انعام ثلاثه
اَنعام ثَلاثه یا چارپایان سهگانه، به شتر، گاو و گوسفند اشاره دارد.[۱] از این موضوع در فقه در بابهای زکات، حج، نکاح، صید و ذباحه و اطعمه و اشربه سخن گفته شده است.[۲] انعام ثلاثه حلالگوشتاند، مگر آنکه موطوء انسان باشند[۳] یا شیر خوک خورده باشند، به گونهای که بدان نیرو گرفته و استخوانشان محکم شده باشد[۴] و یا از مدفوع نجس تغذیه کرده باشند.[۵]
انعام ثلاثه از جمله مواردی هستند که زکات بر آنها واجب است،[۶] به شرطی که به شرایط خاصی برسند. این شرایط شامل رسیدن به حدّ نصاب، چریدن در مراتع عمومی (نه از ملک شخصی صاحبشان)، در طول سال استفاده نشدن از این حیوانات برای کار، و سپری شدن یازده ماه قمری از زمان مالکیت آنها است.[۷]
به گفته فقیهان هَدی و قربانی باید از انعام ثلاثه باشد.[۸] در حج قِران، اِحرام به تَلبیه یا اِشعار و تقلید محقق میشود و اشعار تنها با شتر و تقلید با هر یک از انعام ثلاثه صورت میگیرد.[۹] کشتن انعام ثلاثه در حال احرام جایز است و کفاره ندارد.[۱۰]
در عقیقه شرط است که به یکی از انعام ثلاثه باشد و صدقه دادن با پولِ آن کفایت نمیکند.[۱۱] تذکیه (سر بریدن شرعی) گاو و گوسفند به ذبح، و شتر به نحر است.[۱۲]
| حیوان | حد نصاب | میزان زکات | توضیح |
|---|---|---|---|
| گوسفند | ۴۰ رأس | ۱ رأس گوسفند | |
| ۱۲۱ رأس | ۲ رأس گوسفند | ||
| ۲۰۱ رأس | ۳ رأس گوسفند | ||
| ۳۰۱ رأس | ۴ رأس گوسفند | ||
| ۴۰۰ رأس و بیشتر | ۱ رأس گوسفند به ازای هر ۱۰۰ رأس | ||
| گاو | ۳۰ رأس | ۱ گوساله (سال دوم) | |
| ۴۰ رأس | ۱ گوساله ماده (سال سوم) | ||
| ۶۰ رأس | ۲ گوساله (سال دوم) | بر پایه ترکیب نصابهای ۳۰ و ۴۰ | |
| شتر | ۵ تا ۲۵ رأس | ۱ گوسفند به ازای هر ۵ شتر | - |
| ۲۶ رأس | ۱ شتر دوساله | نصاب پنجم | |
| ۳۶ رأس | ۱ شتر سهساله | نصاب ششم | |
| ۴۶ رأس | ۱ شتر چهارساله | نصاب هفتم | |
| ۶۱ رأس | ۱ شتر پنجساله | نصاب هشتم | |
| ۷۶ رأس | ۲ شتر سهساله | نصاب نهم | |
| ۹۱ رأس | ۲ شتر چهارساله | نصاب دهم | |
| ۱۲۱ تا ۲۰۰ رأس | مطابق محاسبات خرد | طبق قاعده نصابهای قبلی | |
| ۲۱۱ رأس و بالاتر | ۱ شتر سهساله به ازای هر ۴۰ رأس یا ۱ شتر چهارساله به ازای هر ۵۰ رأس[۱۳] |
پانویس
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۴، ص۳۲۴.
- ↑ شاهرودی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۷۳۰.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۹ش، ج۳۶، ص۲۸۴.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۹ش، ج۳۶، ص۲۸۲.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۹ش، ج۳۶، ص۲۷۲.
- ↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۲۷۲.
- ↑ یزدی، العروة الوثقی، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۲۷۳ و ۲۷۸-۲۷۹.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۴، ص۳۲۴.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۱۸، ص۵۷.
- ↑ نجفی، جواهر الکلام، ۱۳۶۲ش، ج۲۰، ص۱۷۴.
- ↑ امام خمینی، تحریر الوسیله، ۱۴۰۸ق، ج۲، ص۳۱۱.
- ↑ مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه، ۱۳۸۲ش، ج۳، ص۷۰۱.
- ↑ یزدی طباطبایی، العروة الوثقی، ۱۴۲۰ق، ج۴، ص۲۲.
منابع
- امام خمینی، سیدروحالله، تحریر الوسیلة، قم، دارالکتب العلمیة، اسماعیلیان، چاپ سوم، ۱۴۰۸ق.
- نجفی، محمدحسن، جَواهر الکلام فی شرحِ شرائعِ الاسلام، تصحیح عباس قوچانی و علی آخوندی، بیروت، دارُ اِحیاء التُّراثِ العربی، چاپ هفتم، ۱۳۶۹ش.
- مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهلبیت(ع)، زیرنظر: سید محمود هاشمی شاهرودی، قم، مؤسسه دائرةالمعارف فقه اسلامی، ۱۳۸۲ش.
- یزدی، سیدمحمد کاظم، العروة الوثقی، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.