الاختصاص (کتاب): تفاوت میان نسخهها
| خط ۵۸: | خط ۵۸: | ||
== منابع == | == منابع == | ||
*امین، سید محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، 1406 ق. | |||
*بحرانى، آل عصفور، يوسف بن احمد بن ابراهيم، الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، 1405 ق. | |||
*تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعة، قم، اسماعیلیان قم و کتابخانه اسلامیه تهران، 1408 ق. | |||
*خمينى، سيد روح اللّه موسوى، المکاسب المحرمه، قم، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى قدس سره، 1415 ق. | |||
*دزفولى، مرتضى، کتاب الطهاره، قم، كنگره جهانى بزرگداشت شيخ اعظم انصارى، 1415ق. | |||
*شيخ حر عاملى، محمد بن حسن، الفصول المهمة في أصول الأئمة( تكملة الوسائل)، قم، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، 1418 ق. | |||
*مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، 1403 ق. | |||
نسخهٔ ۱۸ فوریهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۵:۳۱
الإختصاص کتابی حدیثی است که در بردارنده مجموعهای متنوع از احاديث معصومان(ع) در عرصههای عقايد و كلام، سيره و تاريخ، حكمت و اندرز، اخلاق و آداب، مناقب و مثالب، معجزات و كرامات است. این کتاب به زبان عربی و منتسب به ابو عبد الله محمد بن محمد بن نعمان عكبرى بغدادى معروف به شیخ مفید متوفای 413 هجرى قمری از علمای برجسته و فقهای شیعه است.
موضوع کتاب
كتاب «الإختصاص» موضوع واحدی ندارد و خود مؤلف نیز در مقدمه کتاب به این نکته اشاره کرده است. وی می گوید: « این کتاب را تألیف و تصنیف کرده و در گردآوریاش زحمت بسیار کشیدم و در آن گونههای مختلف احادیث و روایات برجسته و آثار نیکو و حکایات در موضوعات بسیار در مدح افراد و فضیلت آنان و مراتب علما و درجات و فهم آنها وارد کردم.»[۱]
مؤلف كتاب
عمده ترین بحث در مورد این کتاب بحث در مورد مؤلف آن است. دست کم چهار نظر در مورد مؤلف کتاب وجود دارد:
شیخ مفید
علامه مجلسی[۲]،شیخ حر عاملی[۳]، محقق بحرانی[۴]،شیخ انصاری[۵] و امام خمینی[۶] این نظر را پذیرفته اند.
جعفر بن حسين المؤمن
صاحب کشف الحجب این نظر را به فردی مجهول نسبت میدهد.[۷]
ابو علی احمد بن الحسين بن احمد بن عمران
آقا بزرگ تهرانی[۸] و سید محسن امین[۹]معتقدند که نویسنده اصلی کتاب أبو علي أحمد بن الحسين بن أحمد بن عمران است و شیخ مفید فقط این کتاب را خلاصه کرده است.
مؤلف مجهول
قول چهارم متأخرترین نظریه است و قائل به آن سید جواد شبیری زنجانی است. دلایل وی عبارت است از
- اشکالات سندی
- عدم ذکر نام این کتاب در فهرست آثار شیخ مفید
- عدم توافق مضمون این کتاب با مضمون دیگر کتب شیخ مفید[۱۰]
این چهار نظریه بنا بر این مبنا بود که این مجموعه واقعاً یک کتاب است اما یک نظریه هم این است که این کتاب در حقيقت دفتر یادداشت يکی از دانشمندان نسبتا کهن حديث بوده است که در آن منتخبات حديثی را برای بهره وری بعدی نوشته است. اما بعدا در حکم يک کتاب وسيله متأخران نام گذاری شده بدين ترتيب هويت آغازين آن از دست رفته و شکل يک تأليف حديثی به خود گرفته است.[۱۱]
شيوه نگارش
مؤلف در اين كتاب مانند كتاب هاى روايى، مطالب را با ذكر سند آورده است.البته اسناد کتاب الاختصاص همه با یک روش و سبک نیست بلکه از روایتهای مرسل که مستقیم از امام آغاز شده است تا روایاتی که با هشت واسطه به امام معصوم متصل می گرددو البته گاهی روایات را بدون سند آورده است،کیفیت روایات در اختصاص به هیچ وجه فنی نیست و بر اساس قواعد حدیث شناسی صورت نگرفته است .
ساختار و محتوای کتاب
کتاب یک مقدمه چند سطری دارد و بعد از آن مطالب کتاب با دو روایت در فضل علم آغاز میشود و سپس روایاتی درباره شرطةالخمیس و بعد احادیثی در مورد چند فضل علما و آنگاه درباره اصحاب ائمه علیهم السلام می آید؛ روایاتی درباره حوادث پس از وفات پیامبر صلی الله علیه وآله، مناظره ابوحنیفه با امام صادق علیه السلام، قصیده فرزدق، اقوال برخی از حکما و وصایای لقمان حکیم، از دیگر موضوعاتی است که دراین کتاب نقل شده است.
نسخه هاى خطى
- نسخه کتابخانه آستان قدس رضوی که تاریخ نگارش آن سال 1055 ﻫ. ق. است.
- نسخه کتابخانه مدرسه عالی شهید مطهری که تاریخ نگارش آن 118 ﻫ. ق. است.
- نسخه شیخ حر عاملی موجود در کتابخانه شیخ محمد سماوی در نجف که تاریخ نگارش آن 1087 ﻫ. ق. است.
ترجمه ها
کتاب الاختصاص توسط حسین صابری تحقیق و ترجمه شده است.
چاپ ها
- قم، 1413 ه.ق. با تصحیح و تعلیق علی اکبر غفاری ، کنگره هزاره شیخ مفید.
- قم، بی تا،افست از چاپ بیروت، انتشارات مکتبه الزهراء.
- نجف، با تحقیق سید مهدی خرسان.
- تهران،1390،انتشارات علمی فرهنگی.
پانویس
- ↑ الإختصاص، مقدمه کتاب.
- ↑ بحار الأنوار (ط - بيروت)، ج1، ص: 27.
- ↑ الفصول المهمة في أصول الأئمة (تكملة الوسائل)، ج1، ص: 37.
- ↑ الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة، ج12، ص: 401 .
- ↑ كتاب الطهارة، ج3، ص: 90.
- ↑ المكاسب المحرمة، ج1، ص: 417.
- ↑ به نقل از الذريعةإلىتصانيفالشيعة، ج1، ص: 360.
- ↑ الذريعةإلىتصانيفالشيعة، ج1، ص: 360.
- ↑ أعيانالشيعة، ج2، ص: 512.
- ↑ مجله نورعلم ـ شماره38 ـ اسفند 1369 ـ ص : 60ـ 81
- ↑ بررسی های تاریخی
منابع
- امین، سید محسن، اعیان الشیعه، بیروت، دار التعارف للمطبوعات، 1406 ق.
- بحرانى، آل عصفور، يوسف بن احمد بن ابراهيم، الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، 1405 ق.
- تهرانی، آقا بزرگ، الذریعة الی تصانیف الشیعة، قم، اسماعیلیان قم و کتابخانه اسلامیه تهران، 1408 ق.
- خمينى، سيد روح اللّه موسوى، المکاسب المحرمه، قم، مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خمينى قدس سره، 1415 ق.
- دزفولى، مرتضى، کتاب الطهاره، قم، كنگره جهانى بزرگداشت شيخ اعظم انصارى، 1415ق.
- شيخ حر عاملى، محمد بن حسن، الفصول المهمة في أصول الأئمة( تكملة الوسائل)، قم، مؤسسه معارف اسلامی امام رضا، 1418 ق.
- مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، بیروت، مؤسسة الوفاء، 1403 ق.