آیه ۵۵ سوره انفال
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | انفال |
| شماره آیه | ۵۵ |
| جزء | ۱۰ |
| اطلاعات محتوایی | |
| شأن نزول | همکاری بنیقریظه با مشرکان مکه در جنگ خندق |
| مکان نزول | مدینه |
| درباره | معرفی کافران و یهودیان |
| آیات مرتبط | آیات ۲۳ و ۲۴ سوره انفال |
آیه ۵۵ سوره انفال بدترین موجودات روی زمین را کسانی میداند که کفر در وجودشان ریشه دوانده و حق را نمیپذیرند و به ایمانآوردن آنها امیدی نیست.[۱] آنان رابطه میان خود و خدا را با کفر و رابطه با مردم را با پیمانشکنی تاریک میسازند.[۲] محمدحسین طباطبایی، مؤلف المیزان، بر این باور است که توصیف آنان بهعنوان «بدترین جنبندگان» برای تأکید بر ضرورت احتیاط در برابر ایشان است؛ ازاینرو، دفع شرّ آنان با هر ابزار ممکن و مشروع جایز است، چنانکه در آیه ۵۷ همین سوره این نکته گفته شده است.[۳] این آیه با آیات بعدی تا آیه ۵۸ انفال پیوند معنایی دارد.[۴]
﴿إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِنْدَ اللَّهِ الَّذِينَ كَفَرُوا فَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَ ٥٥﴾ [انفال:55]﴿بیتردید بدترین جنبندگان پیش خدا کسانیاند که کفر ورزیدند و ایمان نمیآورند ٥٥﴾
گروهی از مفسران شیعه مصداق بدترین جنبندگان در این آیه را یهودیان پیمانشکن مدینه مانند بنیقریظه میدانند که که با وجود آگاهی از نشانههای ظهور پیامبر(ص)، پس از بعثتش به او ایمان نیاوردند و پیمانشکنی کردند.[۵] برخی نیز پیمانشکنی و همکاری بنیقریظه با مشرکان مکه در جنگ خندق بر ضد مسلمانان را شأن نزول این آیه و آیه بعد برشمردهاند.[۶] با این حال گفته شده، آیه معنایی کلی دارد و به یهودیان اختصاص ندارد؛[۷] چنانکه در روایتی از امام باقر(ع) نقل شده که بنیامیه از مصادیق این آیه هستند.[۸]
به باور علامه طباطبایی، مفسر شیعی معنای آیه ۵۵ سوره انفال به مضمون آیات ۲۳ و ۲۴ همین سوره بازمیگردد؛ چرا که در آن آیات، بدترین جنبندگان روی زمین کسانی معرفی شدهاند که در مسیر هدایت از قوای ادراکی مانند گوش، زبان و عقل بهرهای ندارند و خداوند در آنان هیچ خیر و امیدی به بازگشت نمیبیند.[۹]
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۲۱۶؛ بانو امین، مخزن العرفان، ۱۳۶۱ش، ج۱۳، ص۴۰۴؛ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۹، ص۱۱۱ ـ ۱۱۲.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۳ش، ج۳۲، ص۶۱۱.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۹، ص۱۱۲.
- ↑ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۳ش، ج۳۲، ص۶۱۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۷، ص۲۱۶؛ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۹۳ش، ج۳۲، ص۶۱۲؛ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۹ش، ج۳، ص۵۰۲.
- ↑ جرجانی، تفسیر شاهی، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۵۶.
- ↑ رضایی اصفهانی، تفسیر قرآن مهر، ۱۳۸۹ش، ج۳، ص۵۰۲.
- ↑ قمی، تفسیر قمی، ۱۴۰۴ق، ج۱ ، ص۲۷۹؛ عیاشی، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۶۵.
- ↑ طباطبایی، تفسیر المیزان، ۱۳۵۲ش، ج۹، ص۱۱۲.
منابع
- بانو امین، نصرت بیگم، مخزن العرفان، تهران، نهضت زنان مسلمان، ۱۳۶۱ش
- جرجانی، ابوالفتح، تفسیر شاهی، تهران، نوید، چاپ اول، ۱۳۶۲ش.
- جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، ج۳۲، قم، مرکز نشر اسراء، ۱۳۹۳ش.
- رضایی اصفهانی، محمدعلی، تفسیر قرآن مهر، قم، عصر ظهور، چاپ اول، ۱۳۸۹ش.
- صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنه، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۴۰۶ق.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۵۲ش.
- عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تهران، المطبعة العلمیه، چاپ اول، ۱۳۸۰ق.
- قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر قمی، قم، دار الکتاب، چاپ سوم، ۱۴۰۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.