سریه بئر معونه: تفاوت میان نسخهها
جز ←منابع |
Shamsoddin (بحث | مشارکتها) جز Shamsoddin صفحهٔ بئر معونه را به سریه بئر معونه که تغییرمسیر بود منتقل کرد |
(بدون تفاوت)
| |
نسخهٔ ۲۵ فوریهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۵۰
| زمان | سال ۴ هجری قمری |
|---|---|
| مکان | ناحیه بئرمعونه |
| مختصات | در حد فاصل سکونتگاه دو قبیله بنی عامر و بنی سُلیم در نجد |
| نتیجه | شهادت فرستادگان پیامبر(ص) |
| علت جنگ | خیانت ابو براء عامر بن مالک |
| طرفین جنگ | مشرکان |
| فرماندهان جنگ | عامر بن طفیل |
| تلفات | |
| خسارات | شهادت ۷۰ تن از جوانان انصار |
بِئرمَعُونَه، (چاه معونه) نام منطقهای در حجاز که فرستادگان و مبلغان پیامبر (ص) در سال ۴ هجری قمری در آن کشته شدند.
از این حادثه برخی با عنوان سرّیه و بعضی با عنوان غزوه یاد کردهاند. در این واقعه همه فرستادگان رسول خدا(ص) جز یک نفر، به دست مشرکان به شهادت رسیدند. گفته شده پیامبر اکرم(ص) ۱۵ یا ۴۰ روز در نماز صبح عاملان این کشتار را نفرین کرد.
موقعیت جغرافیایی
ناحیه بئرمعونه در حد فاصل سکونتگاه دو قبیله بنی عامر و بنی سُلیم قرار داشته و به بنی سلیم نزدیکتر بوده است.[۱] قبایل بنی سلیم و بنی عامر از قبایل ساکن نجد بودند. [۲]
کشته شدن فرستادگان پیامبر در بئر معونه
ابوبَراء در مدینه
در صفر سال ۴ هجری قمری، ۳۶ ماه پس از هجرت و چهارماه پس از جنگ احد، ابو بَراء عامر بن مالک معروف به مُلاعبُ الاَسِنَّه، بزرگ طایفه بنی عامر، در مدینه به حضور پیامبر (ص) رسید و هدایایی تقدیم کرد؛ اما آن حضرت هدایا را به دلیل شرک او نپذیرفت و اسلام را بر وی عرضه داشت. ابوبراء به اسلام اظهار تمایل کرد و به منظور پذیرش اسلام از سوی قبیلهاش از پیامبر(ص) خواست چند تن از یاران خود را به نجد بفرستد.
فرستادگان پیامبر(ص) در بئرمعونه
پیامبر(ص) به مردم نجد بدگمان بود و احتمال قتل فرستادگان خود را میداد ولی ابوبراء قول داد از آنان حفاظت کند.[۳] پیامبر(ص) ۷۰ تن یا ۴۰ نفر [۴] و به قولی ۳۰ نفر [۵] از جوانان انصار را که از قاریان قرآن بودند[۶] به سرپرستی مُنذر بن عَمرو ساعدی مشهور به اَعْنَقَ (اَلمُعْنِقُ) لِیَموت(شتابنده به سوی مرگ ) را به نجد فرستاد. [۷]
فرستادگان پیامبر(ص) در کنار بئر معونه منزل کردند و سپس حَرام بن ملحان با نامه پیامبر(ص) نزد عامر بن طفیل، از بنی صعصعه رفت.
کشتار صحابه
عامر بن طفیل بی آنکه نامه را بخواند فرمان قتل حرام بن ملحان را داد[۸] و از بنی عامر برای جنگ با یاران پیامبر(ص) کمک خواست؛ ولی ابوبراء مانع شد.[۹] سپس عامر بن طفیل با کمک برخی از بنی سلیم از جمله عُصَیَّه، رغل و ذَکوان[۱۰] و القاره به منزلگاه مسلمانان رفتند و جنگ با کشتهشدن تمامی یاران پیامبر (ص) پایان یافت.
مشرکان تصمیم داشتند منذر بن عمرو را امان دهند ولی او نیز جنگید تا کشته شد.[۱۱] تنها کعب بن زید از بنی النجّار که زخمی شده بود در میان کشتگان پنهان گردید زنده ماند. [۱۲]
حارث بن صمه و عمرو بن امیه بن حارث ضَمری پس از کشتار به محل حادثه رسیدند. حارث بن صمّه پس از جنگ با آنان کشته شد اما چون عمرو بن امیّه نیز مانند عامر بن طفیل از قبیله مُضر بود، عامر او را آزاد کرد. [۱۳]
از مسلمانانی که در این واقعه شرکت داشتند نام تعدادی اندک ضبط شده است [۱۴] و تعداد دقیق آنها مشخص نیست .
خرافات در واقعه بئر معونه
روایات مختلف سبب شد که حادثه بئرمعونه با برخی مطالب غریب آمیخته شود به طوری که از عامر بن طفیل، مسبّب اصلی این کشتار نقل شده است که عامر بن فُهَیره، از شهدای این واقعه، در مقابل قاتل خود به آسمان رفت. [۱۵]
واکنش پیامبر(ص)
چون خبر بئرمعونه به پیامبر(ص) رسید آن را نتیجه درخواست ابوبراء دانست و ۱۵ یا ۴۰ روز در نماز صبح عاملان این کشتار را نفرین کرد.[۱۶] حسان بن ثابت نیز در شعری حادثه بئر معونه را از مکر عامر بن طفیل دانسته است. [۱۷]
پانویس
- ↑ .ابن هشام ، ج۳، ص۱۹۴؛ برای روایات دیگر درباره موقعیت بئرمعونه رجوع کنید به یاقوت حموی، ج۱، ص۴۳۵ـ ۴۳۶؛ بکری، ج۴، ص۱۲۴۶.
- ↑ ابن هشام، ج۳، ص۱۹۳ـ۱۹۴؛ کحاله، ج۲، ص۵۴۳، ۷۰۸.
- ↑ واقدی، ج۱، ص۳۴۶ـ۳۴۷؛ ابن سعد، ج۲، ص۵۱ـ۵۲.
- ↑ ابن هشام، ج۳، ص۱۹۴؛ طبری، ج۲، ص۵۴۶.
- ↑ بکری، ج۴، ص۱۲۴۵.
- ↑ واقدی، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن سعد، ج۲، ص۵۲.
- ↑ ابن هشام ج۳، ص۱۹۴؛ واقدی، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن سعد، ج۲، ص۵۲؛ ابونعیم، ص۴۴۵.
- ↑ واقدی ج۱، ص۳۴۷؛ ابن هشام، ج۳، ص۱۹۴؛ ابن سعد، ج۲، ص۵۲.
- ↑ واقدی، ج۱، ص۳۴۷؛ ابن هشام، ج۳، ص۱۹۴.
- ↑ واقدی، ج۱، ص۳۴۷ـ۳۴۸؛ ابن سعد، ج۲، ص۵۲.
- ↑ واقدی، ج۱، ص۳۴۸.
- ↑ واقدی، ج۱، ص۳۵۳؛ طبری، ج۲، ص۵۴۷؛ ابن کثیر، ج۴، ص۷۵.
- ↑ ابن هشام، ج۳، ص۱۹۴ـ۱۹۵.
- ↑ واقدی، ج۱، ص۳۵۲ـ۳۵۳؛ ذهبی، ج۱، ص۲۴۱ـ۲۴۲.
- ↑ ابن سعد، ج۲، ص۵۲؛ ابن کثیر، ج۴، ص۷۴.
- ↑ واقدی، ج۱، ص۳۴۹ـ۳۵۰؛ قس ابن سعد، ج۲، ص۵۳.
- ↑ ابن اثیر، ج۲، ص۱۱۸.
منابع
- ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، بیروت، ۱۴۰۵ ق./۱۹۸۵ م.
- ابن سعد، الطبقات الکبری، بیروت، ۱۴۰۵ ق./۱۹۸۵ م.
- ابن کثیر، البدایه والنّهایه، ج۴، چاپ احمد ابوملحم ... (و دیگران) ، بیروت،۱۴۰۵ ق./۱۹۸۵ م.
- ابن هشام، السّیره النّبویّه، چاپ مصطفی سقا، ابراهیم ابیاری و عبدالحفیظ شلبی، بیروت، بیتا.
- احمدبن عبدالله ابونعیم، کتاب دلائل النبوه، حیدرآباد دکن، ۱۳۹۷ ق./۱۹۷۷ م.
- عبدالله بن عبدالعزیز بکری، معجم ما استعجم من اسماء البلاد و المواضع، چاپ مصطفی سقا، بیروت، ۱۴۰۳ ق/ ۱۹۸۳ م.
- محمدبن احمد ذهبی، سیراعلام النّبلاء، چاپ شعیب أرنؤوط و حسین اسد، بیروت، ۱۴۰۲ق/۱۹۸۲م.
- محمدبن جریر طبری، تاریخ الطبری: تاریخ الامم والملوک، چاپ محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، ۱۳۸۲ـ۱۳۸۷ ق/۱۹۶۲ـ۱۹۶۷م.
- عمررضا کحاله، معجم قبائل العرب، بیروت، ۱۴۰۲ ق/ ۱۹۸۲م.
- محمدبن عمر واقدی، کتاب المغازی للواقدی، چاپ مارسدن جونز، لندن، ۱۹۶۶م.
- یاقوت حموی، معجم البلدان ، چاپ فردیناند ووستنفلد، لایپزیگ، ۱۸۶۶ـ۱۸۷۳، چاپ افست تهران،۱۹۶۵م.
- احمدبن اسحاق یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، بیروت، بیتا، چاپ افست قم، بیتا.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دانشنامه جهان اسلام