آیه ۱۰۷ سوره هود
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره هود |
| شماره آیه | ۱۰۷ |
| جزء | ۱۲ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مکه |
| درباره | عذاب ابدی و خلود در جهنم |
| آیات مرتبط | آیه ۱۰۶ سوره هود |
آیه ۱۰۷ سوره هود به ابدی بودن عذاب برای اهل جهنم اشاره دارد، مگر آنکه خدا بخواهد تا آنان از آتش نجات یابند. این موضوع موجب اختلاف در تفسیرها در مورد ابدی بودن[۱] یا مشروط بودن[۲] عذاب جهنم شده است.
این آیه را از دلایل نقلی کسانی دانستهاند که ابدی بودن عذاب را قبول ندارند.[۳] کسانی همچون ابنقَیّم جوزی از آیات یاد شده ابدینبودن آتش و عدم خلود در جهنم را برداشت کردهاند.[۴] محمد رشیدرضا در تفسیر المنار بر این باور است که بر خلاف وعده جاودانگی اهل بهشت، خلود اهل آتش به مشیت الهی بستگی دارد، یعنی اگر خدا بخواهد آنان از آتش نجات مییابند.[۵]
به نقل تفسیر تسنیم برخی همچون صاحب تفسیر کنز الدقائق آسمان و زمین را همین آسمان و زمین دنیا، و مراد از بهشت و جهنم را بهشت و جهنم برزخی دانستهاند که تا برپایی قیامت و برچیدهشدن نظام آسمان و زمین فعلی پابر جاست.[۶]
﴿خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ إِلَّا مَا شَاءَ رَبُّكَ إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِمَا يُرِيدُ ١٠٧﴾ [هود:107]|﴿تا آسمانها و زمین برجاست در آن ماندگار خواهند بود مگر آنچه پروردگارت بخواهد زیرا پروردگار تو همان کند ١٠٧﴾
طَبرِسی (درگذشته ۵۴۸ق) مفسر شیعه، این آیه را از عبارات مشکل قرآن ارزیابی کرده که علما در تفسیر آن اختلاف دارند.[۷] دشواری تفسیر آیه از دو جهت است: یکی مقید شدن عذاب ابدی به بقای آسمان و زمین، و دیگری معنای استثنا در عبارت «إلّا مَا شاءَ الله»، و محدود شدن جاودانگی عذاب به مشیّت خداوند.[۸] مباحث و مشکلاتی شبیه مشکلات این آیه در ذیل آیه ۱۰۸ سوره هود نیز مطرح شده است.[۹]
علامه طباطبایی با استناد به آیه ۱۶۷ سوره بقره و احادیث شیعه، بر جاودانگی عذاب تأکید میکند و برخی روایات مخالف را بهدلیل تناقض با قرآن رد میکند.[۱۰] وی در توضیح عبارت «ما دامَت السموات و الارض» میگوید آسمان و زمین قیامت غیر از آسمان و زمین دنیوی است و فانی نخواهد شد، بنابراین خلود عذاب همچنان برقرار است.[۱۱] جوادی آملی نیز معتقد است که ذکر دوام آسمان و زمین در آیه به معنای ابدیت عذاب است[۱۲] و هیچکس جز خدا قادر به نجات دوزخیان نخواهد بود.[۱۳]
پانویس
- ↑ طباطبایی، المیزان، ذیل سوره هود: آیه ۱۰۷-۱۰۸.
- ↑ رشیدرضا، تفسیر المنار، ۱۳۷۱ق، ج۸، ص۶۹.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۵ش، ج۳۹، ص۳۸۷.
- ↑ ابنقیم جوزی، حادی الارواح، ۱۳۹۲ق، ص۴۰۴.
- ↑ رشیدرضا، تفسیر المنار، ۱۳۷۱ق، ج۸، ص۶۹.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۵، ج۳۹، ص۴۱۵.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۵، ص۲۹۶.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۵ش، ج۳۹، ص۴۰۰.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۵ش، ج۳۹، ص۴۴۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱، ص۴۱۲-۴۱۳.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ذیل سوره هود: آیه ۱۰۷-۱۰۸.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۵ش، ج۳۹، ص۳۸۷.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم، ۱۳۹۵ش، ج۳۹، ص۳۸۷.
منابع
- ابنقیم جوزیه، حادی الارواح الی بلاد الافراح، چاپ سید جمیلی، بیروت شاکر، قاهره، ۱۳۹۲/۱۹۷۲ش، ج۲۲، چاپ احمد محمد شاکر و احمد عمر هاشم، قاهره، ۱۹۸۹م.
- جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، انتشارات اسراء، ۱۳۹۵ش.
- رشیدرضا، محمد، تفسیر القرآن الحکیم الشهیر بتفسیر المنار، [تقریرات درس] شیخ محمد عبده، ج۸، قاهره، ۱۳۷۱/۱۹۵۲.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۳ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار المعرفه، ۱۴۰۸ق.