جرجی زیدان
| نویسنده و روزنامهنگار مسیحی لبنانی | |
 | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| زادروز | ۱۱ جمادیالثانی ۱۲۷۸ق |
| زادگاه | بیروت |
| وفات | ۲۷ شعبان ۱۳۳۲ق / جولای ۱۹۱۴م، قاهره |
| اطلاعات علمی | |
| آثار | نویسنده ۲۳ رمان تاریخی • غاده کربلا در مورد شهادت امام حسین(ع) • عذراء قریش درباره ماجرای قتل عثمان و ولایت امام علی(ع) |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| فعالیتها | مؤسس نشریه اَلهِلال |
| اطلاعات دیگر | |
جُرجی زِیدان (۱۲۷۸ق در بیروت، ۱۳۳۲ق در قاهره) نویسنده و روزنامهنگار مسیحی لبنانی، مؤسس نشریه اَلهِلال و نویسنده ۲۳ رمان تاریخی که درباره تاریخ اسلام و شیعه نیز آثاری از خود به جای گذاشت. جرجی زیدان در توصیف امام علی(ع)، او را همتراز با مسیح میدانست و معتقد بود که نمیتواند یکی را بر دیگری ترجیح دهد، زیدان مینویسد: «اگر بگویم مسیح(ع) از علی(ع) بالاتر است عقلم اجازه نمیدهد، و اگر بگویم علی(ع) از مسیح(ع) بالاتر است دینم اجازه نمیدهد.»
زندگی نامه و تحصیلات
جرجی زیدان در ۱۱ جمادیالثانی ۱۲۷۸ق در بیروت و در خانوادهای مسیحی به دنیا آمد.[۱] تحصیلات خود را از پنج سالگی آغاز کرد و پس از تحصیل در مدارس مختلف، در یازده سالگی تحصیل را رها کرد و چند سال مشغول کار شد. در پانزده سالگی به مدرسه شبانه رفت و زبان انگلیسی آموخت.[۲]
زیدان با ابراهیم الیازجی و عبدالله بستانی آشنا شد و به جمعیت «شمس البِرّ» پیوست.[۳] با تشویق اسکندر بارودی، تصمیم به تحصیل در رشته پزشکی گرفت و در کالج پروتستان سوری تحصیل کرد،[۴] اما پس از کشمکشهایی در اعتراض به کاستیهای دانشکده، از ادامه تحصیل منصرف شد.[۵]
جرجی زیدان در ۱۳۰۱ق، به پیشنهاد صاحب روزنامه الزمان، مشغول به کار شد و در همین سال به ارتش انگلستان پیوست.[۶] در ۱۳۰۲ق به بیروت بازگشت و زبانهای عبری و سریانی آموخت و عضو المجمع العلمی الشرقی شد.[۷] اولین کتاب خود را در ۱۳۰۳ق منتشر کرد و به عضویت انجمن سلطنتی آسیایی درآمد.[۸] او در ۱۳۰۳ق به لندن سفر کرد و با آثار مستشرقان آشنا شد. پس از بازگشت به قاهره، در مجله المقتطف مشغول به کار شد و در ۱۳۰۶ق از سمت خود استعفا داد.[۹] در ۱۳۰۹ق، مجله الهلال را تأسیس کرد.[۱۰]
تدریس تاریخ اسلام
از سال ۱۲۹۸ق، رابطهای عمیق و مستحکم میان زیدان و مستشرقانی همچون نولدکه، گولدتسیهر، کراچکوفسکی، مارگلیوث و وان دایک برقرار شد و دفتر مجله الهلال به محلی برای رفتوآمد مستشرقانی تبدیل شد که به مصر میآمدند.[۱۱] در سال ۱۳۲۸ق (۱۹۱۰م)، دانشگاه قاهره از وی برای تدریس تاریخ اسلام دعوت کرد. اما انتخاب یک مسیحی برای تدریس تاریخ اسلام، اعتراضات شدیدی از سوی مسلمانان به همراه داشت که در نتیجه زیدان مجبور به استعفا از این سمت شد.[۱۲]
وی در ۲۷ شعبان ۱۳۳۲ق (جولای ۱۹۱۴م) در منزل خود در قاهره درگذشت.[۱۳] در مرگ او، شاعرانی مانند احمد شوقی، محمد حافظ ابراهیم، ولیالدین یکن، خلیل مطران و ایلیا ابوماضی مرثیههایی سرودند.[۱۴]
آثار مربوط به تشیع
جرجی زیدان در رمانهای خود به موضوعات تاریخی مهمی پرداخته است. در ۱۷ رمضان، او به اوضاع آشفته کوفه و ماجرای شهادت امام علی(ع) میپردازد. در کتاب غاده کربلا، به شهادت امام حسین(ع) و ماجرای اسیران کربلا اشاره میکند. رمان عذراء قریش نیز درباره قتل عثمان، ولایت امام علی(ع)، آشوبهای پس از این حوادث، جنگهای جمل و صفین، و ادعای خلافت معاویه است. این آثار بهویژه در تبیین چهرهای منطبق با انتظارات شیعیان از امام علی(ع) اهمیت دارند.
جرجی زیدان در توصیفهای خود از امام علی(ع)، گویا ایشان را تجسم مسیح یا هم تراز با ایشان میدانست و نمیتوانست یکی از آنها را بر دیگری ترجیح دهد
- «اگر بگویم مسیح از علی (علیهالسلام) بالاتر است عقلم اجازه نمیدهد، و اگر بگویم علی(ع) از مسیح بالاتر است دینم اجازه نمیدهد.»[۱۵]
تالیفات
جرجی زیدان نویسندهای پرکار در زمینه تاریخ و ادبیات عرب بود که ۲۳ داستان تاریخی از جمله المملوک الشارد و شجرة الدُّر نوشت. او همچنین آثار مهمی در زمینه زبان و تاریخ ادبیات عرب مانند تاریخ آداب اللغة العربیة و البلاغة فی اصول اللغة دارد. در زمینه تاریخ، کتابهایی چون تاریخ الماسونیه و تاریخ التمدن الاسلامی را تألیف کرد و در حوزه تراجم، تراجم مشاهیر شرق را نوشت. علاوه بر این، او مجله الهلال را تأسیس کرد که به مسائل ادبی، اجتماعی و تاریخی میپرداخت و از معتبرترین مجلههای عربی به شمار میآید.
او در کتاب تاریخ آداب اللغة العربیة، نقش شیعه در بنای فرهنگ اسلامی را بسیار اندک شمرد. کتابهای تأسیس الشیعه نوشته سید حسن صدر، المراجعات الریحانیه نوشته محمدحسین کاشف الغطا و الذریعه اثر آقا بزرگ طهرانی در رد ادعای زیدان [۱۶]و در دفاع از شیعه نگاشته شد.[۱۷]
جستارهای وابسته
پانویس
- ↑ (رجوع کنید به زیدان، مؤلفات، ج ۲۰، ص۵۲۸-۵۲۹؛ حسن، ص۷ ۸؛ فیلیپ، ص۱۱، ۱۳۱-۱۳۳).
- ↑ (رجوع کنید به زیدان، مؤلفات، ج ۲۰، ص۵۳۶-۵۴۱؛ حسن، ص۸، ۲۲؛ فیلیپ، ص۱۳۵-۱۳۹).
- ↑ (رجوع کنید به زیدان، مؤلفات، ج ۲۰، ص۵۴۱-؛ عبود، ص۱۹؛ فیلیپ، ص۱۳۹-۱۴۱، ۱۵۱-۱۵۲).
- ↑ (رجوع کنید به زیدان، مؤلفات، ج ۲۰، ص۵۶۳-۵۷۷؛ حسن، ص۸ - ۹؛ فیلیپ، ص۱۶۱-۱۶۹)
- ↑ (فیلیپ، ص۱۸۰-۲۰۶؛ بروگمن، ص۲۱۹).
- ↑ (حسن، ص۱۰۱۱؛ فیلیپ، ص۲۴؛ بروگمن، همانجا)
- ↑ (حسن، ص۱۱؛ فاخوری، ج ۴، ص۲۲۷؛ فیلیپ، ص۲۵).
- ↑ (حسن، همانجا؛ فیلیپ، ص۲۵ ۲۶؛ د. اسلام، چاپ دوم، ذیل «زیدان، جرجی»)
- ↑ (حسن، ص۱۱۱۲؛ فیلیپ، ص۲۶).
- ↑ (حسن، ص۱۳؛ فیلیپ، ص۲۷؛ د. اسلام، همانجا).
- ↑ (حسن، ص۱۷۳-۱۷۸؛ ابوخلیل، ص۱۷).
- ↑ (بروگمن ؛ د. اسلام، همانجاها).
- ↑ (حسن، ص۲۰۵ ۲۰۸؛ فیلیپ، ص۳۲).
- ↑ (رجوع کنید به عبود، ص۳۸۹-۴۴۰؛ حسن، ص۲۰۹۲۱۰).
- ↑ دانشگاه ادیان و مذاهب.
- ↑ کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
- ↑ دایرة المعارف کتابداری و اطلاع رسانی(نسخه آزمایشی).
منابع
- J. Brugman, An introduction to the history of modern Arabic literature in Egypt , Leiden 1984;
- Thomas Philipp, Gurgι Zaidan: his life and thought , Beirut 1979.
- دایرة المعارف کتابداری و اطلاع رسانی(نسخه آزمایشی).
- کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
- دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله : دانشنامه جهان اسلام