آیه ۷۸ سوره نحل
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | نحل |
| شماره آیه | ۷۸ |
| جزء | ۱۴ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| موضوع | نعمتهای خدا |
| درباره | شناخت خدا و شکرگزاری |
آیه ۷۸ سوره نحل با بیان نعمتهای خداوند به انسان، بهویژه شنوایی و بینایی، به توحید و خداشناسی اشاره دارد.[۱] این آیه همچنین بر این نکته تأکید میکند که انسان در آغاز تولد هیچگونه علمی نداشته[۲] و از طریق حواس خود، بهویژه شنوایی و بینایی،[۳] به تدریج شروع به شناخت جهان و موجودات پیرامون خود میکند.[۴] برخی مفسران، آفرینش انسان و کسب دانش را بزرگترین نعمت معرفی کردهاند[۵] و علامه طباطبایی بر فطری بودن برخی از شناختها تأکید کرده است[۶]
﴿وَاللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهَاتِكُمْ لَا تَعْلَمُونَ شَيْئًا وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ٧٨﴾ [نحل:78]
﴿و خدا شما را از شکم مادرانتان در حالی که چیزی نمیدانستید بیرون آورد و برای شما گوش و چشمها و دلها قرار داد باشد که سپاسگزاری کنید ٧٨﴾
به گفته مفسران، آیه ۷۸ سوره نحل بر اهمیت شکرگزاری خدا بهدلیل نعمتهای شنوایی، بینایی و عقل تأکید دارد.[۷] مفسران معتقدند که این نعمتها برای شناخت خدا و رسیدن به ایمان ضروری هستند.[۸] همچنین، نعمت عقل و شناخت به عنوان برترین نعمتها شناخته شده و شکرگزاری برای آنها بهعنوان وظیفه انسانی مطرح میشود.[۹]
مکارم شیرازی معتقد است که انسان ابتدا تصورات دریافتشده از گوش و چشم را در ذهن خود ثبت میکند و سپس عقل این تصورات را تحلیل کرده و باعث شناخت انسان نسبت به موجودات و جهان هستی میشود.[۱۰] علامه طباطبایی نیز میگوید تقدم شنیدن بر بینایی در آیه ۷۸ سوره نحل نشان میدهد که دریافتهای شنیداری پیش از دیداری برای انسان ایجاد میشود. برخی مفسران نیز بر این باورند که خدا نیروی عقل را به انسان داده تا علاوه بر دریافتهای حسی، به تحلیل آنها بپردازد.[۱۱] جوادی آملی معتقد است که انسان هنگام تولد هیچ دانشی ندارد و خدا به او شنوایی و بینایی داده تا از طریق آنها دانش کسب کند، مشروط به اینکه این علوم با فطرت انسان هماهنگ باشد.[۱۲]
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۱، ص۳۳۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۱، ص۳۳۴.
- ↑ مغنیه، التفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۴، ص۵۳۶.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۱۲، ص۳۱۲.
- ↑ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۶، ص۱۰۲.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۱۲، ص۳۱۲.
- ↑ فضلالله، من وحی القرآن، ۱۴۳۹ق، ج۱۰، ص۳۰۴؛ فیض کاشانی، تفسیر الصافی، ۱۳۷۳ش، ج۳، ص۱۴۸.
- ↑ مدرسی، من هدی القرآن، ۱۴۱۹ق، ج۶، ص۱۰۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۱، ص۳۳۴.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۱، ص۳۳۴.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۱۴، ص۲۳؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۱۱، ص۳۳۴؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۱۲، ص۳۱۲؛ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۳۷۱ش، ج۱۲، ص۷۴.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۷ش، ج۴۷، ص۹۶.
منابع
- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۳۷۱ش.
- جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، تحقیق: حسین اشرفی، قم، اسراء، چاپ اول، ۱۳۹۷ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۵۲ش.
- طبرسی، فضل بن حسن، محمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفة، ۱۴۰۸ق.
- فضلالله، سید محمدحسین، تفسیر من وحی القرآن، بیروت، دار الملاک للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۳۹ق.
- فیض کاشانی، محمد بن مرتضی، تفسیر الصافی، تهران، مکتبة الصدر، ۱۳۷۳ش.
- مدرسی، سید محمدتقی، من هدی القرآن، تهران، دار محبی الحسین(ع)، ۱۴۱۹ق.
- مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، تهران، دارالکتاب الاسلامی، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیة، ۱۳۷۴ش.