کاربر:P.motahari/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۲۱ ژانویهٔ ۲۰۲۱، ساعت ۱۱:۵۵

ماجرای شکل‌گیری مناظره

روزی سلیمان مَرْوْزی از متکلمان خراسان، نزد مأمون می‌رود. مأمون به او می‌گوید علی بن موسی الرضا از حجاز پیشم آمده و به کلام و متکلمان علاقه دارد. روز تَرویه بیا اینجا و با او مناظره کن. سلیمان می‌گوید او قادر به پاسخ‌دادن به سؤالاتم نیست و خوش ندارم نزد بنی‌هاشم تحقیر شود. مأمون پاسخ می‌دهد که اتفاقاً برای همین، می‌خواهم با او مناظره کنی. سپس مأمون از امام رضا(ع) می‌خواهد که در این گفت‌وگو شرکت کند و او می پذیرد.^[۱]

محورهای گفت‌وگو

مناظره با بحث درباره بدا آغاز می‌شود. امام رضا(ع) آیاتی از قرآن مانند پیش می‌کشد و از سلیمان می‌پرسد با وجود این‌ها چگونه بدا را منکر می‌شود. سلیمان توضیحات بیشتری می‌طلبد و پس از توضیح امام، سخن او درباره بدا را می‌پذیرد.^[۲]

سپس سلیمان بحثی درباره اراده خداوند و تفاوت آن با دیگر صفات او، مانند سمیع و بصیر مطرح می‌کند. در این مسئله، بر این باور است که اراده خدا با سمیع و بصیر بودن او یکی است؛ اما امام رضا معتقد است که این‌ها با هم تفاوت دارند؛ زیرا...^[۳]

این بحث با پرسش‌های متعدد امام از سلیمان پیش می‌رود و در نهایت با ساکت‌ماندن سلیمان و پاسخ‌ندادن به پرسش آخر امام رضا، پایان می‌یابد.^[۴]

نتیجه مناظره

طبق آنچه در این حدیث آمده است ،در چند جای این مناظره سلیمان در مقابل استدلال‌های امام کم می‌آورد. از جمله در پایانِ بحث از نظریه بِداء، آن را می‌پذیرد و می‌گوید دیگر آن را انکار نمی‌داند.^[۵]

همچنین در سخن از صفات خدا، پاسخ‌هایی می‌دهد که با اعتراض مأمون و خنده حاضران به او روبه‌رو می‌شود و سرزنش می‌شود؛^[۶] تا جایی که مأمون می‌گوید بر متکلم خراسان سخن نگیرید.^[۷]

در مواردی هم امام پرسش‌هایی از او می‌کند که پاسخ‌های متناقضی می‌دهد^[۸] و در نهایت آخرین پرسش امام را بی‌پاسخ می‌گذارد.^[۹]

منابع مناظره

متن مناظره را شیخ صدوق (۳۰۵-۳۸۱ق) در دو کتاب توحید^[۱۰] و عیون اخبار الرضا^[۱۱] آورده است. پس از آن، در کتاب احتجاج، نوشته احمد بن علی طَبرسی (زیسته در قرن ششم قمری) گزارش شده است.^[۱۲]

گزارش طبرسی از مناظره بسیار کوتاه‌تر از نقل‌های صدوق است. به‌گفته علامه مجلسی، در نقل طبرسی، بخشی از حدیث به‌منظور رعایت اختصار حذف شده است.^[۱۳] این حدیث در کتاب بحارالانوار به‌نقل از دو کتاب شیخ صدوق هم آمده است.^[۱۴]

متن و ترجمه حدیث

جستارهای وابسته

پانویس

↑ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۷۹؛ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۱-۴۴۲؛ طبرسی، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۱.
↑ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۳-۴۴۵؛ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۰-۱۸۲؛ طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۱.
↑ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۳-۱۹۱؛ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۵-۴۵۴؛ طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۲-۴۰۴.
↑ طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۲-۴۰۴؛‌ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۳-۱۹۱؛ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۵-۴۵۴.
↑ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۲؛ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۴-۴۴۵؛ طبرسی، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۱.
↑ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ص۴۴۵، ۴۵۲؛ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۳، ۱۹۰؛
↑ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ص۴۴۵؛ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۳.
↑ طبرسی، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۴.
↑ طبرسی، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۴؛‌ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۳-۱۹۱؛ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ص۴۴۵-۴۵۴.
↑ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۱-۴۵۴.
↑ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۷۹-۱۹۱.
↑ طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۱-۴۰۴.
↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۳۳۸.
↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۳۲۹-۳۳۸.

منابع

[1] شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۷۹؛ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۱-۴۴۲؛ طبرسی، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۱.

[2] شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۳-۴۴۵؛ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۰-۱۸۲؛ طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۱.

[3] شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۳-۱۹۱؛ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۵-۴۵۴؛ طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۲-۴۰۴.

[4] طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۲-۴۰۴؛‌ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۳-۱۹۱؛ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۵-۴۵۴.

[5] شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۲؛ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۴-۴۴۵؛ طبرسی، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۱.

[6] شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ص۴۴۵، ۴۵۲؛ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۳، ۱۹۰؛

[7] شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ص۴۴۵؛ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۳.

[8] طبرسی، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۴.

[9] طبرسی، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۴؛‌ شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۸۳-۱۹۱؛ شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ص۴۴۵-۴۵۴.

[10] شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۱-۴۵۴.

[11] شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۷۹-۱۹۱.

[12] طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۱-۴۰۴.

[13] مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۳۳۸.

[14] مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۳۲۹-۳۳۸.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

@@ خط ۱۷: / خط ۱۷: @@
 ==منابع مناظره==
-متن مناظره را [[شیخ صدوق]] (۳۰۵-۳۸۱ق) در دو کتاب [[التوحید (کتاب)|توحید]]<ref>شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۱-۴۵۴.</ref> و [[عیون اخبار الرضا (کتاب)|عیون اخبار الرضا]]<ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۷۹-۱۹۱.</ref> آورده است. پس از آن، در کتاب [[الاحتجاج علی اهل اللجاج (کتاب)|احتجاج]]، نوشته [[احمد بن علی طبرسی]] (زنده در قرن ششم قمری) گزارش شده است.<ref>طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۱-۴۰۴.</ref>
+متن مناظره را [[شیخ صدوق]] (۳۰۵-۳۸۱ق) در دو کتاب [[التوحید (کتاب)|توحید]]<ref>شیخ صدوق، توحید، ۱۳۹۸ق، ۴۴۱-۴۵۴.</ref> و [[عیون اخبار الرضا (کتاب)|عیون اخبار الرضا]]<ref>شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا، ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۷۹-۱۹۱.</ref> آورده است. پس از آن، در کتاب [[الاحتجاج علی اهل اللجاج (کتاب)|احتجاج]]، نوشته [[احمد بن علی طَبرسی]] (زیسته در قرن ششم قمری) گزارش شده است.<ref>طبرسی، الاحتجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۴۰۱-۴۰۴.</ref>
-گزارش طبرسی از مناظره بسیار کوتاه‌تر از نقل‌های صدوق است. به‌گفته علامه مجلسی، در نقل طبرسی، بخشی از حدیث به‌منظور اختصار حذف شده است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۳۳۸. </ref> این حدیث در کتاب بحارالانوار به‌نقل از دو کتاب شیخ صدوق هم آمده است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۳۲۹-۳۳۸.</ref>
+گزارش طبرسی از مناظره بسیار کوتاه‌تر از نقل‌های صدوق است. به‌گفته [[علامه مجلسی]]، در نقل طبرسی، بخشی از حدیث به‌منظور رعایت اختصار حذف شده است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۳۳۸. </ref> این حدیث در کتاب [[بحارالانوار]] به‌نقل از دو کتاب شیخ صدوق هم آمده است.<ref>مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۳۲۹-۳۳۸.</ref>
 ==متن و ترجمه حدیث==