پرش به محتوا

دوایت مارتین دونالدسون

افزودن پیوند
از ویکی شیعه
دوایت مارتین دونالدسون
اطلاعات کلی
دینمسیحیت
ارتباط با تشیعنویسنده یکی از اولین آثار شرق‌شناسانه درباره تشیع در دوره مدرن
محل زندگیامریکا، ایران، هند
اطلاعات علمی
آثارکتاب مذهب شیعه


دوایت مارتین دونالدسون (۱۸۸۴م - ۱۹۷۶م) اسلام‌شناس آمریکایی و نویسنده یکی از نخستین تألیفات جامع غربی‌ها پیرامون تشیع. او مبلغ کلیسا بود و در سال ۱۹۱۴م به‌عنوان مبلغ مسیحی به مشهد رفت و حدود ۲۶ سال در این شهر زندگی کرد. او در این مدت به پژوهش درباره مذهب شیعه و تاریخ تشیع در ایران و عراق پرداخت. وی همچنین به برخی سرزمین‌های اسلامی سفر کرد و گزارش‌هایی درباره شهرها، زیارتگاه‌ها و اماکن مذهبی شیعیان نوشت. مشاهدات او درباره قبر حضرت حمزه در مدینه، حرم امام حسین(ع) در کربلا و حرم امام رضا(ع) در مشهد در آثار پژوهشی بازتاب یافته است.

کتاب «مذهب شیعه» (The Shi'ite Religion) مهم‌ترین اثر دونالدسون دانسته شده که در سال ۱۹۳۳م در لندن منتشر شد و به دوازده امام شیعه، امامزادگان، شهرهای مقدس، حکومت‌ها و عقاید شیعه می‌پردازد. از دیگر آثار او می‌توان به کتاب «پژوهش‌هایی در اخلاق اسلامی» (Studies in Muslim Ethics) و «محراب‌های مهم در حرم مشهد» (Significant Miḥrābs in the Ḥaram at Mashhad) اشاره کرد. برخی پژوهشگران، مطالعات او درباره مسلمانان را در پیوند با اهداف تبلیغی کلیسای پروتستان ارزیابی کرده‌اند.

جایگاه

دوایت مارتین دونالدسون، اسلام‌شناس آمریکایی[۱] و مبلغ کلیسای پروتستان آمریکا در ایران و هند بوده است.[۲] اعتبار علمی دونالدسون و میراث پژوهشی او در غرب را انکارناپذیر توصیف کرده‌اند.[۳] او سال‌ها در ایران زندگی کرد[۴] و در زمان حضور در ایران یکی از نخستین مطالعات جامع به زبان انگلیسی درباره اسلام شیعی، را نوشت.[۵] وی پس از نقل مکان به هند، مطالعه پیشگامانه‌ای نیز درباره اخلاق مسلمانان انجام داد.[۶] در توصیف فعالیت‌های او گفته شده در زمانی که هیچ کس به ارائه توصیف و تحلیل شیعه در غرب براساس مؤلفه‌های سنتی شیعه نپرداخته بود، دونالدسون آثاری پیرامون شیعه با ارجاع به منابع شیعه انجام داد.[۷]

دونالدسون به برخی از سرزمین‌های اسلامی سفر کرد[۸] و برخی از مطالب او از جمله پیرامون شهرها و زیارتگاه‌ها، نتیجه مشاهدات مستقیم نویسنده بوده است. این مطالب به‌جهت تصویری توصیفی که از آنها در زمان نگارش پژوهش می‌دهد، بسیار حائز اهمیت دانسته شده است؛[۹] از جمله تصویـری که از شهر مدینه و قبر حضرت حمزه، که پیش از تخریب وهابی‌ها بوده، مهم دانسته شده و در کتاب‌ها بازتاب داشته است.[۱۰] دونالدسون برای گزارش از حرم امام حسین(ع) به کربلا نیز سفر کرد و با اینکه به جهت مسلمان‌نبودن اجازه ورود به حرم پیدا نکرد اما موضوعات مختلفی از نوع زیارت شیعیان تا برخی معماری‌ها را گزارش کرده است.[۱۱] به گفته پژوهشگران او یکی از مفصل‌ترین نوشته‌های شرق‌شناسان درباره امام رضا(ع) را در کتاب مذهب شیعه بیان داشته است.[۱۲] برخی این احتمال را مطرح کرده‌اند که آثار وی پیرامون شیعیان، با انگیزه‌های تبشیری انجام شده است.[۱۳]

زندگی‌نامه

دوایت مارتین دونالدسون (Dwight Martin Donaldson) در سال ۱۸۸۴م در خانواده‌ای روحانی وابسته به کلیسای مشایخی در امریکا به دنیا آمد.[۱۴] وی در سال ۱۹۰۷م به هند رفت و سه سال در کالج مسیحی تدریس کرد.[۱۵] سپس به آمریکا بازگشت و در مدرسه عالی الهیات هاروارد، مطالعات علوم دینی را ادامه داد.[۱۶] او در سال ۱۹۱۴م در قالب مبلغ کلیسای مشایخی به شهر مشهد رفت.[۱۷] وی در سال ۱۹۱۶ با یک مبلغ مسیحی امریکایی که در تهران فعالیت داشت، ازدواج کرد و همسر او نیز با وی به مشهد رفت و به فعالیت آموزشی و مذهبی پرداخت.[۱۸]

دونالدسون در مشهد به تحقیق درباره مذهب شیعه و تاریخ شیعه در ایران و عراق پرداخت.[۱۹] وی پس از ۲۶ سال زندگی در مشهد[۲۰] و در پی اخراج آموزگاران تبشیری از ایران و ملی‌شدن مدارس آنان، به هند فراخوانده شد.[۲۱] و در نهایت در سال ۱۹۵۱م به امریکا بازگشت.[۲۲] دونالدسون در ۱۹۷۶م برابر با ۱۳۵۵ش درگذشت.[۲۳]

آثار

دونالدسون مقالات متعددی عمدتاً با موضوع ایران و تشیع، از جمله در مجله جهان اسلام، که خود سال‌ها عضو هیئت سردبیری آن بود، منتشر کرد.[۲۴] او همچنین چند کتاب را نیز تألیف کرده است.[۲۵] کتاب مذهب شیعه دونالدسون به فارسی[۲۶] و عربی[۲۷] ترجمه شده است.

کتاب مذهب شیعه ( THE SHI'ITE RELIGION) که عقیده شیعه نیز خوانده شده[۲۸] مهم‌ترین اثر دونالدسون دانسته شده است.[۲۹] این کتاب در سال ۱۹۳۳م در لندن[۳۰] و به زبان انگلیسی منتشر شد.[۳۱] مؤلف نام دوم کتاب را «تاریخ اسلام در ایران و عراق» نهاده است.[۳۲] کتاب مذهب شیعه را از اولین آثار شرق‌شناسانه درباره تشیع در دوره مدرن معرفی کرده‌اند.[۳۳] این کتاب را از جمله تألیفات جامع غربی‌ها پیرامون تشیع دانسته‌اند که شامل تمام دوازده امام شیعه[۳۴] و امامزادگان مشهور، شهرهای مقدس، حکومت‌ها و عقائد شیعه می‌شود.[۳۵] نویسنده این پژوهش را با هدف پرکردن خلأیی کـه در مطالعات غرب و غربیان درباره شیعیان و تشیع وجود داشت، تألیف کرد.[۳۶]

کتاب پژوهش‌هایی در اخلاق اسلامی (عنوان اصلی: Studies in Muslim Ethics) در سال ۱۹۵۳م، به زبان انگلیسی، در لندن و در ۳۰۴ صفحه[۳۷] به چاپ رسید.[۳۸] نویسنده در تألیف این اثر از سخنرانی‌های متعددی که در ایران، هند و ایالات متحده ایراد کرده بود و نیز از تجربیات خود در ایران بهره گرفت.[۳۹] کتاب دیگر دونالدسون که کمتر شناخته شده است با عنوان «محراب‌های مهم در حرم مشهد» (عنوان اصلی: Significant miḥrābs in the ḥaram at Mas̲h̲had) در ۱۲۷ صفحه در ۱۹۳۴م به چاپ رسید.[۴۰]

پانویس

  1. ↑ پیچ، «دونالدسن،دوایت مارتین»، ص۴۰۵.
  2. ↑ Goddard، «Christian Views of Islam»، University of St Andrews.
  3. ↑ Avery، «DONALDSON, BESS ALLEN»، Encyclopaedia Iranica
  4. ↑ کامیاب، موسوی گیلانی، «بررسی و نقد نظریه دوایت.م دونالدسن در تبیین اصالت مهدویت»، ص۴۰.
  5. ↑ Goddard، «Christian Views of Islam»، University of St Andrews.
  6. ↑ Goddard، «Christian Views of Islam»، University of St Andrews.
  7. ↑ ناجی، التشیع و الاستشراق، ۲۰۱۱م، ص۱۰۰.
  8. ↑ «مذهب شیعه، تاریخ اسلام در ایران و عراق، دو جلدی، دونالدسن، ترجمه: عباس احمدوند،سال نشر ۱۳۹۵»، پژوهشکده تاریخ و سیره اهل‌بیت(ع).
  9. ↑ الصراف، «پژوهش‌های شرق شناسان درباره امام حسن(ع) نقد و بررسی کتاب مذهب شیعه دونالدسن»، ص۲۵۹.
  10. ↑ نجمی، حمزه سیدالشهداء، ۱۳۸۵ش، ص۲۱۰.
  11. ↑ برای اطلاعات بیشتر ر.ک: دونالدسون، «کربلا مهم‌ترین زیارتگاه شیعی».
  12. ↑ ««دوایت دونالدسن» اسلام شناسی که 16 سال در مشهد زندگی کرد»، خبرگزاری کتاب ایران.
  13. ↑ ناجی، التشیع و الاستشراق، ۲۰۱۱م، ص۹۹؛ McCarthy، Protestant Missions, Seminaries and the Academic Study of Islam in the United States، 2018, pp. 43, 154.
  14. ↑ فقیهی، امیری دوماری، «تحلیل انتقادی دیدگاه دونالدسون درباره امام حسین (علیه السلام) در کتاب مذهب شیعه»، ص۱۱.
  15. ↑ فقیهی، امیری دوماری، «تحلیل انتقادی دیدگاه دونالدسون درباره امام حسین (علیه السلام) در کتاب مذهب شیعه»، ص۱۲.
  16. ↑ پیچ، «دونالدسون،دوایت مارتین»، ص۴۰۵.
  17. ↑ فقیهی، امیری دوماری، «تحلیل انتقادی دیدگاه دونالدسون درباره امام حسین (علیه السلام) در کتاب مذهب شیعه»، ص۱۲.
  18. ↑ Avery، «DONALDSON, BESS ALLEN»، Encyclopaedia Iranica
  19. ↑ فقیهی، امیری دوماری، «تحلیل انتقادی دیدگاه دونالدسون درباره امام حسین (علیه السلام) در کتاب مذهب شیعه»، ص۱۲.
  20. ↑ کامیاب، موسوی گیلانی، «بررسی و نقد نظریه دوایت.م دونالدسن در تبیین اصالت مهدویت»، ص۴۰.
  21. ↑ پیچ، «دونالدسن،دوایت مارتین»، ص۴۰۵.
  22. ↑ پیچ، «دونالدسن،دوایت مارتین»، ص۴۰۵.
  23. ↑ فقیهی، امیری دوماری، «تحلیل انتقادی دیدگاه دونالدسون درباره امام حسین (علیه السلام) در کتاب مذهب شیعه»، ص۱۲.
  24. ↑ پیچ، «دونالدسن،دوایت مارتین»، ص۴۰۵.
  25. ↑ پیچ، «دونالدسن،دوایت مارتین»، ص۴۰۵.
  26. ↑ «مذهب شیعه»، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  27. ↑ «عقیدة الشیعه و هو کتاب عن تاریخ الاسلام فی ایران و العراق»، کتابخانه تخصصی امیرالمومنین علی(ع).
  28. ↑ الصراف، «پژوهش‌های شرق شناسان درباره امام حسن(ع) نقد و بررسی کتاب مذهب شیعه دونالدسن»، ص۲۵۹.
  29. ↑ کامیاب، موسوی گیلانی، «بررسی و نقد نظریه دوایت.م دونالدسن در تبیین اصالت مهدویت»، ص۴۰.
  30. ↑ Donaldson، The Shi'Ite Religion، 1933، section.
  31. ↑ سحاب، فرهنگ خاورشناسان، ۱۳۱۷ش، ص۱۱۲.
  32. ↑ «مذهب شیعه، تاریخ اسلام در ایران و عراق، دو جلدی، دونالدسن، ترجمه: عباس احمدوند،سال نشر ۱۳۹۵»، پژوهشکده تاریخ و سیره اهل‌بیت(ع).
  33. ↑ «کتاب «دین شیعه»، نوشته دوایت دونالدسون (1884-1976)»، شورای جهانی مراکز شیعی.
  34. ↑ طاووسی مسرور، دهقانی، «تصویر امام حسن عسکری در آثار غربیان»، ص۴۶.
  35. ↑ پیچ، «دونالدسن،دوایت مارتین»، ص۴۰۵.
  36. ↑ الصراف، «پژوهش‌های شرق شناسان درباره امام حسن(ع) نقد و بررسی کتاب مذهب شیعه دونالدسن»، ص۲۶۱.
  37. ↑ «Studies in Muslim ethics.»، Library
  38. ↑ Avery، «DONALDSON, BESS ALLEN»، Encyclopaedia Iranica
  39. ↑ Avery، «DONALDSON, BESS ALLEN»، Encyclopaedia Iranica
  40. ↑ «Significant miḥrābs in the ḥaram at Mas̲h̲had»، Library.

منابع

  • پیچ، رولاند، «دونالدسن،دوایت مارتین»، ترجمه: ریحانه باقری، دانشنامه جهان اسلام، ج۱۸، زیرنظر: حداد عادل، تهران، بنیاد دائره المعارف اسلامی، ۱۳۹۲ش.
  • ««دوایت دونالدسن» اسلام شناسی که 16 سال در مشهد زندگی کرد»، خبرگزاری کتاب ایران، تاریخ درج مطلب: ۲ دی ۱۳۹۳ش، تاریخ بازدید: ۱۳ آبان ۱۴۰۵ش.
  • دونالدسون، دوایت، «کربلا مهم‌ترین زیارتگاه شیعی»، فصلنامه تاریخ اسلام، سال ۵، شماره ۱۹، پاییز ۱۳۸۳ش.
  • سحاب، ابوالقاسم، فرهنگ خاورشناسان در شرح حال و خدمات دانشمندان ایران‌شناس و مستشرقین، تهران، شرکت سهامی طبع کتاب، ۱۳۱۷ش
  • الصراف، زهیر هاشم، «پژوهش‌های شرق شناسان درباره امام حسن(ع) نقد و بررسی کتاب مذهب شیعه دونالدسن»، ترجمه علی علیمحمدی، آینه پژوهش، شماره ۱۸۴، مهر و آبان ۱۳۹۹ش.
  • «عقیده الشیعه و هو کتاب عن تاریخ الاسلام فی ایران و العراق»، کتابخانه تخصصی امیرالمومنین علی(ع)، تاریخ بازدید: ۷ آبان ۱۴۰۵ش.
  • فقیهی، فاطمه، امیری دوماری، نفیسه، «تحلیل انتقادی دیدگاه دونالدسون درباره امام حسین (علیه السلام) در کتاب مذهب شیعه»، تاریخنامه اسلام، دوره۵، شماره۹، ۱۴۰۲ش.
  • کامیاب، مسلم، موسوی گیلانی، سید رضی، «بررسی و نقد نظریه دوایت.م دونالدسن در تبیین اصالت مهدویت»، عصر آدینه، شماره ۲۴، زمستان ۱۳۹۶ش.
  • «کتاب «دین شیعه»، نوشته دوایت دونالدسون (1884-1976)»، شورای جهانی مراکز شیعی، تاریخ بازدید: ۱۳ آبان ۱۴۰۵ش.
  • «مذهب شیعه، تاریخ اسلام در ایران و عراق، دو جلدی، دونالدسن، ترجمه: عباس احمدوند،سال نشر ۱۳۹۵»، پژوهشکده تاریخ و سیره اهل‌بیت(ع)، تاریخ درج مطلب: ۱۳ مهر ۱۴۰۵ش، تاریخ بازدید: ۱۳ آبان ۱۴۰۵ش.
  • «مذهب شیعه»، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  • ناجی، عبدالجبار، التشیع و الاستشراق: عرض نقدی مقارن لدراسات المستشرقین عن العقیده الشیعیه و ائمتها، بیروت، المرکز الأکادیمی للأبحاث، ۲۰۱۱م.
  • نجمی، محمدصادق، حمزه سیدالشهداء، تهران، مشعر، ۱۳۸۵ش.
برگرفته از «https://fa.wikishia.net/w/index.php?title=دوایت_مارتین_دونالدسون&oldid=1552470»