اختیار معرفة الرجال (کتاب): تفاوت میان نسخهها
imported>Mgolpayegani جزبدون خلاصۀ ویرایش |
imported>Aghaie بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
| تصویرگر = | | تصویرگر = | ||
| طراح جلد = | | طراح جلد = | ||
| زبان = عربی | | زبان =عربی | ||
| مجموعه | | مجموعه = ۱ جلد | ||
| موضوع | | موضوع = رجال | ||
| سبک | | سبک = | ||
| ناشر | | ناشر = دانشگاه مشهد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، مرکز تحقیقات و مطالعات | ||
| ناشر فارسی | | ناشر فارسی = | ||
| محل انتشارات | | محل انتشارات = [[مشهد]] | ||
| تاریخ نشر | | تاریخ نشر = ۱۳۴۸ ش | ||
| تاریخ نشر فارسی = | | تاریخ نشر فارسی = | ||
| محل ناشر فارسی | | محل ناشر فارسی = | ||
| نوع رسانه | | نوع رسانه = | ||
| صفحه | | صفحه = | ||
| قطع | | قطع = | ||
| شابک | | شابک = | ||
| پس از | | پس از = | ||
| پیش از | | پیش از = | ||
}} | }} | ||
''' | '''إختیارُ مَعرفَة الرّجال''' معروف به '''رجال کشی''' یا '''معرفة الناقلین''' از تألیفات ابو عمرو [[محمد بن عمر کشی|محمد بن عمر بن عبد العزیز کشی]] (متوفای حدود ۳۵۰ ق) است که در آن درباره شناخت راویان و رجال [[حدیث]] [[شیعه]] [[امامیه]] میپردازد. اصل این کتاب موجود نبوده و آنچه اکنون در دسترس میباشد اختیار و انتخاب [[شیخ طوسی]] است که آن را مرتب و خلاصه ساخته است. این اثر از معتبرترین کتب چهارگانه رجالی شیعه است. | ||
== درباره مولف == | == درباره مولف == | ||
ابو عمرو، محمد بن عمر بن عبد | ابو عمرو، محمد بن عمر بن عبد العزیز کشی از بزرگان و علمای شیعه در قرن سوم و چهارم هجری است، اما تاریخ دقیقی از ولادت او در دست نداریم. وی شاگرد [[محمد بن مسعود عیاشی]] صاحب [[تفسیر عیاشی]] و اساتید چهرههای برجستهای نظیر [[ابن قولویه قمی]] صاحب [[کامل الزیارات]] و [[هارون بن موسی تلعکبری]] بوده است. | ||
تاریخ وفات کشی نیز مانند ولادت او مجهول است، اما بنا بر بعضی نقلها ابوعمرو کشی در حدود نیمه قرن چهارم - حدود ۳۵۰ هجری - وفات یافته است. | |||
{{اصلی|محمد بن عمر کشی}} | {{اصلی|محمد بن عمر کشی}} | ||
== نام کتاب == | == نام کتاب == | ||
[[ابن شهر آشوب]] نام کتاب را | [[ابن شهر آشوب]] نام کتاب را «معرفة الناقلین عن الائمة الصادقین» نقل میکند.<ref>معالم العلماء، ص۱۳۷.</ref> [[شیخ طوسی]] آن را «معرفة الرجال» مینامد<ref>طوسی، رجال، ص۶.</ref> و [[آقا بزرگ تهرانی]] نام کتاب را «معرفة الناقلین» ذکر کرده است.<ref>الذریعه، ج۶، ص۸۷.</ref> | ||
== درباره کتاب == | == درباره کتاب == | ||
از اثر | از اثر اصلی کشی نسخهای به دست ما نرسیده و نسخههای کتاب منحصر به تهذیب شیخ طوسی است. شیخ طوسی (م۴۶۰) پس از تألیف کتاب [[الفهرست (شیخ طوسی) |فهرست]] و [[رجال طوسی|رجال]]، مطالبی نو در کتاب کشی یافته و خلاصه آن را در سال ۴۵۶ برای شاگردش املاء کرده است. انتخاب نام «اختیار معرفة الرجال» به جهت انتخاب بخشهایی از کتاب است. | ||
این اثر از مهمترین کتب علم رجال به شمار میرود که در عین حال اطلاعات مهم و ارزشمندی درباره زندگی [[ائمه]] دربردارد. البته هدف اصلی کتاب، جرح و تعدیل راویان است, به خصوص که کشی در اوایل دوران [[غیبت]] میزیسته و نیاز فراوانی به تنقیح روایات احساس میشده است. | |||
== روش | == روش تألیف == | ||
شیوه مؤلف در این کتاب آن است که روایات مربوط به شخصیت راویان و اصحاب [[ائمه]] را نقل کرده و خود اظهار نظری بر آن نمیافزاید. همچنین شیوه کتاب نام بردن از راویان شیعی است و روات [[اهل تسنن]] تنها در مواردی آمدهاند که برای شیعه روایتی داشته باشند. | |||
== محتوای کتاب == | == محتوای کتاب == | ||
کتاب که مشتمل بر ۱۱۵۱ روایت است در ۶ جزء تنظیم شده است. در آغاز کتاب با آمدن ۱۱ روایت از ارزش و اهمیت فراگیری حدیث سخن به میان آمده، سپس اسامی رجال شیعه را از دوران [[پیامبر(ص) |پیامبر]] تا عصر [[امام هادی]] و [[امام عسکری]] و بر اساس سیر تاریخی برشمرده و شماری از روایات هر یک را منعکس ساخته است. | |||
علت | علت تهذیب کتاب از سوی شیخ طوسی را اغلاط ناشی از اصل کتاب یا نسخههای دیگر دانستهاند. | ||
== | == ویژگیها و امتیازات == | ||
از نظر زمانی کتاب کشی در بهترین دوره که قرابت به عصر [[ائمه اطهار|ائمه]] داشته توین شده است به | از نظر زمانی کتاب کشی در بهترین دوره که قرابت به عصر [[ائمه اطهار|ائمه]] داشته توین شده است به گونهای که کشی با یک واسطه از رجالیان برجسته زمان ائمه مانند [[ابن فضال]] روایت میکند. | ||
چون منابع رجالی قبل از [[کشی]] در | چون منابع رجالی قبل از [[کشی]] در حوزههای [[بغداد]]، [[کوفه]]، [[قم]] و مناطق دیگر بر اثرحوادث از بین رفته؛ کتاب کشی تنها کتاب جامع مباحث رجالی در حوزههای مختلف شیعی است که در دسترس قرار دارد. | ||
عمده [[فرق شیعه]] که در [[حدیث]] نقش | عمده [[فرق شیعه]] که در [[حدیث]] نقش داشتهاند مورد بحث قرار گرفتهاند مانند [[غلات]]، [[واقفیه]]، [[فطحیه]]، تبریه، [[مرجئه]]، [[زیدیه]]، [[ناووسیه]]، [[کیسانیه]]، علیاویه، طاهریه، [[عجلیه]]، [[عبدالله بن سبا]] و.... | ||
ضبط و ارائه نام کتب رجالیان متقدم که کشی از محتوای آنان در در کتاب خویش استفاده کرده است مانند رساله [[علی بن مهزیار]]، کتاب جامع و کتاب الدور. | ضبط و ارائه نام کتب رجالیان متقدم که کشی از محتوای آنان در در کتاب خویش استفاده کرده است مانند رساله [[علی بن مهزیار]]، کتاب جامع و کتاب الدور. | ||
شناخت راویان، از منظر و نگاه معصومین و مکاتبات شیعیان با ائمه از دیگر | شناخت راویان، از منظر و نگاه معصومین و مکاتبات شیعیان با ائمه از دیگر ویژگیهای آنان است. <ref>سید حسین کنعانی، ویژگیهای رجالی کتاب اختیار معرفة الرجال. پروین بهارزاده، جستاری در اختیار معرفة الرجال.</ref> | ||
== | == نسخههای کتاب == | ||
از | از کتاب معرفة الناقلین هیچ نسخهای به دست ما نرسیده و حتی در اسناد و نقلهای مربوط به قرنهای ششم و هفتم هم هیچ اثری از آن یافت نمیشود. بنابراین نسخههای کتاب منحصر در نسخههای «اختیار الرجال» شیخ طوسی است که مهمترین آنها عبارتند از: | ||
# | # نسخهای مربوط به سال ۵۷۷ هجری که شامل حدیث ۳ تا ۸۵۷ است و به خط منصور بن علی بن منصور خازن میباشد. در چند جای این نسخه علامت مقابله در حاشیه کتاب به چشم میخورد. | ||
# | # نسخهای در کتابخانه [[دانشگاه تهران]]، شامل ابتدای جزء چهارم تا پایان کتاب که در سال ۶۰۲ هجری نوشته شده و به خط ابو احمد بن ابی المعالی است و با نسخهای به خط شیخ طوسی مقابله شده است. | ||
# | # نسخهای در کتابخانه [[آیت الله مرعشی نجفی]] در قم که با کتاب [[معالم العلماء]] در یک مجلد است. | ||
== چاپ == | == چاپ == | ||
این کتاب در سال ۱۳۴۸ و در همزمان با کنگره هزاره شیخ طوسی توسط [[حسن مصطفوی]] در دانشگاه مشهد با مقدمه محمد واعظ زاده خراسانی و همراه با تحقیق حسن مصطفوی به چاپ رسید. | این کتاب در سال ۱۳۴۸ و در همزمان با کنگره هزاره شیخ طوسی توسط [[حسن مصطفوی]] در دانشگاه مشهد با مقدمه محمد واعظ زاده خراسانی و همراه با تحقیق حسن مصطفوی به چاپ رسید. | ||
همچنین در سال ۱۳۸۲ با تحقیق و تصحیح محمدتقی فاضل میبدی و ابوالفضل موسویان توسط سازمان چاپ و انتشارات [[وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]] به چاپ | همچنین در سال ۱۳۸۲ با تحقیق و تصحیح محمدتقی فاضل میبدی و ابوالفضل موسویان توسط سازمان چاپ و انتشارات [[وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی]] به چاپ رسیده است. | ||
== پیوند به بیرون == | == پیوند به بیرون == | ||
* [http://www.rejalehadith.blogfa.com/post/12 آشنایی با منابع حدیثی و رجالی] | * [http://www.rejalehadith.blogfa.com/post/12 آشنایی با منابع حدیثی و رجالی] | ||
نسخهٔ ۱۴ ژوئیهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۴:۱۲
 | |
| اطلاعات کتاب | |
|---|---|
| نویسنده | محمد بن عمرو کشی |
| موضوع | رجال |
| زبان | عربی |
| مجموعه | ۱ جلد |
| اطلاعات نشر | |
| ناشر | دانشگاه مشهد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، مرکز تحقیقات و مطالعات |
| تاریخ نشر | ۱۳۴۸ ش |
إختیارُ مَعرفَة الرّجال معروف به رجال کشی یا معرفة الناقلین از تألیفات ابو عمرو محمد بن عمر بن عبد العزیز کشی (متوفای حدود ۳۵۰ ق) است که در آن درباره شناخت راویان و رجال حدیث شیعه امامیه میپردازد. اصل این کتاب موجود نبوده و آنچه اکنون در دسترس میباشد اختیار و انتخاب شیخ طوسی است که آن را مرتب و خلاصه ساخته است. این اثر از معتبرترین کتب چهارگانه رجالی شیعه است.
درباره مولف
ابو عمرو، محمد بن عمر بن عبد العزیز کشی از بزرگان و علمای شیعه در قرن سوم و چهارم هجری است، اما تاریخ دقیقی از ولادت او در دست نداریم. وی شاگرد محمد بن مسعود عیاشی صاحب تفسیر عیاشی و اساتید چهرههای برجستهای نظیر ابن قولویه قمی صاحب کامل الزیارات و هارون بن موسی تلعکبری بوده است.
تاریخ وفات کشی نیز مانند ولادت او مجهول است، اما بنا بر بعضی نقلها ابوعمرو کشی در حدود نیمه قرن چهارم - حدود ۳۵۰ هجری - وفات یافته است.
نام کتاب
ابن شهر آشوب نام کتاب را «معرفة الناقلین عن الائمة الصادقین» نقل میکند.[۱] شیخ طوسی آن را «معرفة الرجال» مینامد[۲] و آقا بزرگ تهرانی نام کتاب را «معرفة الناقلین» ذکر کرده است.[۳]
درباره کتاب
از اثر اصلی کشی نسخهای به دست ما نرسیده و نسخههای کتاب منحصر به تهذیب شیخ طوسی است. شیخ طوسی (م۴۶۰) پس از تألیف کتاب فهرست و رجال، مطالبی نو در کتاب کشی یافته و خلاصه آن را در سال ۴۵۶ برای شاگردش املاء کرده است. انتخاب نام «اختیار معرفة الرجال» به جهت انتخاب بخشهایی از کتاب است.
این اثر از مهمترین کتب علم رجال به شمار میرود که در عین حال اطلاعات مهم و ارزشمندی درباره زندگی ائمه دربردارد. البته هدف اصلی کتاب، جرح و تعدیل راویان است, به خصوص که کشی در اوایل دوران غیبت میزیسته و نیاز فراوانی به تنقیح روایات احساس میشده است.
روش تألیف
شیوه مؤلف در این کتاب آن است که روایات مربوط به شخصیت راویان و اصحاب ائمه را نقل کرده و خود اظهار نظری بر آن نمیافزاید. همچنین شیوه کتاب نام بردن از راویان شیعی است و روات اهل تسنن تنها در مواردی آمدهاند که برای شیعه روایتی داشته باشند.
محتوای کتاب
کتاب که مشتمل بر ۱۱۵۱ روایت است در ۶ جزء تنظیم شده است. در آغاز کتاب با آمدن ۱۱ روایت از ارزش و اهمیت فراگیری حدیث سخن به میان آمده، سپس اسامی رجال شیعه را از دوران پیامبر تا عصر امام هادی و امام عسکری و بر اساس سیر تاریخی برشمرده و شماری از روایات هر یک را منعکس ساخته است.
علت تهذیب کتاب از سوی شیخ طوسی را اغلاط ناشی از اصل کتاب یا نسخههای دیگر دانستهاند.
ویژگیها و امتیازات
از نظر زمانی کتاب کشی در بهترین دوره که قرابت به عصر ائمه داشته توین شده است به گونهای که کشی با یک واسطه از رجالیان برجسته زمان ائمه مانند ابن فضال روایت میکند.
چون منابع رجالی قبل از کشی در حوزههای بغداد، کوفه، قم و مناطق دیگر بر اثرحوادث از بین رفته؛ کتاب کشی تنها کتاب جامع مباحث رجالی در حوزههای مختلف شیعی است که در دسترس قرار دارد.
عمده فرق شیعه که در حدیث نقش داشتهاند مورد بحث قرار گرفتهاند مانند غلات، واقفیه، فطحیه، تبریه، مرجئه، زیدیه، ناووسیه، کیسانیه، علیاویه، طاهریه، عجلیه، عبدالله بن سبا و....
ضبط و ارائه نام کتب رجالیان متقدم که کشی از محتوای آنان در در کتاب خویش استفاده کرده است مانند رساله علی بن مهزیار، کتاب جامع و کتاب الدور.
شناخت راویان، از منظر و نگاه معصومین و مکاتبات شیعیان با ائمه از دیگر ویژگیهای آنان است. [۴]
نسخههای کتاب
از کتاب معرفة الناقلین هیچ نسخهای به دست ما نرسیده و حتی در اسناد و نقلهای مربوط به قرنهای ششم و هفتم هم هیچ اثری از آن یافت نمیشود. بنابراین نسخههای کتاب منحصر در نسخههای «اختیار الرجال» شیخ طوسی است که مهمترین آنها عبارتند از:
- نسخهای مربوط به سال ۵۷۷ هجری که شامل حدیث ۳ تا ۸۵۷ است و به خط منصور بن علی بن منصور خازن میباشد. در چند جای این نسخه علامت مقابله در حاشیه کتاب به چشم میخورد.
- نسخهای در کتابخانه دانشگاه تهران، شامل ابتدای جزء چهارم تا پایان کتاب که در سال ۶۰۲ هجری نوشته شده و به خط ابو احمد بن ابی المعالی است و با نسخهای به خط شیخ طوسی مقابله شده است.
- نسخهای در کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی در قم که با کتاب معالم العلماء در یک مجلد است.
چاپ
این کتاب در سال ۱۳۴۸ و در همزمان با کنگره هزاره شیخ طوسی توسط حسن مصطفوی در دانشگاه مشهد با مقدمه محمد واعظ زاده خراسانی و همراه با تحقیق حسن مصطفوی به چاپ رسید.
همچنین در سال ۱۳۸۲ با تحقیق و تصحیح محمدتقی فاضل میبدی و ابوالفضل موسویان توسط سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به چاپ رسیده است.