سال تناثر النجوم

سال تَناثُر النُجوم، به معنای سال فروریختن ستارگان، عنوانی است که به سال ۳۲۹ق اشاره دارد؛ در توضیح این نامگذاری گفته شده که در این سال، شماری از بزرگان علمی و مذهبی (ستارگان علمی و مذهبی) درگذشتند؛^[۱] از جمله عالمان شیعه مانند محمد بن یعقوب کلینی، مؤلف کتاب الکافی،^[۲] علی بن محمد سَمُری، چهارمین نایب خاص امام مهدی(عج)^[۳] و علی بن حسین بن بابویه قمی، پدر شیخ صدوق.^[۴] همچنین از اهل‌سنت احمد بن محمد طحاوی، فقیه حنفی،^[۵] عبدالله بن احمد بلخی، متکلم معتزلی^[۶] و علی بن عیسی رمانی مفسر معتزلی^[۷] در این سال غیبت صغرا نیز به پایان رسید و غیبت کبرای امام مهدی(عج) آغاز شد.^[۸]

برخی سال تناثر نجوم را بر سال‌های ۲۴۱ق ^[۹] یا ۳۲۳ق^[۱۰] تطبیق کرده و معتقدند در شبی از این دو سال، اجرام و ستارگان فراوانی از آسمان فرو ریخت و خاموش شد. محمدتقی شوشتری در قاموس الرجال با استناد به برخی گزارش‌های تاریخی^[۱۱] معتقد است، «افول ستارگان»، در سال ۳۲۳ق اتفاق افتاد و در شب حمله قَرامطه به مکه، ستارگان زیادی از آسمان فروریخت.^[۱۲] به گفته بردی، مؤلف کتاب النجوم الزاهره، این واقعه در جمادی‌الاخر سال ۲۴۱ق واقع شد که عیسی بن جعفر بن محمد بن عاصم به دستور مُتوکّل کشته شد و همچنین احمد بن حنبل در این سال درگذشت.^[۱۳]

پانویس

↑ قمی،‌ الکنى والألقاب، ۱۳۶۸ش، ج۳، ص۲۷۰؛ مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۴ق، ج۵۱، ص۳۵۹؛ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱۶، ص۳۸۹.
↑ نجاشی، رجال، ۱۴۱۶ق، ص۳۷۷.
↑ شیخ طوسی، الغیبة، ۱۴۱۱ق، ص۲۴۱–۲۴۲.
↑ نجاشی، رجال، ۱۴۱۶ق، ص۲۶۰.
↑ ذهبی، سیر أعلام النبلاء، ۱۴۰۵ق، ج۱۵، ص۲۷.
↑ ابن‌مرتضی، طبقات المعتزلة، ۱۹۶۱م، ص۹۲، ابن‌ندیم، الفهرست، ۱۹۷۸م، ص۲۳۲.
↑ یاقوت حموی، معجم الأدباء، ۱۹۹۳ق، ج۱۳، ص۳۲۴.
↑ صدر، تاریخ الغیبة الصغری، دارالتعارف، ۱۳۹۲ق، ج۱، ص۳۴۵.
↑ بردی، النجوم الزاهره، بی‌تا، ج۲، ص۳۰۴.
↑ ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ؛ ۱۳۸۵ق، ج۸، ص۳۱۱؛ مسعودی، مروج الذهب، بی‌تا، ج۴، ص۲۰.
↑ ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ق، ج۸، ص۳۱۱؛ مسعودی، مروج الذهب، بی‌تا، ج۴، ص۲۰.
↑ تستری، قاموس الرجال، ۱۴۱۰ق، ج۷، ص۴۳۷.
↑ بردی، النجوم الزاهره، بی‌تا، ج۲، ص۳۰۴.

منابع

مجلسی، محمدباقر، بِحارُ الاَنوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، ۱۴۰۴ق.
ابن‌اثیر، عزالدین، الکامل فی التاریخ. بیروت، دار صادر، ۱۳۸۵ق.
ابن‌مرتضی، احمد بن یحیی، طبقات المعتزلة، تحقیق سوسن زکریا، بیروت، دارالکتب العلمیة، ۱۹۶۱م.
ابن‌ندیم، محمد بن اسحاق، الفهرست، بیروت، دارالمعرفه، ۱۹۷۸م.
بردی، یوسف بن تغری،‌ النجوم الزاهره فی ملوک مصر و القاهره، مصر، دارالکتب، بی‌تا.
تستری، محمدتقی،‌ قاموس الرجال، قم، مؤسسه نشر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ۱۴۱۰ق.
تهرانی، آقابزرگ، الذریعة إلى تصانیف الشیعة، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۰۳ق.
ذهبی، شمس‌الدین، سیر أعلام النبلاء، تحقیق شعیب ارنؤوط، بیروت، مؤسسة الرسالة، ۱۴۰۵ق.
شیخ طوسی، محمد بن حسن، الغیبة، قم، مؤسسة المعارف الاسلامیة، ۱۴۱۱ق.
صدر، سید محمد، تاریخ الغیبة الصغری، بیروت، دارالتعارف، چاپ اول، ۱۳۹۲ق.
قمی، عباس، الکنى والألقاب، قم، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۶۸ش.
مسعودی، علی بن حسین، مروج الذهب و معادن الجوهر، بیروت، دارالهجرة، بی‌تا.
نجاشی، احمد بن علی، رجال النجاشی، قم، مؤسسة النشر الاسلامی، ۱۴۱۶ق.
یاقوت حموی، شهاب‌الدین، معجم الأدباء، تحقیق إحسان عباس، بیروت، دار الغرب الاسلامی، ۱۹۹۳م.

[1] قمی،‌ الکنى والألقاب، ۱۳۶۸ش، ج۳، ص۲۷۰؛ مجلسی، بحارالأنوار، ۱۴۰۴ق، ج۵۱، ص۳۵۹؛ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳ق، ج۱۶، ص۳۸۹.

[2] نجاشی، رجال، ۱۴۱۶ق، ص۳۷۷.

[3] شیخ طوسی، الغیبة، ۱۴۱۱ق، ص۲۴۱–۲۴۲.

[4] نجاشی، رجال، ۱۴۱۶ق، ص۲۶۰.

[5] ذهبی، سیر أعلام النبلاء، ۱۴۰۵ق، ج۱۵، ص۲۷.

[6] ابن‌مرتضی، طبقات المعتزلة، ۱۹۶۱م، ص۹۲، ابن‌ندیم، الفهرست، ۱۹۷۸م، ص۲۳۲.

[7] یاقوت حموی، معجم الأدباء، ۱۹۹۳ق، ج۱۳، ص۳۲۴.

[8] صدر، تاریخ الغیبة الصغری، دارالتعارف، ۱۳۹۲ق، ج۱، ص۳۴۵.

[9] بردی، النجوم الزاهره، بی‌تا، ج۲، ص۳۰۴.

[10] ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ؛ ۱۳۸۵ق، ج۸، ص۳۱۱؛ مسعودی، مروج الذهب، بی‌تا، ج۴، ص۲۰.

[11] ابن‌اثیر، الکامل فی التاریخ، ۱۳۸۵ق، ج۸، ص۳۱۱؛ مسعودی، مروج الذهب، بی‌تا، ج۴، ص۲۰.

[12] تستری، قاموس الرجال، ۱۴۱۰ق، ج۷، ص۴۳۷.

[13] بردی، النجوم الزاهره، بی‌تا، ج۲، ص۳۰۴.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]