ملقب به نجم‌الدین از علما و محدثین قرن هفتم قمری است. وی شعر نیز می‌سرود و اشعارش درباره پیامبر(ص) و اهل بیت (ع) در برخی منابع، از جمله تألیفات خود او نقل شده است.[۱]

پدرش، نجیب الدین محمد بن جعفر بن هبة الله (۵۶۷-۶۳۶) از فقهای بزرگ امامیه و از اساتید محقق حلی است. اگر در متون فقهی، ابن نما به صورت مطلق بیاید، منظور پدرش محمد بن جعفر ابن نما است که اندیشه‌هایش در میان فقها معروف است.[۲]

جد بزرگش، هبة الله بن نما از بزرگان شیعه به شمار می‌رفت. برادر او، احمد بن محمد و برادر زاده‌‏اش، حسن بن احمد نیز از جمله علمای شیعه بودند. حسن بن احمد را از اساتید شهید اول شمرده‌اند.[۳]

جعفر بن محمد بن جعفر در حدود سال ۶۸۰ق در حله درگذشت.[نیازمند منبع]

اساتید و شاگردان

شاگردان

در میان شاگردان و روایت کنندگان از وی باید علامه حلی و نیز برادر خودش نظام الدین احمد را نام برد.[۴] محمد بن حسن بن محمد بن مهتدی نیز در ۶۷۰ق از او اجازه روایت گرفته است.[۵]

تألیفات

کتاب مثیر الاحزان

مهمترین کتاب او مُثیرُالاَحزان و مُنیرُ سُبُلِ الاَشجان، مقتل امام حسین(ع) و یارانش است. این کتاب در ۱۳۱۸ق به صورت چاپ سنگی در تهران؛[۶] در ۱۳۲۶ق در بمبئی؛ در ۱۳۶۹ق با مقدمه‌ای از عبدالمولی طریحی در نجف و در سال ۱۴۰۶ق در قم به کوشش مؤسسه امام مهدی به چاپ رسیده است. البته طریحی کتاب را به محمد بن جعفر نسبت داده است.[۷] این کتاب به زبان‌های فارسی و اردو ترجمه شده است.

اثر دیگر وی رساله‌ای است با عنوان شرحُ الثّارِ فی اَحوالِ المُختار که علامه مجلسی آن را به صورت کامل در جلد ۴۵ بحارالانوار از صفحه ۳۴۶ تا ۳۸۷ آورده است.[نیازمند منبع] خوانساری کتاب دیگری با عنوان مَنهَجُ الشیعَةِ فی فَضائلِ وَصِی خاتَمِ الشَّریعة به وی نسبت داده است.[۸]

به گفته ابن فوطی، ابن نما در ذم برادرش علم الدین اسماعیل مقاله‌ای مشتمل بر نثر و نظم انشا کرده و نسخه‌ای از آن را به خط خویش برای ابن فوطی ارسال داشته است.[۹]

افندی احتمال داده که اِلتِهابُ نیرانِ الاَحزان عنوان دیگر مثیرالاحزان باشد، ولی باتوجه به اطلاعاتی که فیض کاشانی در خصوص کتابی با این نام داده،[۱۰] در گفته افندی باید تردید کرد.

کرامت

شیخ عباس قمی در کتاب فوائد الرضویه از علامه حلی خاطره‌ای از استاد خود ابن نما نقل می‌کند: «امیر شهر حلّه، روزی به قصد شکار به صحرا رفت و بر قبّه «مشهد الشمس» پرنده‌‏ای را دید و یک باز شکاری، به تعقیب آن فرستاد، پرنده در حال فرار بود و باز او را تعقیب می‌‏کرد؛ پرنده به مقبره ابن نما، دانشمند معروف در مشهد الشمس پناه برد؛ اما باز شکاری او را دنبال کرد و در چنگال خویش گرفت اما دیری نگذشت که باز شکاری از حرکت باز ایستاد و پر و بال او لرزید و پایش خشک شد! همراهان امیر که این منظره را به چشم دیدند به وی گزارش نمودند، او دانست که صاحب این مشهد نزد خداوند عظمت بالایی دارد و به تعمیر آن قبّه همّت گماشت.»[۱۱]

پانویس

  1. امین، اعیان الشیعه، ۱۴۰۳ق، ج۴، ص۱۵۷
  2. پاک‌نیا تبریزی، «آشنایی با منابع معتبر شیعه مقتل مثیر الاحزان و منیز سبل الاشجان»، ص ۱۶۸.
  3. مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۲۱، ص۱۰۶
  4. خوانساری، روضات الجنات، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۱۷۹
  5. آقا بزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعه، ۱۳۹۲ق، ص۳۱
  6. تهرانی، الذریعه، ۱۴۰۳ق، ج۴، ص۱۳۳.
  7. ابن نما، مثیر الاحزان، مقدمه طریحی، ۱۴۰۶ق، ص۹-۱۰.
  8. خوانساری، روضات الجنات، ۱۳۹۰ق، ج۲، ص۱۷۹
  9. ابن فوطی، تلخیص مجمع الآداب، ۱۴۰۱ق، ج۴، ص۵۷۰
  10. فیض کاشانی، علم الیقین، ۱۳۷۷ش، ج۲، ص۸۲۴
  11. فواید الرضویه ص۸۱

منابع

  • آقابزرگ طهرانی، محمد محسن، طبقات اعلام الشیعه، به کوشش علی نقی منزوی، بیروت، بی‌نا، ۱۳۹۲ق/۱۹۷۲م.
  • ابن نما، جعفر بن محمد، مثیر الاحزان و منیر سبل الاشجان، قم، مدرسة الإمام المهدی، ۱۴۰۶ق.
  • ابن فوطی، عبدالرزاق بن احمد، تلخیص مجمع الآداب، به کوشش احمد حسینی، قم، بی‌نا، ۱۴۰۱ق.
  • امین، محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.
  • خوانساری، محمدباقر، روضات الجنات، قم، اسماعیلیان، ۱۳۹۰ق.
  • فیض کاشانی، ملا محسن، علم الیقین، تحقیق محسن بیدارفر، قم، بیدار، ۱۳۷۷ش.
  • فیض کاشانی، مولی محسن، المحجة البیضاء، به کوشش علی اکبر غفاری، قم، ۱۳۸۳ق.
  • مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳م.
  • قمی، شیخ عباس، فوائد الرضویه فی احوال علماء المذهب الجعفریه.

پیوند به بیرون