سید ابراهیم موسوی قزوینی

از ويکی شيعه
(تغییرمسیر از ابراهیم موسوی قزوینی)
پرش به: ناوبری، جستجو
سید ابراهیم موسوی قزوینی
اطلاعات فردی
نسب: سادات موسوی
تاریخ تولد: ۱۲۱۴ق
زادگاه: قزوین
محل زندگی: کربلا
تاریخ وفات: ۱۲۶۴ق
شهر وفات: کربلا - نجف
استادان: سید علی طباطبایی (صاحب ریاض)، شریف العلماء
شاگردان: سید حسین کوه کمره‌ای، ملا علی کنی، محمد باقر خوانساری
تألیفات: ضوابط الاصول، دلائل الاحکام فی شرح الشرایع الاسلام، نتایج الافکار
سایر: تدریس در مدرسه سردار
اجتماعی: موضع گیری در برابر شیخیه

ابراهیم بن محمد باقر موسوی قزوینی (۱۲۱۴- ۱۲۶۴ق)، فقیه و اصولی شیعه، صاحب ضوابط الاصول است. پدر او از سادات موسوی «‌خویین »، یکی از آبادی‌های پیرامون قزوین بود.

زندگی نامه

ابراهیم در قزوین زاده شد و در کودکی همراه پدر به کرمانشاه کوچ کرد. مقدمات علوم متداول را نزد مدرسان آنجا آموخت. پس از آن عازم عراق شد و در کربلا مسکن گزید. در آغاز نزد سید علی طباطبایی (صاحب ریاض) درس خواند و آنگاه علم اصول را از شریف الدین محمد آملی مازندرانی معروف به شریف العلماء (د ۱۲۴۶ق /۱۸۳۰م) فرا گرفت.

پس از آن به قصد فراگیری علم فقه به نجف سفر کرد. در آنجا مدتی نزد فقیهان بنامی چون شیخ علی آل کاشف الغطاء (د ۱۲۵۳ق / ۱۸۳۷م) و شیخ موسی آل کاشف الغطاء (در۱۲۴۳ق /۱۸۲۷م)، سطوح عالی فقه را آموخت [۱]، نیز نزد سید محمد مجاهد صاحب مناهل درس خواند.[۲]

قزوینی پس از چندی به کربلا بازگشت و حوزه درسی در مدرسه سردار تشکیل داد که شاگردان بسیاری در درس او گرد آمدند. پس از چندی استادش شریف العلماء درگذشت و قزوینی عملاً جانشین او شد و شهرت و مرجعیت تام یافت، تا آنجا که غالب شیعیان عراق و ایران و هند از او تقلید می‌کردند.

سید ابراهیم در سال ۱۲۶۲ یا ۱۲۶۴ قمری وفات یافت و در یکی از حجره‎های حرم امام حسین(ع) مدفون است.

موضع گیری در مقابل شیخیه

در حدود ۱۲۶۰ق /۱۸۴۴م آشوب شیخیه - پیروان شیخ احمد احسایی و سید کاظم رشتی - در کربلا بالا گرفت. قزوینی که از مخالفان آن گروه بود، مورد تعرض و آزار قرار گرفت و چون در کربلا عرصه بر او تنگ شد، ناگزیر به کاظمین رفت و پس از چندی به کربلا بازگشت.[۳]

شاگردان

حوزه درس قزوینی بسیار وسیع و مورد توجه بود، چنانکه غالب عالمان و مجتهدان به‌نام ایران و عراق سده ۱۳ق /۱۹م از آن بهره گرفته‌اند که نامدارترینشان عبارتند از:

  1. سید حسین کوه کمره‌ای
  2. زین العابدین طبرسی بارفروشی
  3. ملا علی کنی
  4. سید اسدالله شفتی اصفهانی
  5. عبدالحسین رازی
  6. مهدی کجوری
  7. محسن اردبیلی
  8. محمد باقر خوانساری
  9. ابوالحسن تنکابنی
  10. محمد بن سلیمان تنکابنی
  11. محمد کریم مجتهد لاهیجی
  12. علی محمد ترک
  13. میرزا محمدحسن ساروی
  14. میرزا رضا دامغانی
  15. محمد طاهر گیلانی
  16. محمد صادق ترک
  17. میرزا صالح عرب.[۴]

آثار

برخی از آثار قزوینی عبارتند از:

  1. ضوابط الاصول که تقریرات درس اصول شریف العلماء است و در تهران در ۱۲۷۱ق چاپ شده است [۵]؛
  2. دلائل الاحکام فی شرح شرایع الاسلام، خطّی، که در کتابخانه‌های مجلس [۶]، کتابخانه ملک تهران[۷]، کتابخانه وزیری یزد[۸] و کتابخانه رویال اسیاتیک بنگال[۹]، موجود است.
  3. نتایج الافکار در علم اصول که چند بار به چاپ رسیده است.[۱۰]
  4. رساله فقهی، خطی و موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران[۱۱]و سپهسالار تهران. [۱۲]

این آثار نیز به وی منسوب است:

  1. صلاه الجمعه
  2. القواعد الفقهیه[۱۳]
  3. الرساله الرضاعیه[۱۴]
  4. الفقه الاستدلالی[۱۵]
  5. رساله عملیه[۱۶]
  6. حجیت ظن
  7. و رساله‌هایی به فارسی و عربی در نماز، حج، حرمت غیبت، طهارت و روزه.[۱۷]

پانویس

  1. خوانساری، روضات الجنات، ج۱، ص۳۸-۳۹؛ تنکابنی، قصص العلماء، ص۴- ۵
  2. امین، اعیان الشیعه، جلد ۲، ص۲۰۴
  3. تنکابنی، قصص العلماء، ص۱۳
  4. تنکابنی، قصص العلماء، ص۴
  5. مشار، چاپی عربی، ص۵۹۹
  6. شورا، خطی، ج۱۲، ص۱۱۸
  7. ملک، خطی، ص۳۱۱- ۳۱۲
  8. وزیری، خطی، ج۲، ص۴۸۶
  9. ایوانف، I، ص۳۰۶
  10. مشار، چاپی عربی، ص۹۴۴
  11. مشکوه، خطی، ج۳، ص۱۷۴۰-۱۷۴۲
  12. سپهسالار، ج۵، ص۳۷۸
  13. مدرس، ریحانه الادب، ج۳، ص۳۷۷
  14. آقابزرگ، الذریعه، ج۱۱، ص۱۸۸
  15. آقابزرگ، الذریعه، ج۱۷، ص۲۸۱
  16. آقابزرگ، الذریعه، ج۱۱، ص۲۱۲
  17. تنکابنی، قصص العلماء، صص۵-۶

منابع

  • آقابزرگ، الذریعه.
  • اعتمادالسلطنه، محمدحسن، المآثر و الاثار، تهران، ۱۳۰۷ق.
  • امین، محسن، اعیان الشیعه، بیروت، ۱۴۰۳ق.
  • تنکابنی، میرزا محمد، قصص العلماء، تهران، ص۳-۹.
  • خوانساری، محمد باقر، روضات الجنات، تهران، ۱۳۹۰ق.
  • شورا، خطی.
  • مدرس، محمدعلی، ریحانهالادب، تبریز، ۱۳۴۶ش.
  • مشار، چاپی عربی.
  • مشکوه، خطی.
  • ملک. خطی.
  • وزیری، خطی.
  • Ivanow, Wladimir, Catalogue of the Arabic Manuscripts in the Collection of the Royal Asiatic of Bengal, Calcutta, 19392

پیوند به بیرون