کاربر:Rezai.mosavi/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
Rezai.mosavi (بحث | مشارکتها) اصلاح نویسههای عربی |
Rezai.mosavi (بحث | مشارکتها) |
||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==مفهوم و جایگاه== | ==مفهوم و جایگاه== | ||
آیه ۹۰ سوره مائده از [[سورههای مکی و مدنی|آیات مدنی]] است<ref>سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۳۱۴.</ref> که آن، شرابخواری در کنار قماربازی، بتپرستی و ازلام (نوعی بختآزمایی)، پلید و کاری شیطانی معرفی شده و دستور به اجتناب از آنها را داده است.<ref>مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایرة المعارف قرآن کریم، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۲۶۳.</ref> | آیه ۹۰ سوره مائده از [[سورههای مکی و مدنی|آیات مدنی]] است<ref>سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۳۱۴.</ref> که در آن، شرابخواری در کنار قماربازی، بتپرستی و ازلام (نوعی بختآزمایی)، پلید و کاری شیطانی معرفی شده و دستور به اجتناب از آنها را داده است.<ref>مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایرة المعارف قرآن کریم، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۲۶۳.</ref> | ||
نسخهٔ ۵ ژوئن ۲۰۲۴، ساعت ۱۱:۳۷
آیه ۹۰ سوره مائده
یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَ الْمَیْسِرُ وَ الْأَنْصَابُ وَ الْأَزْلَامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّیْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ
مفهوم و جایگاه
آیه ۹۰ سوره مائده از آیات مدنی است[۱] که در آن، شرابخواری در کنار قماربازی، بتپرستی و ازلام (نوعی بختآزمایی)، پلید و کاری شیطانی معرفی شده و دستور به اجتناب از آنها را داده است.[۲]
تحریم تدریجی شراب
گفته شده که شرابخواری در زمان جاهلیت رواج زیادی داشته است.[۳] بهنوشتهٔ تفسیر نمونه اگر اسلام میخواست بدون رعایت اصول روانی و اجتماعی با شرابخواری مبارزه کند ممکن نبود؛ ازاینرو از روش تحریم تدریجی استفاده کرد. ابتدا در بعضی از سورههای مکی همچون آیه ۱۶ سوره نحل به زشتی این کار اشاره کرد، سپس در مدینه در چند مرحله دستور ممنوعیت آن صادر شد.[۴]
سیوطی در درالمنثور نقل کرده که وقتی رسول خدا(ص) وارد مدینه شد اهل مدینه شراب میخوردند و قمار میکردند. آنها از پیامبر در اینباره سؤال کردند، آیه ۲۱۹ سوره بقره نازل گردید؛ (درباره شراب و قمار از تو میپرسند، بگو در آندو گناهی بزرگ و سودهایی برای مردم است، ولی گناهشان از سودشان بزرگتر است). بعد از نزول این آیه مردم گفتند خداوند شراب و قمار را بر ما حرام نکرده و فقط گفته که گناهی بزرگ است؛ ازاینرو به نوشیدن خمر و بازی قمار ادامه میدادند تا اینکه روزی مردی از مهاجرین با حالت مستی به نماز ایستاد و عدّهای به او اقتدا کردند، مرد مهاجر به علّت مستی نماز را غلط خواند، که آیه ۴۳ سوره نساء نازل شد؛ (ای اهل ایمان، هرگز در حال مستی نماز نخوانید، تا بدانید چه میگویید..). پس از آن آیات ۹۰ و ۹۱ سورهٔ مائده که در اینباره شدیدتر بود و له طور کلی فرمان به اجتناب از شراب و قمار را میداد نازل گردید و مردم گفتند از این به بعد آنها را ترک خواهیم نمود.[۵]
شأن نزولی دیگر
به گفته علامهٔ طباطبایی گزارشها و داستانهای متعددی از طریق اهلسنت دربارهٔ چگونگی تحریم شراب نقل شده که در محتوا، اختلاف زیادی با هم دارند.[۶] از جمله در صحیح بخاری آمده است: علی(ع) دو شتر داشت و تصمیم گرفت برای ولیمه ازدواج با فاطمه(س) آنها را با شتری چاق عوض کند. شترها را در خانه یکی از انصار بست و راهی شد. پس از بازگشت دید هر دو شتر شقه شده و جگر و ران آنها را بردهاند. پرسید چه کسی این کار را کرده؟ گفتند: حمزه؛ که در همان خانه با عدهای شراب میخوردند. علی(ع) برای پیامبر(ص) ماجرا را بازگو کرد. پیغمبر بهسمت آن خانه راه افتاد. وقتی حمزه را در آن حال دید، با ناراحتی او را سرزنش کرد. حمزه در صورت حضرت خیره شد و گفت: مگر شما بندگان پدر من نیستید؟ پیامبر فهمید که وی سخت مست است، برگشت و همه بیرون آمدیم.[۷] این داستان با تفاوتهایی، در تفسیر عیاشی نیز آمده و گفته شده که بعد از این واقعه، آیات تحریم شراب نازل شد و پیامبر(ص) دستور داد ظرفهای شراب را واژگون ساخته و شرابها را از بین ببرند. بعد از آن، فرمان خروج برای جنگ احد صادر شد.[۸]
مرتضی عاملی تاریخنگار شیعه این ماجرا را صحیح ندانسته و اشکالاتی بر آن گرفته؛[۹] از جمله اینکه: طبق گزارشهای حدیثی و تاریخی، امام علی(ع) هنگام ازدواج با حضرت فاطمه(س) فقط یک زره و یک اسب داشت که زره را برای خرج ازدواج فروخت. همچنین ازدواج حضرت چند ماه قبل از جنگ احد بود و نقل شده شده که حضرت حمزه در این جنگ و قبل از آن روزه میگرفت.[۱۰]
پانویس
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۳۱۴.
- ↑ مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایرة المعارف قرآن کریم، ۱۳۸۲ش، ج۱، ص۲۶۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۵، ص۷۰.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۵، ص۷۰-۷۱.
- ↑ سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۳۱۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۴۱۷ق، ج۶، ص۱۳۳.
- ↑ بخاری، صحیح البخاری، ۱۴۲۲ق، ج۳ ص ۱۱۴.
- ↑ عیاشی، التفسیر، ۱۳۸۰ق، ج۱، ص۳۳۹-۳۴۱.
- ↑ عاملی، الصحیح من سیرة الإمام علی(ع)، ج۳، ص۴۶-۵۲.
- ↑ عاملی، الصحیح من سیرة الإمام علی(ع)، ج۳، ص۴۸.
منابع
- عیاشی، محمد بن مسعود، التفسیر، محقق و مصحح: رسولی محلاتی، هاشم، تهران، المطبعة العلمیة، چاپ اول، ۱۳۸۹ق.
- بخاری، محمد بن إسماعیل، صحیح البخاری، محقق: محمد زهیر بن ناصر الناصر، دمشق، دار طوق النجاة، چاپ اول، ۱۴۲۲ق.
- قرآن کریم، ترجمه حسین انصاریان.
- سیوطی، عبدالرحمن، الدر المنثور فی التفسیر بالماثور، قم، کتابخانه عمومی حضرت آیت الله مرعشی نجفی(ره)، چاپ اول، ۱۴۰۴ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ پنجم، ۱۴۱۷ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، با مقدمهٔ محمد جواد بلاغی، ، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، ۱۳۸۲ش.
- قرشی بنابی، علیاکبر، تفسیر احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت، مرکز چاپ و نشر، چاپ دوم، ۱۳۷۵ش.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق و مصحح: سید طیب موسوی جزائری، قم، دار الکتاب، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، ۱۳۷۴ش.
- واحدی، علی بن احمد، اسباب نزول القرآن، تحقیق: زغلول، کمال بسیونی، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۱ق.
- محقق، محمدباقر، نمونه بینات در شأن نزول آیات، تهران، انتشارات اسلامی، چاپ چهارم، ۱۳۶۱ش.
- عاملی، سید جعفرمرتضی، الصحیح من سیرة الإمام علی(ع)، قم، مرکز نشر و ترجمه آثار علامه محقق، ۱۳۹۴ش.
- مرکز فرهنگ و معارف قرآن، دایرة المعارف قرآن کریم، قم، بوستان کتاب، چاپ سوم، ۱۳۸۲ش.