ابوعبدالله زنجانی: تفاوت میان نسخهها
imported>Mahboobi جزبدون خلاصۀ ویرایش |
imported>Mahboobi جزبدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''اَبوعَبْدُ اللهِ زَنْجانی'''، فرزند میرزا نصرالله شیخ الاسلام (1309 ـ جمادی الآخر 1360ق/ 1892 ـ ژوئیه 1941 م)، [[فقیه]]، [[مفسر]]، قرآن شناس و نویسنده برجسته معاصر ایرانی، که كتاب ها و رساله ها و مقالات متعددی در زمینه های فلسفی و دینی و اجتماعی را به نگارش درآورد. معروفترین اثر وی، [[تاریخ القرآن]] نام دارد. او به عنوان اولین ایرانی، به عضویت [[المجمع العلمی العربی]] [[دمشق]] درآمد. ابوعبدالله از كسانی چون [[سید حسن صدرعاملی]] و [[سید محمود شكری آلوسی]] اجازه روایت داشت.ابوعبدالله در پی فعالیت های علمی خویش، به کشورهای عربی از جمله [[مصر]]، [[حجاز]]، [[سوریه]] و [[فلسطین]] سفر کرد. | |||
اَبوعَبْدُ اللهِ | |||
==تولد== | ==تولد== | ||
او در [[زنجان]] در خاندانی اهل علم و [[فتوا]] زاده شد. پدرش، میرزا نصرالله، [[شیخ الاسلام]] زنجان بود.<ref>مشار، ج2، ص3323</ref> | او در [[زنجان]] در خاندانی اهل علم و [[فتوا]] زاده شد. پدرش، میرزا نصرالله، [[شیخ الاسلام]] زنجان بود.<ref>مشار، ج2، ص3323</ref> | ||
نسخهٔ ۲۰ مهٔ ۲۰۱۴، ساعت ۱۵:۳۸
اَبوعَبْدُ اللهِ زَنْجانی، فرزند میرزا نصرالله شیخ الاسلام (1309 ـ جمادی الآخر 1360ق/ 1892 ـ ژوئیه 1941 م)، فقیه، مفسر، قرآن شناس و نویسنده برجسته معاصر ایرانی، که كتاب ها و رساله ها و مقالات متعددی در زمینه های فلسفی و دینی و اجتماعی را به نگارش درآورد. معروفترین اثر وی، تاریخ القرآن نام دارد. او به عنوان اولین ایرانی، به عضویت المجمع العلمی العربی دمشق درآمد. ابوعبدالله از كسانی چون سید حسن صدرعاملی و سید محمود شكری آلوسی اجازه روایت داشت.ابوعبدالله در پی فعالیت های علمی خویش، به کشورهای عربی از جمله مصر، حجاز، سوریه و فلسطین سفر کرد.
تولد
او در زنجان در خاندانی اهل علم و فتوا زاده شد. پدرش، میرزا نصرالله، شیخ الاسلام زنجان بود.[۱]
تحصیلات و مشایخ
ابوعبدالله علوم متعارف زمان را در همان شهر آموخت و در فلسفه و كلام و فلكیات، خاصه از میرزا ابراهیم زنجانی فلكی، از شاگردان برجسته میرزا ابوالحسن جلوه، از 1326 تا 1329 ق بهره جست.[۲]
وی سپس برای ادامه تحصیل به تهران رفت، ولی اندكی بعد همراه برادر بزرگ تر خود میرزا فضل الله عزم نجف كرد و سال ها نزد استادان و مجتهدان برجسته ای نظیر سید محمد كاظم یزدی، سید ابوالحسن اصفهانی، شیخ الشریعه اصفهانی، شیخ ضیاء الدین عراقی و میرزا حسین نائینی به تحصیل علوم دینی پرداخت.
در اواخر 1338 ق پس از احراز درجه اجتهاد به زنجان بازگشت.[۳]
ابوعبدالله زنجانی از كسانی چون سید حسن صدر عاملی، سید محمود شكری آلوسی و سید محمد بدرالدین مغربی محدث دمشقی اجازه روایت داشت[۴] و طی سال ها تحقیق و تألیف و تدریس، مجموعه بسیار نفیسی از كتب خطی و چاپی گرد آورد.[۵] كه پس از مرگش، كتابخانه مجلس شورای ملی آن را خریداری كرد.[۶] برادر او میرزا فضل الله نیز از دانشمندان برجسته و شیخ الاسلام زنجان بود.
عضویت در المجمع العلمی العربی
در محرم 1347 به عنوان اولین ایرانی، به عضویت «المجمع العلمی العربی» دمشق برگزیده شد و رساله ورودی او با عنوان «الفیلسوف الفارسی الكبیر، صدرالدین الشیرازی» در مجلـه المجمع العربی به چاپ رسید.
سفر به كشورهای عربی
مدتی بعد از اخذ درجه اجتهاد به حج رفت. وی در همین سفر رهسپار سوریه، فلسطین و مصر شد و با دانشمندان آن نواحی ملاقات كرد و به ایران بازگشت.
در اواخر 1353 ق یا اوایل 1354 ق دوباره به كشورهای عربی رفت و در مصر با استقبال دانشمندان آن دیار روبه رو شد و طی سخنرانی هایی در الازهر مسلمانان را به اتحاد فرا خواند.[۷]
درگذشت
سپس به ایران بازگشت و مدت 4 سال تا 1358 ق در دانشكده معقول و منقول و یك سال در دانشسرای عالی به تدریس تفسیر و فلسفه پرداخت، اما به سبب سكته قلبی به زنجان رفت و همانجا سكنی گزید تا درگذشت.[۸]
آثار
ابوعبدالله كتاب ها و رساله ها و مقالات متعددی در زمینه های فلسفی و دینی و اجتماعی نوشت یا ترجمه كرد كه بسیاری از آنها چاپ و منتشر شده است. این آثار عبارتند از:
- الافكار، به زبان عربی در عقاید اسلامی[۹]
- الاسلام و الاروبیون، رساله ای مختصر در دعوت مسلمانان به اتحاد و استقلال؛[۱۰]
- اصول القرآن الاجتماعیـه، به عربی؛[۱۱]
- اندرز ارسطو به اسكندر، كه آن را از عربی به فارسی ترجمه كرد و در مجله دانشكده ادبیات دانشگاه تهران[۱۲] منتشر شده است؛
- تاریخ القرآن، به عربی كه معروف ترین اثر ابوعبدالله زنجانی است و بارها در تهران، تبریز و قاهره با مقدمه احمد امین به چاپ رسیده است. ترجمه فارسی این كتاب نیز توسط ابوالقاسم سحاب در 1317 ش در تهران منتشر شد.[۱۳]
- «توضیحاتی راجع به عین القضاة همدانی»، مقاله ای است به فارسی كه در مجله یادگار[۱۴] منتشر شد؛
- رسالـة فی اللزوم الحجاب یا فلسفه حجاب، به فارسی كه در 1302 ش در نجف چاپ شد؛
- زندگانی محمد (ص)، ترجمه از كتاب الابطال (=قهرمانان) نوشته توماس كارلایل. این كتاب چندین بار و از جمله در 1312 ش در تبریز چاپ شد؛
- سر انتشار اسلام، به فارسی؛[۱۵]
- بقاء النفس بعد فناء الجسد. اصل این اثر از خواجه نصیر الدین طوسی است و ابوعبدالله زنجانی شرحی بر آن نوشته است. این كتاب كه در 1340 ق نوشته شده بود، در 1343 ق در قاهره به چاپ رسید؛[۱۶]
- طهارة اهل الكتاب، كه گویا سخنرانی ابوعبدالله به عربی بوده [۱۷] و در 1345 ق در بغداد چاپ و منتشر شده است؛
- عظمت حسین بن علی (ع) به فارسی كه چندین بار در تبریز انتشار یافته است؛
- الفیلسوف الفارسی الكبیر، صدرالدین الشیرازی، به عربی كه در مجلـه المجمع العلمی العربی [۱۸] چاپ شده است:
- نورالمنابر، گردآوری شده از كتب مقاتل، به فارسی كه در 1312 ش در تهران به چاپ رسیده است.
مقالات متعددی نیز از او در مجله های الزهراء مصر و لغـة العرب بغداد منتشر شده است (واعظ، «یه»). ابوعبدالله همچنین بر مقاله «اسراء» چاپ اول «دائرة المعارف اسلام» حواشی و توضیحاتی نوشت كه در ترجمه عربی آن [۱۹] چاپ شده است. برای فهرست مقالات و دیگر آثار او می توان به مشكور[۲۰] و عواد[۲۱] مراجعه كرد.
پانویس
- ↑ مشار، ج2، ص3323
- ↑ مدرس، ج2، ص384؛ مشكور، ص201ـ202
- ↑ مشكور ، ص202؛ قس: امین، ج2، ص378
- ↑ امین، ج2، ص378
- ↑ اقبال، ص13؛ نعمه، ص427؛ صفا، ج1، ص346
- ↑ مشكور، ص201
- ↑ مدرس، ج2، ص384؛ امین، ج2، ص378؛ مشكور، ص202، 203
- ↑ مدرس، ج2، ص384؛
- ↑ مدرس، ج2، ص384
- ↑ مشكور، ص205
- ↑ مدرس، ج2ف ص384
- ↑ س 17، شم 3 و 4
- ↑ شاهین، ص78، 79؛ صغیر، ص52، 59 ـ 96؛ رامیار، ص717
- ↑ س 3، شم 4
- ↑ مدرس، ج2، ص384
- ↑ واعظ، «ید»؛ مجلـه المجمع العلمی، ج4(10)، ص528
- ↑ مشكور، ص204
- ↑ س 1929، 1930 م، شم 9 و 10
- ↑ دائرة المعارف الاسلامیـه، ج2، ص107-110
- ↑ ص 205، 206
- ↑ ج1، ص179-194، 218
مآخذ
- اقبال آشتیانی، عباس، خاندان نوبختی، تهران، ۱۳۱۱ ش.
- امین، محسن، اعیان الشیعـه، به کوشش حسن امین، بیروت، ۱۴۰۳ق/۱۹۸۳ م.
- دائره المعارف الاسلامیـه، ترجمه ابراهیم زکی خورشید و دیگران، قاهره، ۱۳۵۲ق/ ۱۹۳۳ م.
- رامیار، محمود، تاریخ قرآن، تهران، ۱۳۶۲ ش.
- شاهین، عبدالصبور، تاریخ القرآن، قاهره، ۱۹۶۶ م.
- صغیر، محمد حسین علی، تاریخ القرآن، بیروت، ۱۴۰۳ ق.
- صفا، ذبیح الله، تاریخ علوم عقلی، تهران، ۱۳۳۶ ش.
- عواد، کورکیس، فهارس المخطوطات العربیـه فی العالم، کویت، معهد المخطوطات، العربیـه.
- کحاله، عمر رضا، معجم المؤلفین، بیروت، ۱۳۵۷ ق.
- مجلـه المجمع العلمی العربی، دمشق، ۱۹۲۴ م.
- مدرس، محمد علی، ریحانـه الادب، تبریز، ۱۳۴۷ ش.
- مشار، خانبابا، فهرست کتابهای چاپی فارسی، تهران، ۱۳۵۲ ش.
- مشکور، محمد جواد، «الشیخ ابو عبدالله الزنجانی ».
- مجلـه مجمع اللغـه العربیـه، دمشق، ۱۳۹۸ ق/۱۹۷۸ م، ج۵۳، شم ۱.
- نعمه، شیخ عبدالله، فلاسفه شیعه، ترجمه سید جعفر غضبان، تهران، ۱۳۶۷ ش.
- واعظ چرندابی، عباسعلی، مقدمه بر زندگانی محمد(ص)، توماس کارلایل، ترجمه ابوعبدالله زنجانی، تبریز، ۱۳۳۰ ش.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دائرة المعارف بزرگ اسلامی