اضواء علی الفکر السیاسی الاسلامی (کتاب)

أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی
اطلاعات کتاب
نویسنده	عیسی احمد قاسم
تاریخ نگارش	از سال ۱۴۲۲ق تا ۱۴۳۳ق
سبک	برگرفته از ۵۰۰ خطبه‌ نماز جمعه
زبان	عربی
به کوشش	سعید مادح
تعداد جلد	۲

أَضْوَاءٌ عَلَى الْفِكْرِ السِّيَاسِيِّ الْإِسْلَامِيِّ کتابی شامل ۵۰۰ خطبه نماز جمعه عیسی احمد قاسم، روحانی شیعه بحرینی، که در سال‌های ۱۴۲۲ تا ۱۴۳۳ق ایراد شده است. این کتاب به بازتاب دیدگاه‌های عیسی قاسم در موضوعاتی چون ارتباط دین و سیاست، حاکمیت دین، دموکراسی، آزادی، حقوق زنان، بیداری اسلامی و مسئله فلسطین می‌پردازد.

بر اساس دیدگاه عیسی قاسم، دین بر سیاست حاکم است. دموکراسی به عنوان سیستمی که حق قانون‌گذاری را به مردم می‌دهد، از نظر فکری پذیرفته شده است؛ اما از نظر دینی لزوماً به طور کامل مورد تأیید نیست. همچنین، عادی‌سازی روابط با اسرائیل از نظر او خیانت محسوب می‌شود و آینده سیاسی جهان را در سه مرحله سرگردانی، ظهور و انقلاب جهانی، و تأسیس دولت جهانی اسلام به رهبری امام مهدی(عج) ترسیم می‌کند.

این کتاب در سال ۱۴۳۵ق توسط انتشارات دار المحجة البيضاء در بیروت منتشر شده است.

معرفی کتاب

کتاب «أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی» (پرتوهایی بر اندیشه سیاسی اسلامی)، مجموعه‌ای دوجلدی به زبان عربی است که بر اساس حدود ۵۰۰ خطبه نماز جمعه عیسی احمد قاسم، از روحانیان شیعه بحرینی، در بازه زمانی ۱۴۲۲ تا ۱۴۳۳ق تدوین شده است.^[۱] این اثر به اصلاحات سیاسی به‌عنوان عامل اصلی جنبه‌های مختلف زندگی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی معاصر می‌پردازد و بر این دیدگاه تأکید دارد که عقب‌ماندگی سیاسی به عقب‌ماندگی در سایر عرصه‌ها ازجمله فرهنگی و اقتصادی می‌انجامد.^[۲]

تدوین این مجموعه را سعید مادح انجام داده است.^[۱] او در مقدمه کتاب تصریح کرده است که نقش او محدود به گردآوری، نظم‌دهی و افزودن عناوین بوده و تغییری در محتوای اصلی ایجاد نکرده است. متون از پایگاه رسمی «مكتب البيان للمراجعات الدينية» (www.albayan.org) استخراج شده و توضیحات و حاشیه‌های افزوده‌شده توسط عیسی قاسم در پاورقی‌ها درج شده‌اند.^[۳]

این کتاب در سال ۱۴۳۵ قمری توسط انتشارات دارالمحجة البيضاء در بیروت منتشر شده است.^[۴]

درباره مؤلف

عیسی قاسم (زاده:۱۳۶۱ق/۱۳۱۵ش) روحانی شیعه، فعال سیاسی-اجتماعی^[۵] و مخالف حکومت آل خلیفه در بحرین است.^[۶] او در حوزه‌های علمیه قم^[۷]و نجف^[۸] تحصیل کرده و از شاگردان سید محمدباقر صدر، محمد فاضل لنکرانی، سیدکاظم حائری و سید محمود هاشمی شاهرودی بوده است. او مدتی نیز عضو مجلس قانون‌گذاری و مجلس ملی بحرین بوده است.^[۹]

محتوای کتاب

کتاب «أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی» در دو جلد و چهارده فصل، به بررسی موضوعات مختلف مرتبط با اندیشه سیاسی اسلام می‌پردازد. برخی از محورهای آن عبارت‌اند از:

نسبت دین و سیاست: به باور عیسی قاسم، دین و سیاست دارای ارتباط تنگاتنگ‌اند. اسلام با هدف تعالی انسان، تشکیل جامعه توحیدی و اجرای عدالت آمده است و از آنجا که سیاست نیز وظایفی مشابه در سامان‌دهی جامعه دارد، در صورت حرکت در یک مسیر، دین و سیاست در موضوع انسان و تعالی او هم‌جهت تلقی می‌شوند.^[۱۰]
حاکمیت دین بر سیاست: به‌گفته عیسی قاسم، دین از ضروری‌ترین امور است و حفظ خلوص، صداقت و اصالت اسلام از مهم‌ترین وظایف به‌شمار می‌رود. از نظر او، اسلام باید حاکم بر سیاست باشد و سیاست تابع دین تلقی می‌شود.^[۱۱]
دموکراسی: در اندیشه عیسی قاسم، دموکراسی به‌عنوان نظامی که حق قانون‌گذاری را به مردم می‌دهد و در حل مسائل حکومتی کارآمد است، مورد پذیرش قرار می‌گیرد؛ اما از منظر دینی لزوماً به‌طور کامل پذیرفته نمی‌شود.^[۱۲]
حقوق زنان: در این کتاب، زن و مرد از نظر حقیقت خلقت، انسانیت و احکام شرعی برابر دانسته می‌شوند، هرچند در ویژگی‌های جسمانی و تناسب با برخی نقش‌ها تفاوت‌هایی میان آن‌ها مطرح است.^[۱۳]
مسئله فلسطین: عیسی قاسم، اشغال فلسطین و عادی‌سازی روابط برخی دولت‌های عربی با اسرائیل را به‌عنوان خیانت به ملت فلسطین، بی‌ارزش‌سازی جهاد آنان، نفی تاریخ فداکاری‌ها و پذیرش شکست در برابر اسرائیل توصیف می‌کند.^[۱۴] او دولت‌های اسلامی به مقابله با اسرائیل دعوت کرده و از محکومیت‌های صرفاً لفظی و اتکا به آمریکا نهی می‌کند.^[۱۵] او از مردم مسلمان می‌خواهد که هرگونه حمایت اقتصادی از اسرائیل را تحریم کنند، به اعتراض‌ها و راهپیمایی‌ها ادامه دهند و با طرح‌های سازش یا واگذاری فلسطین مخالفت کنند.^[۱۶]
عیسی قاسم آینده سیاسی جهان را به سه مرحله تقسیم می‌کند: مرحله سرگردانی، که بشر به ضرورت دینداری پی می‌برد؛^[۱۷] مرحله ظهور و انقلاب جهانی که به‌عنوان روز آزادی توصیف می‌شود و با استقرار عدالت همراه است؛^[۱۸] و مرحله تأسیس دولت جهانی اسلام به رهبری امام مهدی(عج) به‌عنوان حکومتی جهان‌شمول.^[۱۹]
بیداری اسلامی: عیسی قاسم، بیداری اسلامی نتیجه بی‌عدالتی، سلب قدرت از مردم، سیاست‌های تحقیرآمیز دولت‌ها و گسترش فساد معرفی می‌کند.^[۲۰]همچنین از انقلاب‌های مردمی در لیبی، مصر، تونس، سوریه، یمن و بحرین حمایت می‌کند.^[۲۱]

پانویس

↑ ^۱٫۰ ^۱٫۱ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۶؛ «قراءة في كتاب: أضواء على الفكر السياسي الإسلامية»، جامعة آل البیت العالمیة.
↑ «قراءة في كتاب: أضواء على الفكر السياسي الإسلامية»، جامعة آل البیت العالمیة.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۷.
↑ «أضواء على الفكر السياسي الإسلامية»، کتابخانه دیجیتال نور.
↑ قاسم، عالم ربانی، ۱۴۳۷ق، ص۱۵؛ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۶.
↑ «شیخ عیسی قاسم: مقاومت در برابر رژیم آل خليفه تا اصلاح وضعیت ادامه دارد»، خبرگزاری ابنا.
↑ قاسم، عالم ربانی، ۱۴۳۷ق، ص۴۷.
↑ قاسم، عالم ربانی، ۱۴۳۷ق، ص۳۱.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۶؛ قاسم، عالم ربانی، ۱۴۳۷ق، ص۱۵ و ۴۷.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۲۹ و ۳۰.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۳۸-۳۹.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۲۶۷.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۹۴-۹۵.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۴۴۶.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۴۳۵.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۴۳۶.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۵۱۰.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۵۲۶.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۵۳۰.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۴۵۷.
↑ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۴۷۵.

منابع

«أضواء على الفكر السياسي الإسلامية»، کتابخانه دیجیتال نور، تاریخ بازدید: ۲۵ آذر ۱۴۰۴ش.
«شیخ عیسی قاسم: مقاومت در برابر رژیم آل خليفه تا اصلاح وضعیت ادامه دارد» ، خبرگزاری ابنا، تاریخ درج مطلب: ۲ مرداد ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید:۱ دی ۱۴۰۴ش.
«قراءة في كتاب: أضواء على الفكر السياسي الإسلامية»، جامعة آل البیت العالمیة، تاریخ درج مطلب: ۲۲ آذر ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید:۲۵ آذر ۱۴۰۴ش.
قاسم، عیسی احمد، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، بیروت، دار المحجة البيضاء، چاپ اول، ۱۴۳۵ق.
قاسم، عیسی احمد، عالم ربانی، بی‌جا، دار الفقيه المقاوم‏، چاپ اول، ۱۴۳۷ق.

[:0-1] ۱٫۰ ^۱٫۱ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۶؛ «قراءة في كتاب: أضواء على الفكر السياسي الإسلامية»، جامعة آل البیت العالمیة.

[2] «قراءة في كتاب: أضواء على الفكر السياسي الإسلامية»، جامعة آل البیت العالمیة.

[3] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۷.

[4] «أضواء على الفكر السياسي الإسلامية»، کتابخانه دیجیتال نور.

[5] قاسم، عالم ربانی، ۱۴۳۷ق، ص۱۵؛ قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۶.

[6] «شیخ عیسی قاسم: مقاومت در برابر رژیم آل خليفه تا اصلاح وضعیت ادامه دارد»، خبرگزاری ابنا.

[7] قاسم، عالم ربانی، ۱۴۳۷ق، ص۴۷.

[8] قاسم، عالم ربانی، ۱۴۳۷ق، ص۳۱.

[9] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۶؛ قاسم، عالم ربانی، ۱۴۳۷ق، ص۱۵ و ۴۷.

[10] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۲۹ و ۳۰.

[11] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۳۸-۳۹.

[12] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۱، ص۲۶۷.

[13] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۹۴-۹۵.

[14] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۴۴۶.

[15] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۴۳۵.

[16] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۴۳۶.

[17] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۵۱۰.

[18] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۵۲۶.

[19] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۵۳۰.

[20] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۴۵۷.

[21] قاسم، أضواء علی الفکر السیاسی الإسلامی، ۱۴۳۵ق، ج۲، ص۴۷۵.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]