پرش به محتوا

بعثت پیامبر(ص): تفاوت میان نسخه‌ها

از ویکی شیعه
Mkhaghanif (بحث | مشارکت‌ها)
جزبدون خلاصۀ ویرایش
imported>Pourrezaei
جزبدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
'''بِعْثَت‌'''، اصطلاحى‌ در فرهنگ‌ اسلامى‌ به‌ معنای‌ برانگیختن‌ و برگزیدن‌ [[نبوت|پیامبران‌]] از سوی‌ [[خدا|خداوند]] برای‌ هدایت‌ مردم‌ و آغاز رسالت‌ هر پیامبر است‌. از این‌ میان‌، بعثت‌ [[پیامبر اكرم‌(ص)]] جایگاه‌ خاصى‌ یافته‌ است‌، به‌ طوری‌ كه‌ این واژه بیشتر در مورد برانگیخته‌ شدن‌ ایشان‌ به‌ پیامبری‌، به‌ ذهن [[تبادر|متبادر]] می شود.
'''بِعْثَت '''، اصطلاحی در فرهنگ اسلامی به معنای برانگیختن و برگزیدن [[نبوت|پیامبران ]] از سوی [[خدا|خداوند]] برای هدایت مردم و آغاز رسالت هر پیامبر است . از این میان ، بعثت [[پیامبر اکرم (ص)]] جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که این واژه بیشتر در مورد برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به ذهن [[تبادر|متبادر]] می‌شود.


بعثت‌ در حقیقت‌ نقطه آغازین‌ [[اسلام]] است‌، و [[۲۷ رجب|روز مبعث‌]]، عیدی‌ بزرگ‌ در فرهنگ‌ همه [[فرق اسلامی]] است‌ و در سراسر [[سرزمینهای اسلامی]]، در روز مبعث‌، جشنهای‌ ویژه‌ای‌ متناسب‌ با آداب‌ و رسوم‌ هر قوم‌ برپا مى‌شود.
بعثت در حقیقت نقطه آغازین [[اسلام]] است ، و [[۲۷ رجب|روز مبعث ]]، عیدی بزرگ در فرهنگ همه [[فرق اسلامی]] است و در سراسر [[سرزمینهای اسلامی]]، در روز مبعث ، جشنهای ویژه‌ای متناسب با آداب و رسوم هر قوم برپا می‌شود.


== واژه شناسی ==
== واژه شناسی ==
===معنای لغوی و اصطلاحی===
===معنای لغوی و اصطلاحی===
این واژه از ریشه "ب ع ث" و در اصل به معنای ارسال<ref>فراهیدی، ج2، ص112</ref> و برانگیختن<ref>مصطفوی، ج1، ص296</ref> یا روانه کردن<ref>راغب، ج1، ص132</ref> می باشد.
این واژه از ریشه "ب ع ث" و در اصل به معنای ارسال<ref>فراهیدی، ج۲، ص۱۱۲</ref> و برانگیختن<ref>مصطفوی، ج۱، ص۲۹۶</ref> یا روانه کردن<ref>راغب، ج۱، ص۱۳۲</ref> می‌باشد.


در اصطلاح دینی، بعثت عبارتست از ارسال انسانی به سوی انسان های دیگر و [[جن]] ها از سوی خداوند به جهت دعوت آنان به سوی حق. <ref>تهانوی، ج1، ص 340</ref>
در اصطلاح دینی، بعثت عبارتست از ارسال انسانی به سوی انسان‌های دیگر و [[جن]]‌ها از سوی خداوند به جهت دعوت آنان به سوی حق. <ref>تهانوی، ج۱، ص۳۴۰</ref>


از این‌ میان‌، بعثت‌ پیامبر اكر م‌(ص‌) جایگاه‌ خاصى‌ یافته‌ است‌، به‌ طوری‌ كه‌ بیشتر، از كلمه «بعثت‌»، برانگیخته‌ شدن‌ ایشان‌ به‌ پیامبری‌، به‌ اذهان‌ متبادر مى‌شود.
از این میان ، بعثت پیامبر اکر م (ص ) جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که بیشتر، از کلمه «بعثت »، برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به اذهان متبادر می‌شود.
=== بعثت‌ در قرآن ===
=== بعثت در قرآن ===
بعثت‌ در فرهنگ‌ قرآنى‌ به‌ معنای‌ عامل‌ برانگیختن‌ و رسانیدن‌ به‌ مرحله‌ای‌ خاص‌ از تكامل‌ است‌ كه‌ در آن‌ نوعى‌ تحول‌ وجود دارد. برای‌ همین‌، در معنای‌ حشر مردگان‌ نیز به‌ كار رفته‌ است‌، زیرا آغاز نوعى‌ تحول‌ بزرگ‌ و وارد شدن‌ به‌ فضایى‌ جدید است‌؛<ref>یس‌، 52؛ بقره‌، 56؛ حج‌، 7؛ نیز نك: راغب‌اصفهانى‌، حسین‌، المفردات‌ فى‌ غریب‌ القرآن‌، ص 52 -53.</ref> هرچند معنای‌ اصطلاحى‌ غالب‌ آن‌ برانگیختن‌ و فرستادن‌ پیامبران‌ برای‌ هدایت‌ مردم‌ است‌.<ref>بقره‌، 213؛ نحل‌، 36؛ اسراء، 17.</ref>
بعثت در فرهنگ قرآنی به معنای عامل برانگیختن و رسانیدن به مرحله‌ای خاص از تکامل است که در آن نوعی تحول وجود دارد. برای همین ، در معنای حشر مردگان نیز به کار رفته است ، زیرا آغاز نوعی تحول بزرگ و وارد شدن به فضایی جدید است ؛<ref>یس ، ۵۲؛ بقره ، ۵۶؛ حج ، ۷؛ نیز نک: راغب اصفهانی ، حسین ، المفردات فی غریب القرآن ، ص۵۲ -۵۳.</ref> هرچند معنای اصطلاحی غالب آن برانگیختن و فرستادن پیامبران برای هدایت مردم است .<ref>بقره ، ۲۱۳؛ نحل ، ۳۶؛ اسراء، ۱۷.</ref>


از این‌ میان‌، بعثت‌ پیامبر اكرم‌(ص‌) جایگاه‌ خاصى‌ یافته‌ است‌، به‌ طوری‌ كه‌ بیشتر، از كلمه «بعثت‌»، برانگیخته‌ شدن‌ ایشان‌ به‌ پیامبری‌، به‌ اذهان‌ متبادر مى‌شود.
از این میان ، بعثت پیامبر اکرم (ص ) جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که بیشتر، از کلمه «بعثت »، برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به اذهان متبادر می‌شود.


در همه‌ جای‌ [[قرآن‌]]، انتساب‌ بعثت‌ به‌ «الله‌» است‌، یعنى‌ هم‌ حشر مردگان‌، هم‌ قانونمندیهای‌ خاص‌ هستى‌ و هم‌ ارسال‌ رسل‌ كه‌ نشان‌ از تسلط مطلق‌ اراده‌ و برنامه خدا در اداره جهان‌ هستى‌ است‌.
در همه جای [[قرآن ]]، انتساب بعثت به «الله‌» است ، یعنی هم حشر مردگان ، هم قانونمندیهای خاص هستی و هم ارسال رسل که نشان از تسلط مطلق اراده و برنامه خدا در اداره جهان هستی است .


نكته قابل‌ تأمل‌ در بعثت‌ پیامبران‌، منّتى‌ است‌ كه‌ خداوند بر مردم‌ مى‌نهد. <ref>آل‌ عمران‌/164/3</ref> اولاً این‌ منت‌ برای‌ هدایت‌ و راهبری‌ است‌ و ثانیاً اینكه‌ پیامبران‌ را از میان‌ خود مردم‌ و از جنس‌ آنان‌ انتخاب‌ كرده‌ است‌. <ref>توبه‌/128/9؛ جمعه‌/62/2</ref>
نکته قابل تأمل در بعثت پیامبران ، منّتی است که خداوند بر مردم می‌نهد. <ref>آل عمران /۱۶۴/۳</ref> اولاً این منت برای هدایت و راهبری است و ثانیاً اینکه پیامبران را از میان خود مردم و از جنس آنان انتخاب کرده است . <ref>توبه /۱۲۸/۹؛ جمعه /۶۲/۲</ref>


هرچند گاهى‌، برگزیدن‌ پیامبران‌ از میان‌ مردم‌ مایه استهزا و انكار مشركان‌ و عناد و تكبر گردنكشان‌ باشد،<ref>اسراء/94/17؛ فرقان‌/41/25</ref> اما در این‌ نكته‌ حكمت‌ و منطقى‌ استوار نهفته‌ است‌؛ زیرا پیامبران‌ به‌ عنوان‌ الگو و اسوه‌ در قرآن‌ مطرح‌ شده‌اند<ref>احزاب‌/21/33؛ ممتحنه‌/6/60</ref> و اگر از جنس‌ دیگری‌ برگزیده‌ مى‌شدند، نمى‌توانستند الگویى‌ بشری‌ باشند؛ و این‌ یك‌ سنت‌ الهى‌ است‌ كه‌ پیامبر هر گروه‌، از جنس‌ خودشان‌ باشد تا حجت‌ بر دیگران‌ تمام‌ شود.<ref>اسراء/95/17</ref>
هرچند گاهی ، برگزیدن پیامبران از میان مردم مایه استهزا و انکار مشرکان و عناد و تکبر گردنکشان باشد،<ref>اسراء/۹۴/۱۷؛ فرقان /۴۱/۲۵</ref> اما در این نکته حکمت و منطقی استوار نهفته است ؛ زیرا پیامبران به عنوان الگو و اسوه در قرآن مطرح شده‌اند<ref>احزاب /۲۱/۳۳؛ ممتحنه /۶/۶۰</ref> و اگر از جنس دیگری برگزیده می‌شدند، نمی‌توانستند الگویی بشری باشند؛ و این یک سنت الهی است که پیامبر هر گروه ، از جنس خودشان باشد تا حجت بر دیگران تمام شود.<ref>اسراء/۹۵/۱۷</ref>


== بعثت‌ پیامبر اكرم‌(ص‌) ==
== بعثت پیامبر اکرم (ص ) ==
بعثت‌ پیامبر اكرم‌(ص‌) در 40 سالگى‌ و در قولى‌ خلاف‌ مشهور، در 43 سالگى‌ آن‌ حضرت‌ اتفاق‌ افتاد؛<ref>یعقوبى‌،احمد، تاریخ‌، جلد2، ص 15؛ ابن‌ اثیر، الكامل‌، جلد 2، ص 46؛ ابن‌ كثیر، السیره النبویه، جلد 1، ص 385</ref> سبب‌ این‌ اختلاف‌، برداشت‌ متفاوت‌ از مفهوم‌ بعثت‌ است‌ كه‌ آیا اولین‌ نزول‌ قرآن‌ و آیات‌ الهى‌ مساوی‌ با بعثت‌ است‌، یا اولین‌ تبلیغ‌ رسمى‌ و علنى‌.
بعثت پیامبر اکرم (ص ) در ۴۰ سالگی و در قولی خلاف مشهور، در ۴۳ سالگی آن حضرت اتفاق افتاد؛<ref>یعقوبی ،احمد، تاریخ ، جلد۲، ص۱۵؛ ابن اثیر، الکامل ، جلد ۲، ص۴۶؛ ابن کثیر، السیره النبویه، جلد ۱، ص۳۸۵</ref> سبب این اختلاف ، برداشت متفاوت از مفهوم بعثت است که آیا اولین نزول قرآن و آیات الهی مساوی با بعثت است ، یا اولین تبلیغ رسمی و علنی .
[[پرونده:غار حراء.jpg|بندانگشتی|134px|چپ|غار حراء]]
[[پرونده:غار حراء.jpg|بندانگشتی|۱۳۴px|چپ|غار حراء]]


وقتى‌ پیامبر اكرم‌(ص‌) در [[غار حرا]]، در [[كوه‌ ثور]]، به‌ تفكر و عبادت‌ مشغول‌ بودند، با نزول‌ نخستین‌ آیات‌ [[سوره علق‌]]، و دعوت‌ او به‌ «خواندن‌ به‌ نام‌ پروردگاری‌ كه‌ آفرید» آغاز شد و با نخستین‌ آیات‌ [[سوره مدثر]] ادامه‌ یافت‌.<ref>ابن‌ هشام‌، عبدالملك‌، السیره النبویه، جلد 1، ص 236-237؛ یعقوبى‌، احمد، تاریخ‌، جلد 2، ص 16؛ طبری‌، تاریخ، جلد 2، ص 298</ref>
وقتی پیامبر اکرم (ص ) در [[غار حرا]]، در [[کوه ثور]]، به تفکر و عبادت مشغول بودند، با نزول نخستین آیات [[سوره علق ]]، و دعوت او به «خواندن به نام پروردگاری که آفرید» آغاز شد و با نخستین آیات [[سوره مدثر]] ادامه یافت .<ref>ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، جلد ۱، ص۲۳۶-۲۳۷؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۶؛ طبری ، تاریخ، جلد ۲، ص۲۹۸</ref>


پیامبر(ص‌) ابتدا همسرشان‌ [[خدیجه]] و پسر عمویشان‌ [[امام علی(ع)|على‌(ع‌)]] را در جریان‌ [[نبوت]] خویش‌ قرار دادند. سال‌ بعد با نزول‌ آیه «'''وَاَنْذِرْ عَشیرَتَك‌َ الاْقْرَبین‌َ'''»<ref>شعراء/214/26</ref> دعوت‌ وارد مرحله جدیدی‌ شد و در همان‌ سال‌ با نزول‌ آیه «'''فَاصْدَع‌ْ بِما تُؤْمَرُ وَاَعْرِض‌ْ عَن‌ِ الْمُشْرِكین‌َ'''...»<ref>حجر/94/15 </ref> علنى‌ شد و اول‌ بار پیامبر(ص‌) در [[بازار عُكاظ]]، جایى‌ كه‌ همه مردم‌ برای‌ تجارت‌ در آن‌ جمع‌ بودند و عده‌ای‌ نیز در بلندیهای‌ آن‌ به‌ بیان‌ اشعار تازه‌ و داستانهای‌ گوناگون‌ مشغول‌ بودند، همه‌ را به‌ سكوت‌ خواندند و دعوت‌ خویش‌ را آشكار كردند. آن‌ روز [[ابولهب]]، پیامبر(ص‌) را به‌ استهزا آزرد وعده‌ای‌ نیز به‌ پیروی‌ از او پیامبر(ص‌) را آزار رسانیدند؛ اما [[ابوطالب]] در حمایت‌ از پیامبر(ص‌) آنان‌ را تنبیه‌ كرد، عده كمى‌ ایمان‌ آوردند و به‌ جمع‌ گروه‌ اندكى‌ كه‌ در این‌ دوره ساله‌، پنهانى‌ ایمان‌ آورده‌ بودند، پیوستند.<ref>یعقوبى‌، احمد، تاریخ‌، جلد 2، ص 17- 18</ref>
پیامبر(ص ) ابتدا همسرشان [[خدیجه]] و پسر عمویشان [[امام علی(ع)|علی (ع )]] را در جریان [[نبوت]] خویش قرار دادند. سال بعد با نزول آیه «'''وَاَنْذِرْ عَشیرَتَک الاْقْرَبین '''»<ref>شعراء/۲۱۴/۲۶</ref> دعوت وارد مرحله جدیدی شد و در همان سال با نزول آیه «'''فَاصْدَع بِما تُؤْمَرُ وَاَعْرِض عَن الْمُشْرِکین '''...»<ref>حجر/۹۴/۱۵ </ref> علنی شد و اول بار پیامبر(ص ) در [[بازار عُکاظ]]، جایی که همه مردم برای تجارت در آن جمع بودند و عده‌ای نیز در بلندیهای آن به بیان اشعار تازه و داستانهای گوناگون مشغول بودند، همه را به سکوت خواندند و دعوت خویش را آشکار کردند. آن روز [[ابولهب]]، پیامبر(ص ) را به استهزا آزرد وعده‌ای نیز به پیروی از او پیامبر(ص ) را آزار رسانیدند؛ اما [[ابوطالب]] در حمایت از پیامبر(ص ) آنان را تنبیه کرد، عده کمی ایمان آوردند و به جمع گروه‌اندکی که در این دوره ساله ، پنهانی ایمان آورده بودند، پیوستند.<ref>یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۷- ۱۸</ref>


اولین‌ [[وحی]]، وقتى‌ توسط [[جبرئیل‌]] بر پیامبر نازل‌ مى‌شود، همراه‌ با هیبت‌ و احساس‌ سنگینى‌ بار عظیم‌ رسالت‌ است‌، به‌ گونه‌ای‌ كه‌ وقتى‌ به‌ خانه‌ مى‌آیند، به‌ همسرشان‌ مى‌گویند: «مرا بپوشان‌»، اما از ابهام‌ و شگفتى‌ گزارشى‌ نشده‌ است‌؛ چه‌، آمادگى‌ ارتباط با فرشته وحى‌ و جهان‌ غیب‌ از پیش‌ برای‌ پیامبرص‌ ایجاد شده‌ بوده‌ است‌ و پیش‌ از اینكه‌ جبرئیل‌ را ببینند، آثار او را دیده‌ بوده‌اند.
اولین [[وحی]]، وقتی توسط [[جبرئیل ]] بر پیامبر نازل می‌شود، همراه با هیبت و احساس سنگینی بار عظیم رسالت است ، به گونه‌ای که وقتی به خانه می‌آیند، به همسرشان می‌گویند: «مرا بپوشان »، اما از ابهام و شگفتی گزارشی نشده است ؛ چه ، آمادگی ارتباط با فرشته وحی و جهان غیب از پیش برای پیامبرص ایجاد شده بوده است و پیش از اینکه جبرئیل را ببینند، آثار او را دیده بوده‌اند.


در کودکی به واسطه پاکی درونی که داشت و نیز بیزاری از محیط فاسد آن زمان مکه، میل‌ به‌ تنهایى‌ و گوشه گیری از شهر و دیار خود را داشت. به همین جهت، عزلتهای‌ یك‌ ماهه‌ در كوههای‌ اطراف‌ مكه‌ و بعد بازگشت‌ به‌ شهر، خوابهایى‌ كه‌ حال‌ و هوای‌ جهان‌ غیب‌ داشت‌، شنیدن‌ صدای‌ ملك‌ وحى‌ پیش‌ از بعثت‌ و ارتباط 3 ساله [[اسرافیل‌]] و 20 ساله [[جبرئیل‌]] با ایشان‌<ref>یعقوبى‌، احمد، تاریخ‌، جلد 2، ص 16؛ نیز ابن‌ اثیر، الكامل‌، جلد 2، ص 46-50</ref> آمادگیهایى‌ بوده‌ كه‌ ایشان‌ را برای‌ ابلاغ‌ پیامبری‌ مهیا مى‌ساخته‌ است‌.
در کودکی به واسطه پاکی درونی که داشت و نیز بیزاری از محیط فاسد آن زمان مکه، میل به تنهایی و گوشه گیری از شهر و دیار خود را داشت. به همین جهت، عزلتهای یک ماهه در کوههای اطراف مکه و بعد بازگشت به شهر، خوابهایی که حال و هوای جهان غیب داشت ، شنیدن صدای ملک وحی پیش از بعثت و ارتباط ۳ ساله [[اسرافیل ]] و ۲۰ ساله [[جبرئیل ]] با ایشان <ref>یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۶؛ نیز ابن اثیر، الکامل ، جلد ۲، ص۴۶-۵۰</ref> آمادگیهایی بوده که ایشان را برای ابلاغ پیامبری مهیا می‌ساخته است .


اگر این‌ دسته‌ از روایات‌ را بپذیریم‌، درباره روایات‌ دیگری‌ كه‌ پیامبر(ص‌) را ناآشنا به‌ فضای‌ وحى‌ و ارتباط با فرشتگان‌ مى‌دانند، تأمل‌ باید كرد. نگاه‌ ناباورانه پیامبر(ص‌) به‌ حادثه [[وحى‌]] و ترس‌ از پریشان‌ خاطری‌ یا جن‌ زدگى‌، مشورت‌ با خدیجه‌ و تأیید گرفتن‌ از [[ورقة بن‌ نوفل‌]] به‌ عنوان‌ شاهد پیامبری‌ او و آرام‌ شدن‌ حضرت‌ با دلداری‌ وی‌، مضامین‌ این‌ دسته‌ از روایات‌ است‌<ref>ابن‌ هشام‌، عبدالملك‌، السیره النبویه، جلد 1، ص 238؛ یعقوبى‌، احمد، تاریخ‌، جلد 2، ص 17؛ طبری‌، تاریخ، جلد 2، ص 299</ref> كه‌ با سیر رشد و فضای‌ تربیتى‌ حاكم‌ بر پیامبر(ص‌) و بصیرت‌ و بینش‌ او نسبت‌ به‌ وظیفه سنگین‌ رسالت‌، ناسازگار به‌ نظر مى‌رسد.
اگر این دسته از روایات را بپذیریم ، درباره روایات دیگری که پیامبر(ص ) را ناآشنا به فضای وحی و ارتباط با فرشتگان می‌دانند، تأمل باید کرد. نگاه ناباورانه پیامبر(ص ) به حادثه [[وحی ]] و ترس از پریشان خاطری یا جن زدگی ، مشورت با خدیجه و تأیید گرفتن از [[ورقة بن نوفل ]] به عنوان شاهد پیامبری او و آرام شدن حضرت با دلداری وی ، مضامین این دسته از روایات است <ref>ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، جلد ۱، ص۲۳۸؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۷؛ طبری ، تاریخ، جلد ۲، ص۲۹۹</ref> که با سیر رشد و فضای تربیتی حاکم بر پیامبر(ص ) و بصیرت و بینش او نسبت به وظیفه سنگین رسالت ، ناسازگار به نظر می‌رسد.


== جایگاه بعثت‌ در فرهنگ‌ مسلمانان‌ ==
== جایگاه بعثت در فرهنگ مسلمانان ==
واقعه بعثت‌ در فرهنگ‌ مسلمانان‌ جایگاهى‌ خاص‌ دارد. بعثت‌ در حقیقت‌ نقطه آغازین‌ [[اسلام]] است‌، دینى‌ كه‌ در سالهای‌ اولیه خود با پیروانى‌ اندك‌ و در شرایط سخت‌ آغاز شد، و بعدها در سراسر جهان‌ انتشار یافت‌ و دلهای‌ فراوان‌ را به‌ سوی‌ خود جذب‌ كرد. شروع‌ همه آنچه‌ در اسلام‌ گذشته‌، همین‌ نقطه‌ است‌ كه‌ آغاز تحولى‌ عظیم‌ در تاریخ‌ بشریت‌ به‌ شمار مى‌آید.
واقعه بعثت در فرهنگ مسلمانان جایگاهی خاص دارد. بعثت در حقیقت نقطه آغازین [[اسلام]] است ، دینی که در سالهای اولیه خود با پیروانی اندک و در شرایط سخت آغاز شد، و بعدها در سراسر جهان انتشار یافت و دلهای فراوان را به سوی خود جذب کرد. شروع همه آنچه در اسلام گذشته ، همین نقطه است که آغاز تحولی عظیم در تاریخ بشریت به شمار می‌آید.


این‌ اتفاق‌ بزرگ‌ به‌ نقل‌ مورخان‌ در روز دوشنبه‌ 27 [[رجب]] سال‌ چهلم‌ [[عام‌ الفیل‌]] و بیستمین‌ سال‌ حكومت‌ [[خسرو پرویز]] بر [[ایران‌]] روی‌ داده‌ است‌. قولهای‌ دیگری‌ 17 یا 18 رمضان‌، یا یكى‌ از روزهای‌ ماه‌ [[ربیع الاول]] را روز بعثت دانسته‌اند، هرچند [[شیعه|شیعیان‌]] قول‌ اول‌ را برگزیده‌اند.<ref>ابن‌ هشام‌، عبدالملك‌، السیره النبویه، ج 1، ص 240؛ یعقوبى‌، احمد، تاریخ‌، ج 2، ص 15؛ طبری‌، تاریخ، ج 2، ص 293.</ref>
این اتفاق بزرگ به نقل مورخان در روز دوشنبه ۲۷ [[رجب]] سال چهلم [[عام الفیل ]] و بیستمین سال حکومت [[خسرو پرویز]] بر [[ایران ]] روی داده است . قولهای دیگری ۱۷ یا ۱۸ رمضان ، یا یکی از روزهای ماه [[ربیع الاول]] را روز بعثت دانسته‌اند، هرچند [[شیعه|شیعیان ]] قول اول را برگزیده‌اند.<ref>ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، ج ۱، ص۲۴۰؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، ج ۲، ص۱۵؛ طبری ، تاریخ، ج ۲، ص۲۹۳.</ref>
روز مبعث‌، عیدی‌ بزرگ‌ در فرهنگ‌ همه [[فرق‌ اسلامى‌]] است‌ و در سراسر [[سرزمینهای‌ اسلامى‌]]، در روز مبعث‌، جشنهای‌ ویژه‌ای‌ متناسب‌ با آداب‌ و رسوم‌ هر بوم‌ برپا مى‌شود.
روز مبعث ، عیدی بزرگ در فرهنگ همه [[فرق اسلامی ]] است و در سراسر [[سرزمینهای اسلامی ]]، در روز مبعث ، جشنهای ویژه‌ای متناسب با آداب و رسوم هر بوم برپا می‌شود.


== پانویس ==
== پانویس ==
{{پانویس|2}}
{{پانویس|۲}}
== منابع ==
== منابع ==
* قرآن‌ كریم‌.
* قرآن کریم .
* ابن‌ اثیر، الكامل‌.
* ابن اثیر، الکامل .
* ابن‌ كثیر، السیره النبویه، به‌ كوشش‌ مصطفى‌ عبدالواحد، بیروت‌، 383ق‌/964م‌.
* ابن کثیر، السیره النبویه، به کوشش مصطفی عبدالواحد، بیروت ، ۳۸۳ق /۹۶۴م .
* ابن‌ هشام‌، عبدالملك‌، السیره النبویه، به‌ كوشش‌ مصطفى‌ سقا و دیگران‌، قاهره‌، 355ق‌/936م‌.
* ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، به کوشش مصطفی سقا و دیگران ، قاهره ، ۳۵۵ق /۹۳۶م .
* راغب‌ اصفهانى‌، حسین‌، المفردات‌ فى‌ غریب‌ القرآن‌، به‌ كوشش‌ محمد سید كیلانى‌، بیروت‌، دارالمعرفه‌.
* راغب اصفهانی ، حسین ، المفردات فی غریب القرآن ، به کوشش محمد سید کیلانی ، بیروت ، دارالمعرفه .
* طبری‌، تاریخ‌.
* طبری ، تاریخ .
* یعقوبى‌، احمد، تاریخ‌، نجف‌، 358ق‌.
* یعقوبی ، احمد، تاریخ ، نجف ، ۳۵۸ق .


==پیوند به بیرون==
==پیوند به بیرون==

نسخهٔ ‏۲۵ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۹:۴۲

بِعْثَت ، اصطلاحی در فرهنگ اسلامی به معنای برانگیختن و برگزیدن پیامبران از سوی خداوند برای هدایت مردم و آغاز رسالت هر پیامبر است . از این میان ، بعثت پیامبر اکرم (ص) جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که این واژه بیشتر در مورد برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به ذهن متبادر می‌شود.

بعثت در حقیقت نقطه آغازین اسلام است ، و روز مبعث ، عیدی بزرگ در فرهنگ همه فرق اسلامی است و در سراسر سرزمینهای اسلامی، در روز مبعث ، جشنهای ویژه‌ای متناسب با آداب و رسوم هر قوم برپا می‌شود.

واژه شناسی

معنای لغوی و اصطلاحی

این واژه از ریشه "ب ع ث" و در اصل به معنای ارسال[۱] و برانگیختن[۲] یا روانه کردن[۳] می‌باشد.

در اصطلاح دینی، بعثت عبارتست از ارسال انسانی به سوی انسان‌های دیگر و جن‌ها از سوی خداوند به جهت دعوت آنان به سوی حق. [۴]

از این میان ، بعثت پیامبر اکر م (ص ) جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که بیشتر، از کلمه «بعثت »، برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به اذهان متبادر می‌شود.

بعثت در قرآن

بعثت در فرهنگ قرآنی به معنای عامل برانگیختن و رسانیدن به مرحله‌ای خاص از تکامل است که در آن نوعی تحول وجود دارد. برای همین ، در معنای حشر مردگان نیز به کار رفته است ، زیرا آغاز نوعی تحول بزرگ و وارد شدن به فضایی جدید است ؛[۵] هرچند معنای اصطلاحی غالب آن برانگیختن و فرستادن پیامبران برای هدایت مردم است .[۶]

از این میان ، بعثت پیامبر اکرم (ص ) جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که بیشتر، از کلمه «بعثت »، برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به اذهان متبادر می‌شود.

در همه جای قرآن ، انتساب بعثت به «الله‌» است ، یعنی هم حشر مردگان ، هم قانونمندیهای خاص هستی و هم ارسال رسل که نشان از تسلط مطلق اراده و برنامه خدا در اداره جهان هستی است .

نکته قابل تأمل در بعثت پیامبران ، منّتی است که خداوند بر مردم می‌نهد. [۷] اولاً این منت برای هدایت و راهبری است و ثانیاً اینکه پیامبران را از میان خود مردم و از جنس آنان انتخاب کرده است . [۸]

هرچند گاهی ، برگزیدن پیامبران از میان مردم مایه استهزا و انکار مشرکان و عناد و تکبر گردنکشان باشد،[۹] اما در این نکته حکمت و منطقی استوار نهفته است ؛ زیرا پیامبران به عنوان الگو و اسوه در قرآن مطرح شده‌اند[۱۰] و اگر از جنس دیگری برگزیده می‌شدند، نمی‌توانستند الگویی بشری باشند؛ و این یک سنت الهی است که پیامبر هر گروه ، از جنس خودشان باشد تا حجت بر دیگران تمام شود.[۱۱]

بعثت پیامبر اکرم (ص )

بعثت پیامبر اکرم (ص ) در ۴۰ سالگی و در قولی خلاف مشهور، در ۴۳ سالگی آن حضرت اتفاق افتاد؛[۱۲] سبب این اختلاف ، برداشت متفاوت از مفهوم بعثت است که آیا اولین نزول قرآن و آیات الهی مساوی با بعثت است ، یا اولین تبلیغ رسمی و علنی .

غار حراء

وقتی پیامبر اکرم (ص ) در غار حرا، در کوه ثور، به تفکر و عبادت مشغول بودند، با نزول نخستین آیات سوره علق ، و دعوت او به «خواندن به نام پروردگاری که آفرید» آغاز شد و با نخستین آیات سوره مدثر ادامه یافت .[۱۳]

پیامبر(ص ) ابتدا همسرشان خدیجه و پسر عمویشان علی (ع ) را در جریان نبوت خویش قرار دادند. سال بعد با نزول آیه «وَاَنْذِرْ عَشیرَتَک الاْقْرَبین »[۱۴] دعوت وارد مرحله جدیدی شد و در همان سال با نزول آیه «فَاصْدَع بِما تُؤْمَرُ وَاَعْرِض عَن الْمُشْرِکین ...»[۱۵] علنی شد و اول بار پیامبر(ص ) در بازار عُکاظ، جایی که همه مردم برای تجارت در آن جمع بودند و عده‌ای نیز در بلندیهای آن به بیان اشعار تازه و داستانهای گوناگون مشغول بودند، همه را به سکوت خواندند و دعوت خویش را آشکار کردند. آن روز ابولهب، پیامبر(ص ) را به استهزا آزرد وعده‌ای نیز به پیروی از او پیامبر(ص ) را آزار رسانیدند؛ اما ابوطالب در حمایت از پیامبر(ص ) آنان را تنبیه کرد، عده کمی ایمان آوردند و به جمع گروه‌اندکی که در این دوره ساله ، پنهانی ایمان آورده بودند، پیوستند.[۱۶]

اولین وحی، وقتی توسط جبرئیل بر پیامبر نازل می‌شود، همراه با هیبت و احساس سنگینی بار عظیم رسالت است ، به گونه‌ای که وقتی به خانه می‌آیند، به همسرشان می‌گویند: «مرا بپوشان »، اما از ابهام و شگفتی گزارشی نشده است ؛ چه ، آمادگی ارتباط با فرشته وحی و جهان غیب از پیش برای پیامبرص ایجاد شده بوده است و پیش از اینکه جبرئیل را ببینند، آثار او را دیده بوده‌اند.

در کودکی به واسطه پاکی درونی که داشت و نیز بیزاری از محیط فاسد آن زمان مکه، میل به تنهایی و گوشه گیری از شهر و دیار خود را داشت. به همین جهت، عزلتهای یک ماهه در کوههای اطراف مکه و بعد بازگشت به شهر، خوابهایی که حال و هوای جهان غیب داشت ، شنیدن صدای ملک وحی پیش از بعثت و ارتباط ۳ ساله اسرافیل و ۲۰ ساله جبرئیل با ایشان [۱۷] آمادگیهایی بوده که ایشان را برای ابلاغ پیامبری مهیا می‌ساخته است .

اگر این دسته از روایات را بپذیریم ، درباره روایات دیگری که پیامبر(ص ) را ناآشنا به فضای وحی و ارتباط با فرشتگان می‌دانند، تأمل باید کرد. نگاه ناباورانه پیامبر(ص ) به حادثه وحی و ترس از پریشان خاطری یا جن زدگی ، مشورت با خدیجه و تأیید گرفتن از ورقة بن نوفل به عنوان شاهد پیامبری او و آرام شدن حضرت با دلداری وی ، مضامین این دسته از روایات است [۱۸] که با سیر رشد و فضای تربیتی حاکم بر پیامبر(ص ) و بصیرت و بینش او نسبت به وظیفه سنگین رسالت ، ناسازگار به نظر می‌رسد.

جایگاه بعثت در فرهنگ مسلمانان

واقعه بعثت در فرهنگ مسلمانان جایگاهی خاص دارد. بعثت در حقیقت نقطه آغازین اسلام است ، دینی که در سالهای اولیه خود با پیروانی اندک و در شرایط سخت آغاز شد، و بعدها در سراسر جهان انتشار یافت و دلهای فراوان را به سوی خود جذب کرد. شروع همه آنچه در اسلام گذشته ، همین نقطه است که آغاز تحولی عظیم در تاریخ بشریت به شمار می‌آید.

این اتفاق بزرگ به نقل مورخان در روز دوشنبه ۲۷ رجب سال چهلم عام الفیل و بیستمین سال حکومت خسرو پرویز بر ایران روی داده است . قولهای دیگری ۱۷ یا ۱۸ رمضان ، یا یکی از روزهای ماه ربیع الاول را روز بعثت دانسته‌اند، هرچند شیعیان قول اول را برگزیده‌اند.[۱۹] روز مبعث ، عیدی بزرگ در فرهنگ همه فرق اسلامی است و در سراسر سرزمینهای اسلامی ، در روز مبعث ، جشنهای ویژه‌ای متناسب با آداب و رسوم هر بوم برپا می‌شود.

پانویس

  1. فراهیدی، ج۲، ص۱۱۲
  2. مصطفوی، ج۱، ص۲۹۶
  3. راغب، ج۱، ص۱۳۲
  4. تهانوی، ج۱، ص۳۴۰
  5. یس ، ۵۲؛ بقره ، ۵۶؛ حج ، ۷؛ نیز نک: راغب اصفهانی ، حسین ، المفردات فی غریب القرآن ، ص۵۲ -۵۳.
  6. بقره ، ۲۱۳؛ نحل ، ۳۶؛ اسراء، ۱۷.
  7. آل عمران /۱۶۴/۳
  8. توبه /۱۲۸/۹؛ جمعه /۶۲/۲
  9. اسراء/۹۴/۱۷؛ فرقان /۴۱/۲۵
  10. احزاب /۲۱/۳۳؛ ممتحنه /۶/۶۰
  11. اسراء/۹۵/۱۷
  12. یعقوبی ،احمد، تاریخ ، جلد۲، ص۱۵؛ ابن اثیر، الکامل ، جلد ۲، ص۴۶؛ ابن کثیر، السیره النبویه، جلد ۱، ص۳۸۵
  13. ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، جلد ۱، ص۲۳۶-۲۳۷؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۶؛ طبری ، تاریخ، جلد ۲، ص۲۹۸
  14. شعراء/۲۱۴/۲۶
  15. حجر/۹۴/۱۵
  16. یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۷- ۱۸
  17. یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۶؛ نیز ابن اثیر، الکامل ، جلد ۲، ص۴۶-۵۰
  18. ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، جلد ۱، ص۲۳۸؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۷؛ طبری ، تاریخ، جلد ۲، ص۲۹۹
  19. ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، ج ۱، ص۲۴۰؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، ج ۲، ص۱۵؛ طبری ، تاریخ، ج ۲، ص۲۹۳.

منابع

  • قرآن کریم .
  • ابن اثیر، الکامل .
  • ابن کثیر، السیره النبویه، به کوشش مصطفی عبدالواحد، بیروت ، ۳۸۳ق /۹۶۴م .
  • ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، به کوشش مصطفی سقا و دیگران ، قاهره ، ۳۵۵ق /۹۳۶م .
  • راغب اصفهانی ، حسین ، المفردات فی غریب القرآن ، به کوشش محمد سید کیلانی ، بیروت ، دارالمعرفه .
  • طبری ، تاریخ .
  • یعقوبی ، احمد، تاریخ ، نجف ، ۳۵۸ق .

پیوند به بیرون