ویکی شیعه:Featured articles/2026/06
مَسجِد جَمْکَران، مسجدی منسوب به امام مهدی(عج)، دوازدهمین امام شیعیان، که در قرن چهارم قمری در حاشیه شهر قم ساخته شد. به گفته میرزا حسین نوری، محدث شیعه در قرن سیزدهم قمری، این مسجد به دستور امام مهدی(عج) و بهدست یکی از علمای قم به نام ابوالحسن بنا شده است. محدّث نوری از دیداری سخن گفته است که حسن بن مُثله جمکرانی با حضرت مهدی(عج) داشته و امام دستور ساخت مسجد جمکران را داده است. نوری، وقوع این رخداد را ۳۷۳ یا ۳۹۳ق دانسته و نقل روایت مذکور را به کتاب مونس الحزین اثر شیخ صدوق نسبت داده است. با این حال، برخی محققان در انتساب این مسجد به امام مهدی تردید کرده و به دلایلی استناد نمودهاند؛ از جمله: نام نبردن کتابهای رجالی شیعه از کتاب مذکور و اشاره نشدن به این ماجرا در دیگر آثار شیخ صدوق. در این مسجد مراسمهای مذهبی مانند جشن نیمهشعبان، دعای توسل و دعای ندبه برگزار میشود و مردم از مناطق مختلف ایران و دیگر کشورها بهویژه در شبهای چهارشنبه، در مسجد جمکران حضور مییابند. برخی پژوهشگران زیارت مسجد جمکران در شب چهارشنبه را طبق سفارش امام مهدی به حسن بن مُثله جمکرانى دانستهاند. مسجد جمکران در دورههای مختلفْ تعمیر و بازسازی شده است؛ قدیمیترین کتیبه موجود، به تعمیر آن در سال ۱۱۶۷ق اشاره دارد. مسجد تا پیش از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ش ساختمان کوچکی داشت، اما پس از آن توسعه زیادی یافته است. برای مسجد جمکران، اعمال عبادی مخصوصی ذکر شده است؛ از جمله دو رکعت نماز تحیت مسجد و دو رکعت نماز امام زمان. محدث نوری این اعمال را به امام زمان نسبت داده و شیخ عباس قمی به نقل از او در مفاتیح الجنان ذکر کرده است.
دیگر مقالات منتخب: امامت امامان شیعه – احمد الحسن – کربلا