بعثت پیامبر(ص): تفاوت میان نسخهها
Mkhaghanif (بحث | مشارکتها) جزبدون خلاصۀ ویرایش |
imported>Pourrezaei جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
''' | '''بِعْثَت '''، اصطلاحی در فرهنگ اسلامی به معنای برانگیختن و برگزیدن [[نبوت|پیامبران ]] از سوی [[خدا|خداوند]] برای هدایت مردم و آغاز رسالت هر پیامبر است . از این میان ، بعثت [[پیامبر اکرم (ص)]] جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که این واژه بیشتر در مورد برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به ذهن [[تبادر|متبادر]] میشود. | ||
بعثت در حقیقت نقطه آغازین [[اسلام]] است ، و [[۲۷ رجب|روز مبعث ]]، عیدی بزرگ در فرهنگ همه [[فرق اسلامی]] است و در سراسر [[سرزمینهای اسلامی]]، در روز مبعث ، جشنهای ویژهای متناسب با آداب و رسوم هر قوم برپا میشود. | |||
== واژه شناسی == | == واژه شناسی == | ||
===معنای لغوی و اصطلاحی=== | ===معنای لغوی و اصطلاحی=== | ||
این واژه از ریشه "ب ع ث" و در اصل به معنای ارسال<ref>فراهیدی، | این واژه از ریشه "ب ع ث" و در اصل به معنای ارسال<ref>فراهیدی، ج۲، ص۱۱۲</ref> و برانگیختن<ref>مصطفوی، ج۱، ص۲۹۶</ref> یا روانه کردن<ref>راغب، ج۱، ص۱۳۲</ref> میباشد. | ||
در اصطلاح دینی، بعثت عبارتست از ارسال انسانی به سوی | در اصطلاح دینی، بعثت عبارتست از ارسال انسانی به سوی انسانهای دیگر و [[جن]]ها از سوی خداوند به جهت دعوت آنان به سوی حق. <ref>تهانوی، ج۱، ص۳۴۰</ref> | ||
از | از این میان ، بعثت پیامبر اکر م (ص ) جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که بیشتر، از کلمه «بعثت »، برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به اذهان متبادر میشود. | ||
=== | === بعثت در قرآن === | ||
بعثت در فرهنگ قرآنی به معنای عامل برانگیختن و رسانیدن به مرحلهای خاص از تکامل است که در آن نوعی تحول وجود دارد. برای همین ، در معنای حشر مردگان نیز به کار رفته است ، زیرا آغاز نوعی تحول بزرگ و وارد شدن به فضایی جدید است ؛<ref>یس ، ۵۲؛ بقره ، ۵۶؛ حج ، ۷؛ نیز نک: راغب اصفهانی ، حسین ، المفردات فی غریب القرآن ، ص۵۲ -۵۳.</ref> هرچند معنای اصطلاحی غالب آن برانگیختن و فرستادن پیامبران برای هدایت مردم است .<ref>بقره ، ۲۱۳؛ نحل ، ۳۶؛ اسراء، ۱۷.</ref> | |||
از | از این میان ، بعثت پیامبر اکرم (ص ) جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که بیشتر، از کلمه «بعثت »، برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به اذهان متبادر میشود. | ||
در | در همه جای [[قرآن ]]، انتساب بعثت به «الله» است ، یعنی هم حشر مردگان ، هم قانونمندیهای خاص هستی و هم ارسال رسل که نشان از تسلط مطلق اراده و برنامه خدا در اداره جهان هستی است . | ||
نکته قابل تأمل در بعثت پیامبران ، منّتی است که خداوند بر مردم مینهد. <ref>آل عمران /۱۶۴/۳</ref> اولاً این منت برای هدایت و راهبری است و ثانیاً اینکه پیامبران را از میان خود مردم و از جنس آنان انتخاب کرده است . <ref>توبه /۱۲۸/۹؛ جمعه /۶۲/۲</ref> | |||
هرچند | هرچند گاهی ، برگزیدن پیامبران از میان مردم مایه استهزا و انکار مشرکان و عناد و تکبر گردنکشان باشد،<ref>اسراء/۹۴/۱۷؛ فرقان /۴۱/۲۵</ref> اما در این نکته حکمت و منطقی استوار نهفته است ؛ زیرا پیامبران به عنوان الگو و اسوه در قرآن مطرح شدهاند<ref>احزاب /۲۱/۳۳؛ ممتحنه /۶/۶۰</ref> و اگر از جنس دیگری برگزیده میشدند، نمیتوانستند الگویی بشری باشند؛ و این یک سنت الهی است که پیامبر هر گروه ، از جنس خودشان باشد تا حجت بر دیگران تمام شود.<ref>اسراء/۹۵/۱۷</ref> | ||
== | == بعثت پیامبر اکرم (ص ) == | ||
بعثت پیامبر اکرم (ص ) در ۴۰ سالگی و در قولی خلاف مشهور، در ۴۳ سالگی آن حضرت اتفاق افتاد؛<ref>یعقوبی ،احمد، تاریخ ، جلد۲، ص۱۵؛ ابن اثیر، الکامل ، جلد ۲، ص۴۶؛ ابن کثیر، السیره النبویه، جلد ۱، ص۳۸۵</ref> سبب این اختلاف ، برداشت متفاوت از مفهوم بعثت است که آیا اولین نزول قرآن و آیات الهی مساوی با بعثت است ، یا اولین تبلیغ رسمی و علنی . | |||
[[پرونده:غار حراء.jpg|بندانگشتی| | [[پرونده:غار حراء.jpg|بندانگشتی|۱۳۴px|چپ|غار حراء]] | ||
وقتی پیامبر اکرم (ص ) در [[غار حرا]]، در [[کوه ثور]]، به تفکر و عبادت مشغول بودند، با نزول نخستین آیات [[سوره علق ]]، و دعوت او به «خواندن به نام پروردگاری که آفرید» آغاز شد و با نخستین آیات [[سوره مدثر]] ادامه یافت .<ref>ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، جلد ۱، ص۲۳۶-۲۳۷؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۶؛ طبری ، تاریخ، جلد ۲، ص۲۹۸</ref> | |||
پیامبر( | پیامبر(ص ) ابتدا همسرشان [[خدیجه]] و پسر عمویشان [[امام علی(ع)|علی (ع )]] را در جریان [[نبوت]] خویش قرار دادند. سال بعد با نزول آیه «'''وَاَنْذِرْ عَشیرَتَک الاْقْرَبین '''»<ref>شعراء/۲۱۴/۲۶</ref> دعوت وارد مرحله جدیدی شد و در همان سال با نزول آیه «'''فَاصْدَع بِما تُؤْمَرُ وَاَعْرِض عَن الْمُشْرِکین '''...»<ref>حجر/۹۴/۱۵ </ref> علنی شد و اول بار پیامبر(ص ) در [[بازار عُکاظ]]، جایی که همه مردم برای تجارت در آن جمع بودند و عدهای نیز در بلندیهای آن به بیان اشعار تازه و داستانهای گوناگون مشغول بودند، همه را به سکوت خواندند و دعوت خویش را آشکار کردند. آن روز [[ابولهب]]، پیامبر(ص ) را به استهزا آزرد وعدهای نیز به پیروی از او پیامبر(ص ) را آزار رسانیدند؛ اما [[ابوطالب]] در حمایت از پیامبر(ص ) آنان را تنبیه کرد، عده کمی ایمان آوردند و به جمع گروهاندکی که در این دوره ساله ، پنهانی ایمان آورده بودند، پیوستند.<ref>یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۷- ۱۸</ref> | ||
اولین [[وحی]]، وقتی توسط [[جبرئیل ]] بر پیامبر نازل میشود، همراه با هیبت و احساس سنگینی بار عظیم رسالت است ، به گونهای که وقتی به خانه میآیند، به همسرشان میگویند: «مرا بپوشان »، اما از ابهام و شگفتی گزارشی نشده است ؛ چه ، آمادگی ارتباط با فرشته وحی و جهان غیب از پیش برای پیامبرص ایجاد شده بوده است و پیش از اینکه جبرئیل را ببینند، آثار او را دیده بودهاند. | |||
در کودکی به واسطه پاکی درونی که داشت و نیز بیزاری از محیط فاسد آن زمان مکه، | در کودکی به واسطه پاکی درونی که داشت و نیز بیزاری از محیط فاسد آن زمان مکه، میل به تنهایی و گوشه گیری از شهر و دیار خود را داشت. به همین جهت، عزلتهای یک ماهه در کوههای اطراف مکه و بعد بازگشت به شهر، خوابهایی که حال و هوای جهان غیب داشت ، شنیدن صدای ملک وحی پیش از بعثت و ارتباط ۳ ساله [[اسرافیل ]] و ۲۰ ساله [[جبرئیل ]] با ایشان <ref>یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۶؛ نیز ابن اثیر، الکامل ، جلد ۲، ص۴۶-۵۰</ref> آمادگیهایی بوده که ایشان را برای ابلاغ پیامبری مهیا میساخته است . | ||
اگر | اگر این دسته از روایات را بپذیریم ، درباره روایات دیگری که پیامبر(ص ) را ناآشنا به فضای وحی و ارتباط با فرشتگان میدانند، تأمل باید کرد. نگاه ناباورانه پیامبر(ص ) به حادثه [[وحی ]] و ترس از پریشان خاطری یا جن زدگی ، مشورت با خدیجه و تأیید گرفتن از [[ورقة بن نوفل ]] به عنوان شاهد پیامبری او و آرام شدن حضرت با دلداری وی ، مضامین این دسته از روایات است <ref>ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، جلد ۱، ص۲۳۸؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۷؛ طبری ، تاریخ، جلد ۲، ص۲۹۹</ref> که با سیر رشد و فضای تربیتی حاکم بر پیامبر(ص ) و بصیرت و بینش او نسبت به وظیفه سنگین رسالت ، ناسازگار به نظر میرسد. | ||
== جایگاه | == جایگاه بعثت در فرهنگ مسلمانان == | ||
واقعه | واقعه بعثت در فرهنگ مسلمانان جایگاهی خاص دارد. بعثت در حقیقت نقطه آغازین [[اسلام]] است ، دینی که در سالهای اولیه خود با پیروانی اندک و در شرایط سخت آغاز شد، و بعدها در سراسر جهان انتشار یافت و دلهای فراوان را به سوی خود جذب کرد. شروع همه آنچه در اسلام گذشته ، همین نقطه است که آغاز تحولی عظیم در تاریخ بشریت به شمار میآید. | ||
این اتفاق بزرگ به نقل مورخان در روز دوشنبه ۲۷ [[رجب]] سال چهلم [[عام الفیل ]] و بیستمین سال حکومت [[خسرو پرویز]] بر [[ایران ]] روی داده است . قولهای دیگری ۱۷ یا ۱۸ رمضان ، یا یکی از روزهای ماه [[ربیع الاول]] را روز بعثت دانستهاند، هرچند [[شیعه|شیعیان ]] قول اول را برگزیدهاند.<ref>ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، ج ۱، ص۲۴۰؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، ج ۲، ص۱۵؛ طبری ، تاریخ، ج ۲، ص۲۹۳.</ref> | |||
روز | روز مبعث ، عیدی بزرگ در فرهنگ همه [[فرق اسلامی ]] است و در سراسر [[سرزمینهای اسلامی ]]، در روز مبعث ، جشنهای ویژهای متناسب با آداب و رسوم هر بوم برپا میشود. | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
{{پانویس| | {{پانویس|۲}} | ||
== منابع == | == منابع == | ||
* | * قرآن کریم . | ||
* | * ابن اثیر، الکامل . | ||
* | * ابن کثیر، السیره النبویه، به کوشش مصطفی عبدالواحد، بیروت ، ۳۸۳ق /۹۶۴م . | ||
* | * ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، به کوشش مصطفی سقا و دیگران ، قاهره ، ۳۵۵ق /۹۳۶م . | ||
* | * راغب اصفهانی ، حسین ، المفردات فی غریب القرآن ، به کوشش محمد سید کیلانی ، بیروت ، دارالمعرفه . | ||
* | * طبری ، تاریخ . | ||
* | * یعقوبی ، احمد، تاریخ ، نجف ، ۳۵۸ق . | ||
==پیوند به بیرون== | ==پیوند به بیرون== | ||
نسخهٔ ۲۵ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۰۹:۴۲
بِعْثَت ، اصطلاحی در فرهنگ اسلامی به معنای برانگیختن و برگزیدن پیامبران از سوی خداوند برای هدایت مردم و آغاز رسالت هر پیامبر است . از این میان ، بعثت پیامبر اکرم (ص) جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که این واژه بیشتر در مورد برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به ذهن متبادر میشود.
بعثت در حقیقت نقطه آغازین اسلام است ، و روز مبعث ، عیدی بزرگ در فرهنگ همه فرق اسلامی است و در سراسر سرزمینهای اسلامی، در روز مبعث ، جشنهای ویژهای متناسب با آداب و رسوم هر قوم برپا میشود.
واژه شناسی
معنای لغوی و اصطلاحی
این واژه از ریشه "ب ع ث" و در اصل به معنای ارسال[۱] و برانگیختن[۲] یا روانه کردن[۳] میباشد.
در اصطلاح دینی، بعثت عبارتست از ارسال انسانی به سوی انسانهای دیگر و جنها از سوی خداوند به جهت دعوت آنان به سوی حق. [۴]
از این میان ، بعثت پیامبر اکر م (ص ) جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که بیشتر، از کلمه «بعثت »، برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به اذهان متبادر میشود.
بعثت در قرآن
بعثت در فرهنگ قرآنی به معنای عامل برانگیختن و رسانیدن به مرحلهای خاص از تکامل است که در آن نوعی تحول وجود دارد. برای همین ، در معنای حشر مردگان نیز به کار رفته است ، زیرا آغاز نوعی تحول بزرگ و وارد شدن به فضایی جدید است ؛[۵] هرچند معنای اصطلاحی غالب آن برانگیختن و فرستادن پیامبران برای هدایت مردم است .[۶]
از این میان ، بعثت پیامبر اکرم (ص ) جایگاه خاصی یافته است ، به طوری که بیشتر، از کلمه «بعثت »، برانگیخته شدن ایشان به پیامبری ، به اذهان متبادر میشود.
در همه جای قرآن ، انتساب بعثت به «الله» است ، یعنی هم حشر مردگان ، هم قانونمندیهای خاص هستی و هم ارسال رسل که نشان از تسلط مطلق اراده و برنامه خدا در اداره جهان هستی است .
نکته قابل تأمل در بعثت پیامبران ، منّتی است که خداوند بر مردم مینهد. [۷] اولاً این منت برای هدایت و راهبری است و ثانیاً اینکه پیامبران را از میان خود مردم و از جنس آنان انتخاب کرده است . [۸]
هرچند گاهی ، برگزیدن پیامبران از میان مردم مایه استهزا و انکار مشرکان و عناد و تکبر گردنکشان باشد،[۹] اما در این نکته حکمت و منطقی استوار نهفته است ؛ زیرا پیامبران به عنوان الگو و اسوه در قرآن مطرح شدهاند[۱۰] و اگر از جنس دیگری برگزیده میشدند، نمیتوانستند الگویی بشری باشند؛ و این یک سنت الهی است که پیامبر هر گروه ، از جنس خودشان باشد تا حجت بر دیگران تمام شود.[۱۱]
بعثت پیامبر اکرم (ص )
بعثت پیامبر اکرم (ص ) در ۴۰ سالگی و در قولی خلاف مشهور، در ۴۳ سالگی آن حضرت اتفاق افتاد؛[۱۲] سبب این اختلاف ، برداشت متفاوت از مفهوم بعثت است که آیا اولین نزول قرآن و آیات الهی مساوی با بعثت است ، یا اولین تبلیغ رسمی و علنی .

وقتی پیامبر اکرم (ص ) در غار حرا، در کوه ثور، به تفکر و عبادت مشغول بودند، با نزول نخستین آیات سوره علق ، و دعوت او به «خواندن به نام پروردگاری که آفرید» آغاز شد و با نخستین آیات سوره مدثر ادامه یافت .[۱۳]
پیامبر(ص ) ابتدا همسرشان خدیجه و پسر عمویشان علی (ع ) را در جریان نبوت خویش قرار دادند. سال بعد با نزول آیه «وَاَنْذِرْ عَشیرَتَک الاْقْرَبین »[۱۴] دعوت وارد مرحله جدیدی شد و در همان سال با نزول آیه «فَاصْدَع بِما تُؤْمَرُ وَاَعْرِض عَن الْمُشْرِکین ...»[۱۵] علنی شد و اول بار پیامبر(ص ) در بازار عُکاظ، جایی که همه مردم برای تجارت در آن جمع بودند و عدهای نیز در بلندیهای آن به بیان اشعار تازه و داستانهای گوناگون مشغول بودند، همه را به سکوت خواندند و دعوت خویش را آشکار کردند. آن روز ابولهب، پیامبر(ص ) را به استهزا آزرد وعدهای نیز به پیروی از او پیامبر(ص ) را آزار رسانیدند؛ اما ابوطالب در حمایت از پیامبر(ص ) آنان را تنبیه کرد، عده کمی ایمان آوردند و به جمع گروهاندکی که در این دوره ساله ، پنهانی ایمان آورده بودند، پیوستند.[۱۶]
اولین وحی، وقتی توسط جبرئیل بر پیامبر نازل میشود، همراه با هیبت و احساس سنگینی بار عظیم رسالت است ، به گونهای که وقتی به خانه میآیند، به همسرشان میگویند: «مرا بپوشان »، اما از ابهام و شگفتی گزارشی نشده است ؛ چه ، آمادگی ارتباط با فرشته وحی و جهان غیب از پیش برای پیامبرص ایجاد شده بوده است و پیش از اینکه جبرئیل را ببینند، آثار او را دیده بودهاند.
در کودکی به واسطه پاکی درونی که داشت و نیز بیزاری از محیط فاسد آن زمان مکه، میل به تنهایی و گوشه گیری از شهر و دیار خود را داشت. به همین جهت، عزلتهای یک ماهه در کوههای اطراف مکه و بعد بازگشت به شهر، خوابهایی که حال و هوای جهان غیب داشت ، شنیدن صدای ملک وحی پیش از بعثت و ارتباط ۳ ساله اسرافیل و ۲۰ ساله جبرئیل با ایشان [۱۷] آمادگیهایی بوده که ایشان را برای ابلاغ پیامبری مهیا میساخته است .
اگر این دسته از روایات را بپذیریم ، درباره روایات دیگری که پیامبر(ص ) را ناآشنا به فضای وحی و ارتباط با فرشتگان میدانند، تأمل باید کرد. نگاه ناباورانه پیامبر(ص ) به حادثه وحی و ترس از پریشان خاطری یا جن زدگی ، مشورت با خدیجه و تأیید گرفتن از ورقة بن نوفل به عنوان شاهد پیامبری او و آرام شدن حضرت با دلداری وی ، مضامین این دسته از روایات است [۱۸] که با سیر رشد و فضای تربیتی حاکم بر پیامبر(ص ) و بصیرت و بینش او نسبت به وظیفه سنگین رسالت ، ناسازگار به نظر میرسد.
جایگاه بعثت در فرهنگ مسلمانان
واقعه بعثت در فرهنگ مسلمانان جایگاهی خاص دارد. بعثت در حقیقت نقطه آغازین اسلام است ، دینی که در سالهای اولیه خود با پیروانی اندک و در شرایط سخت آغاز شد، و بعدها در سراسر جهان انتشار یافت و دلهای فراوان را به سوی خود جذب کرد. شروع همه آنچه در اسلام گذشته ، همین نقطه است که آغاز تحولی عظیم در تاریخ بشریت به شمار میآید.
این اتفاق بزرگ به نقل مورخان در روز دوشنبه ۲۷ رجب سال چهلم عام الفیل و بیستمین سال حکومت خسرو پرویز بر ایران روی داده است . قولهای دیگری ۱۷ یا ۱۸ رمضان ، یا یکی از روزهای ماه ربیع الاول را روز بعثت دانستهاند، هرچند شیعیان قول اول را برگزیدهاند.[۱۹] روز مبعث ، عیدی بزرگ در فرهنگ همه فرق اسلامی است و در سراسر سرزمینهای اسلامی ، در روز مبعث ، جشنهای ویژهای متناسب با آداب و رسوم هر بوم برپا میشود.
پانویس
- ↑ فراهیدی، ج۲، ص۱۱۲
- ↑ مصطفوی، ج۱، ص۲۹۶
- ↑ راغب، ج۱، ص۱۳۲
- ↑ تهانوی، ج۱، ص۳۴۰
- ↑ یس ، ۵۲؛ بقره ، ۵۶؛ حج ، ۷؛ نیز نک: راغب اصفهانی ، حسین ، المفردات فی غریب القرآن ، ص۵۲ -۵۳.
- ↑ بقره ، ۲۱۳؛ نحل ، ۳۶؛ اسراء، ۱۷.
- ↑ آل عمران /۱۶۴/۳
- ↑ توبه /۱۲۸/۹؛ جمعه /۶۲/۲
- ↑ اسراء/۹۴/۱۷؛ فرقان /۴۱/۲۵
- ↑ احزاب /۲۱/۳۳؛ ممتحنه /۶/۶۰
- ↑ اسراء/۹۵/۱۷
- ↑ یعقوبی ،احمد، تاریخ ، جلد۲، ص۱۵؛ ابن اثیر، الکامل ، جلد ۲، ص۴۶؛ ابن کثیر، السیره النبویه، جلد ۱، ص۳۸۵
- ↑ ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، جلد ۱، ص۲۳۶-۲۳۷؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۶؛ طبری ، تاریخ، جلد ۲، ص۲۹۸
- ↑ شعراء/۲۱۴/۲۶
- ↑ حجر/۹۴/۱۵
- ↑ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۷- ۱۸
- ↑ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۶؛ نیز ابن اثیر، الکامل ، جلد ۲، ص۴۶-۵۰
- ↑ ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، جلد ۱، ص۲۳۸؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، جلد ۲، ص۱۷؛ طبری ، تاریخ، جلد ۲، ص۲۹۹
- ↑ ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، ج ۱، ص۲۴۰؛ یعقوبی ، احمد، تاریخ ، ج ۲، ص۱۵؛ طبری ، تاریخ، ج ۲، ص۲۹۳.
منابع
- قرآن کریم .
- ابن اثیر، الکامل .
- ابن کثیر، السیره النبویه، به کوشش مصطفی عبدالواحد، بیروت ، ۳۸۳ق /۹۶۴م .
- ابن هشام ، عبدالملک ، السیره النبویه، به کوشش مصطفی سقا و دیگران ، قاهره ، ۳۵۵ق /۹۳۶م .
- راغب اصفهانی ، حسین ، المفردات فی غریب القرآن ، به کوشش محمد سید کیلانی ، بیروت ، دارالمعرفه .
- طبری ، تاریخ .
- یعقوبی ، احمد، تاریخ ، نجف ، ۳۵۸ق .
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دایرة المعارف بزرگ اسلامی