آیه ۱۲۳ سوره نحل
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | نحل |
| شماره آیه | ۱۲۳ |
| جزء | ۱۴ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| موضوع | وحی به پیامبر اسلام مبنی بر پیروی از آیین ابراهیم |
| درباره | اوصاف پیامبر(ص) |
| آیات مرتبط | آیه ۱۲۰ تا ۱۲۲ سوره نحل |
آیه ۱۲۳ سوره نحل خطاب به حضرت محمد(ص)، پیامبر اسلام است و او را به پیروی از آیین حضرت ابراهیم(ع) که آیین خالص توحیدی است دعوت میکند.[۱]
﴿ثُمَّ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ١٢٣﴾ [نحل:123]|﴿سپس به تو وحی کردیم که از آیین ابراهیم حقگرای پیروی کن [چرا که] او از مشرکان نبود ١٢٣﴾
آیه ۱۲۳ سوره نحل در ادامه آیه ۱۲۰ تا ۱۲۲ این سوره آمده است که چند ویژگی از ویژگیهای ابراهیم پیامبر را ذکر کرده است.[۲] در این گفته شده که ابراهیم مطیع خداوند، شکرگزار نعمتهای او و بدون انحراف(حنیف) بود، هیچگاه جزو مشرکان نبود، و خداوند او را جزو صالحان قرار داده است.[۳] و سپس در آیه ۱۲۳ با تأکید بر دو صفت حنیفبودن و مشرکنبودن ابراهیم که مهمتر از بقیه صفات هستند، حضرت محمد(ص) را به پیروی از آیین ابراهیم امر کرده است.[۴]
نویسندگان تفسیر نمونه معتقدند این آیه در واقع بیانگر یکی از فضیلتهایی است که خداوند به ابراهیم پیامبر داده است، که مکتب او افزون بر دوران خودش، الهامبخش ادیان دیگر و بهخصوص امت اسلامی خواهد بود.[۵]
نویسندگان چندی بر اساس آیه ۱۲۳ نحل نتیجه گرفتهاند که حضرت محمد(ص) قبل از این که به پیامبری برسد پیرو آیین حنیف بوده است.[۶] زیرا در متن آیه آمده است که «اتَّبِع مِلَّةَ إِبراهيمَ حَنيفًا» از آیین ابراهیم پیروی کن. طبرسی در جوامع الجامع پیروی پیامبر اسلام از ابراهیم را بالاترین فضیلت ابراهیم معرفی کرده است.[۷] او همچنین در مجمع البیان تصریح کرده است که پیروی محمد از ابراهیم باعث برتری ابراهیم نسبت به محمد نخواهد بود و این تنها ناشی از فاصله زمانی است که حضرت ابراهیم قبل از حضرت محمد بوده و به آیین توحید دعوت کرده است.[۸] همین نکته را نسفی مفسر اهل سنت در کتاب التیسیر نیز آورده است.[۹]
ملا فتحالله کاشانی مفسر شیعی این احتمال را هم مطرح کرده است که شاید منظور آیه فقط تبعیت از ابراهیم در موضوع توحید و دوری از شرک باشد،[۱۰] و یا منظور تبعیت از ابراهیم در شیوه دعوت او به توحید باشد که با هر کس بهزبانی متناسب با او سخن میگفت.[۱۱]
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۱، ص۴۵۰.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۱، ص۴۴۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۱، ص۴۴۷-۴۵۰.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۲، ص۳۶۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۱، ص۴۵۰.
- ↑ تنها، «دیدگاه های مسئله دین پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پیش از بعثت»، ص۵۲.
- ↑ طبرسی، جوامع الجامع، ۱۴۱۲ق، ج۲، ص۳۱۳.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۶، ص۶۰۳.
- ↑ نسفی، التیسیر فی التفسیر، ۱۴۴۰ق، ج۹، ص۳۵۰.
- ↑ کاشانی، منهج الصادقین، ج۵، ص۲۳۱.
- ↑ کاشانی، منهج الصادقین، ج۵، ص۲۳۱.
منابع
- تنها، محسن، «دیدگاه های مسئله دین پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم پیش از بعثت»، فصلنامه معارف عقلی، شماره ۱۵، تابستان ۱۳۸۹ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی، ۱۳۹۳ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، جوامع الجامع، قم، مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، ۱۴۱۲ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار المعرفة، ۱۴۰۸ق.
- کاشانی، فتحالله بن شکرالله، منهج الصادقین فی الزام المخالفین، تهران، کتابفروشی علمی، ۱۳۳۶ش.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.
- نسفی، محمد بن عمر، التیسیر فی التفسیر، استانبول، ترکیه، دار اللباب، ۱۴۴۰ق.