مدافعان حرم

مدافعان حرم، مدافعان حرم حضرت زینب(س) یا مدافعان حرم اهل بیت، گروه‌هایی که عمدتا پس از تخریب مقبره حجر بن عدی از سوی گروه‌های تکفیری ـ تروریستی و تهدید این گروه‌ها مبنی بر حمله به حرم حضرت زینب، با هدف مقابله با داعش و دیگر گروه‌های مهاجم و جلوگیری از پیشروی آنها، به سوریه رفتند. این رزمندگان بیشتر از کشورهایی مانند ایران، افغانستان، و پاکستان بوده‌اند. عبارت مدافعان حرم، از اوایل ۱۳۹۲ش وارد ادبیات اجتماعی ایران شد.

تاریخچه شکل‌گیری

دهم اردیبهشت ۱۳۹۲ش، گروه تروریستی تکفیری جبهه النصره شاخه القاعده در سوریه، علاوه بر نبش قبر حجر بن عدی، تهدید به تکرار این اقدام در حرم حضرت زینب (س) کرد. سید حسن نصرالله، در اولین واکنش‌ها، ضمن آنکه حمله به حرم حضرت زینب را دارای پیامدهای بسیار خطرناک دانست، از کسانی سخن گفت که در حال دفاع از حرم حضرت زینب هستند و در این راه به شهادت می‌رسند.

پیش از نبش قبر حجر بن عدی، در سوم شهریور ۱۳۹۱ش، مزار محسن بن حسین(ع) در منطقه المشهد حلب در سوریه، مورد حمله نیروهای مخالف دولت سوریه قرار گرفت و پس از آن بود که گروه‌هایی برای جلوگیری از تکرار این اقدام درباره حرم سکینه دختر امام حسین(ع)، اقدام به دفاع از آن کردند. تشکیل تیپ ابوالفضل العباس در عراق، و اعزام به سوریه برای دفاع از حرم حضرت زینب(س) هم اقدامی بود که در بهمن ۱۳۹۱ رخ داد، اما استفاده از عبارت «مدافعان حرم»، اواخر اردیبهشت ۱۳۹۲ش در رسانه‌های ایرانی و فارسی‌زبان رایج شد.

به تدریج، پایگاه‌های اینترنتی مختلف و برخی نهادهای رسمی و غیررسمی، برای ثبت‌نام از علاقمندان به حضور در سوریه و دفاع از حرم‌های اهل بیت، تشکیل شد. اولین همایش با عنوان «مدافعان حرم»، ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۲ از سوی «کنگره بین المللی امام علی النقی(ع)» و با هدف «اعلام محكومیت جنایات فوق و اعلام آمادگی برای دفاع از حرم حضرت زینب(س)» برگزار شد. برخی منابع، از حضور ده هزار نفری مردم در این همایش خبر دادند. همایش‌ها و برنامه‌های مختلفی با عنوان «مدافعان حرم» در نقاط مختلف ایران برگزار شده است. در این تجمعات، علاوه بر اجرای برنامه‌های مختلف، ثبت‌نام از نیروهای داوطلب برای اعزام به سوریه انجام شده است. با این حال اما هیچگاه شیوه‌ای رسمی برای ثبت‌نام اعلام نشده و دست‌کم در یک مورد، یک پایگاه اینترنتی که با هدف ثبت‌نام از داوطلبان راه‌اندازی شد و بر اساس اعلام مدیران آن، مورد استقبال فراوان قرار گرفت در ایران مسدود شد.

گروه‌های مختلف

لشکر فاطمیون

لشکر فاطمیون، در سال ۱۳۹۰ش در یک گروهان شکل گرفت به تدریج تبدیل به تیپ شد و از سال ۱۳۹۴ش با عنوان لشکر شناخته می‌شود و بر اساس آمارهای اعلام شده، بیش از ۲۰ هزار عضو دارد.

فاطمیون، شیعیان افغانستانی هستند و هسته اولیه آن، اعضای «سپاه محمد(ص)» و «تیپ ابوذر» و همچنین افغانستانی‌های مقیم سوریه بوده‌اند. سپاه محمد(ص)، در جریان مبارزه مردم افغانستان با نیروهای شوروی سابق شکل گرفت و با پایان حکومت طالبان در افغانستان، بسیاری از اعضای آن در ایران مستقر شدند. تیپ ابوذر در جریان جنگ هشت ساله ایران و عراق در کنار رزمندگان ایرانی بوده است.

هسته اولیه فاطمیون با ۲۵ نفر شکل گرفته و در اوایل سال ۱۳۹۲ش، به سوریه اعزام شد. آنها ابتدا در کنار گروه‌های عراقی مانند کتائب سیدالشهدا به مبارزه با معارضان سوری پرداختند. اعضای این گروه به‌تدریج افزایش یافت. افغانستانی‌های مقیم سوریه که غالبا در اطراف زینبیه زندگی می‌کردند هم به این جمع پیوستند.

علیرضا توسلی ملقب به ابوحامد، فرمانده و بنیانگذار فاطمیون، و فارغ التحصیل جامعة المصطفی، ۹ اسفند ۱۳۹۳ در سوریه شهید شد. بنابر آمارهای موجود، ۲۰۰ عضو فاطمیون در سوریه شهید شده‌اند.

تیپ زینبیون

لواء زینبیون یا تیپ زینبیون، از گروه‌های در حال جنگ با نیروهای معارض سوری است و اعضای آن شیعیان منطقه شیعه‌نشین پاراچنار و برخی دیگر از مناطق پاکستان هستند. اطلاعات روشنی از زمان تشکیل و تعداد اعضای این تیپ در دسترس نیست، اما با توجه به ضوابط نظامی، احتمالا تیپ زینبیون بیش از دو هزار نیرو دارد. هفت تن از نیروهای عضو این تیپ، فروردین ۱۳۹۴ در قم تشییع و به خاک سپرده شدند.

یگان ویژه فاتحین بسیج

یگان ویژه فاتحین بسیج، یکی از گروه‌های زیرمجموعه سازمان بسیج مستضعفین جمهوری اسلامی ایران است. جز آنکه این نیرو یکی از گروه‌های حاضر در نبرد با معارضان سوری است، و مراسمی با عنوان «یادواره شهدای مدافع حرم یگان ویژه فاتحین بسیج» برگزار شده جزئیات دیگری درباره این گروه در دست نیست. اخباری از رزمایش‌های این نیرو به همراه تصاویر مختلف، در خبرگزاری‌ها و پایگاه خبری منتشر شده است.

گردان‌های مردمی امام حسین

اولین گردان امام حسین(ع) در شهریور ۱۳۸۷ش، با همکاری نیروی زمینی سپاه ایران و ناحیه مقاومت بسیج، در سپاه تهران بزرگ تشکیل شد و فرمانده سپاه محمد رسول الله(ص) تهران، تشکیل این گردان را آغازی بر سازماندهی و تشکیل گردان امام حسین(ع) در سپاه دانست.

بار دیگر در مرداد ۱۳۹۴، اخباری از تشکیل «گردان‌های مردمی امام حسین(ع)» منتشر شد و هدف از تشکیل آن، تقویت اقتدار نظام اعلام شد. سردار حسین الماسی فرمانده لشکر عملیاتی خاتم الانبیا(ص)، از تشکیل این گردان‌ها در مناطق مختلف کشور خبر داد.

فرمانده کل سپاه، آبان ۱۳۹۴ش، از تشکیل ۵۰۰ گردان امام حسین(ع) در سراسر کشور خبر داده و یکی از دستاوردهای بسیج را گره خوردن نیروهای مردمی و مدافع انقلاب به یکدیگر در ایران، سوریه، عراق و یمن معرفی کرد. با این حال درباره حضور این نیروها در جبهه مبارزه با معارضان سوری، خبری رسمی منتشر نشده است.

اخباری مبتنی بر حضور گردان‌های امام حسین(ع) در مبارزه با نیروهای معارض در سوریه، اولین بار در سال ۱۳۹۴ منتشر شد؛ زمانی که برخی از فرماندهان یا اعضای این نیرو در شهرهای مختلف ایران تشییع و به خاک سپرده شدند؛ شهرهایی از جمله شوش در استان خوزستان کرج، بهار در استان همدان، تیران در استان اصفهان و...

پانویس

الگوی پانویس غیرفعال شده است. لطفا از الگوی پانوشت استفاده شود

منابع