مرحب یهودی
| پهلوان یهود در جنگ خیبر | |
| اطلاعات کلی | |
|---|---|
| نام کامل | مرحب بن حارث یهودی |
| دین | یهودی |
| وفات | سال ۷ق |
| مکان وفات | خیبر |
| فعالیتهای اجتماعی-سیاسی | |
| مناصب | رئیس برخی از قلعههای خیبر |
مَرْحَب یهودی، پهلوان نامدار یهود[۱] در جنگ خیبر بود.[۲] بر اساس منابع متعدد تاریخی و حدیثی، در سال هفتم هجری قمری[۳] و پس از فتح و محاصره برخی از قلعههای خیبر،[۴] مرحب از قلعه قَمُوص بیرون آمد و مبارز طلبید. ابوبکر و عمر در نوبتهای مختلف به مصاف او رفتند، اما شکست خوردند.[۵] روز بعد، مرحب با زره و کلاهخود به میدان آمد[۶] و با این رجز که «خیبر میداند که من مرحبم؛ مردی مسلح، پهلوان و آزموده که گاه نیزه میکوبم و گاه شمشیر میزنم»، مسلمانان را به مبارزه دعوت میکرد.[۷] پیامبر(ص)، امام علی(ع) را که مبتلا به چشمدرد بود، فراخواند.[۸] با دعای پیامبر(ص)، امام علی(ع) شفا یافت[۹] و با رجزخوانی به جنگ مرحب رفت[۱۰] و با ضربهای کلاهخود و سر او را شکافت.[۱۱] شیخ مفید، محدث شیعی، گزارش کرده که این ضربه تا دندانهای مرحب نفوذ کرد.[۱۲]
حاکم نیشابوری ادعا کرده که طبق گزارشهای متواتر، امام علی(ع)، مرحب را کشته است.[۱۳] در برخی منابع ادعا شده، مرحب توسط محمد بن مَسْلَمه، کشته شده است،[۱۴] اما برخی تاریخپژوهان این سخن را نپذیرفتهاند.[۱۵]
طبق گزارش شیخ طوسی، مادرِ رضاعیِ مَرحب که کاهن بود، پیشبینی کرده بود که او تمام پهلوانان عرب را میکشد، اما به دست فردی به نام حیدر کشته خواهد شد. در جنگ خیبر، مرحب با شنیدن نام حیدر از زبان امام علی(ع) ابتدا گریخت، اما سپس با وسوسه شیطان برای مبارزه بازگشت و به دست امام علی(ع) کشته شد.[۱۶]
به گزارش منابع تاریخی، مرحب بن حارث یهودی،[۱۷] مردی بلندبالا، درشتاندام و نیرومند[۱۸] از قبیله حِمْیَر[۱۹] و رئیس برخی از قلعههای خیبر بود.[۲۰] او که جنگاوران از او میترسیدند،[۲۱] در نبردها پیشگام یهودیان بود.[۲۲]
پانویس
- ↑ استرآبادی، فوحات القدس، ۱۳۹۰ش، ج۱۷ ص.۵۳۶.
- ↑ شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۵۶۱؛ ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، دار المعرفة، ص۳۹-۴۰.
- ↑ ابنهشام، السیرة النبویة، دار المعرفة، ج۲، ص۳۲۸.
- ↑ ابنهشام، السیرة النبویة، دار المعرفة، ج۲، ص۳۳۲-۳۳۳.
- ↑ شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۱۲۶-۱۲۷؛ ابنهشام، السیرة النبویة، دار المعرفة، ج۲، ص۳۳۴.
- ↑ شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۱۲۷.
- ↑ شیخ صدوق، الخصال، ۱۳۶۲ش، ج۲، ص۵۶۱؛ ابوالفرج اصفهانی، مقاتل الطالبیین، دار المعرفة، ص۳۹-۴۰.
- ↑ واقدی، المغازى، ۱۴۰۹ق، ج۲، ص۶۵۴.
- ↑ شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۱۲۶؛ ابنهشام، السیرة النبویة، دار المعرفة، ج۲، ص۳۳۴.
- ↑ ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۲، ص۸۴-۸۵؛ مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، ۱۴۱۲ق، ج۳، ص۱۴۴۱؛ مقریزى، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱،ص۳۱۱.
- ↑ شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۱۲۷.
- ↑ شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۱، ص۱۲۷.
- ↑ حاکم نیشابوری، المستدرک...، ۱۴۱۷ق، ج۳، ص۵۳۶.
- ↑ برای نمونه بنگرید به: ابنهشام، السیرة النبویة، دار المعرفة، ج۲، ص۳۳۴-۳۳۵؛ طبری، تاریخ الطبری، ۱۳۸۷ق، ج۳، ص۱۰-۱۱؛ بیهقی، دلائل النبوة، ۱۴۰۵ق، ج۴، ص۲۱۵.
- ↑ برای نمونه بنگرید به: عاملى، الصحیح من سیرة الإمام علی(ع)، ۱۴۳۰ق، ج۵، ص۳۴-۳۷؛ عفانی، فرهان النهار...، دار ماجد عسیری، ج۳، ص۴۸.
- ↑ شیخ طوسى، الأمالی، ۱۴۱۴ق، ص۴.
- ↑ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۵۶.
- ↑ شیخ طوسى، الأمالی، ۱۴۱۴ق، ص۳.
- ↑ ابناثیر، جامع الاصول، ۱۳۹۰ق، ج۱۲، ص۹۲۱.
- ↑ ابناثیر، جامع الاصول، ۱۳۹۰ق، ج۱۲، ص۹۲۱.
- ↑ استرآبادی، فوحات القدس، ۱۳۹۰ش، ج۱۷ ص۵۳۶.
- ↑ شیخ طوسى، الأمالی، ۱۴۱۴ق، ص۳.
منابع
- ابناثیر، محمد بن مبارک، جامع الاصول فی احادیث الرسول، بیجا، مکتبة الحلوانی، ۱۳۹۰ق.
- ابنسعد، محمد بن سعد، الطبقات الکبری، تحقیق محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۱۰ق.
- ابنهشام، عبد الملک بن هشام، السیرة النبویة، تحقیق مصطفى السقا و ابراهیم الأبیارى و عبد الحفیظ شلبى، بیروت، دار المعرفة، بىتا.
- ابوالفرج اصفهانی، على بن الحسین، مقاتل الطالبیین، تحقیق سید احمد صقر، بیروت، دار المعرفة، بیتا.
- استرآبادی، یوسف بن محمد، فوحات القدس، قم، حبیب، ۱۳۹۰ش.
- بیهقی، احمد بن الحسین، دلائل النبوة و معرفی أحوال صاحب الشریعة، تحقیق عبدالمعطی قلعجی، بیروت، دارالکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۰۵ق.
- حاکم نیشابوری، محمد بن عبدالله، المستدرک علی الصحیحین، قاهره، دار الحرمین للطباعة و النشر و التوزیع، ۱۴۱۷ق.
- شیخ صدوق، محمد بن علی، الخصال، تحقیق علیاکبر غفارى، قم، جامعه مدرسین، چاپ اول، ۱۳۶۲ش.
- شیخ طوسى، محمد بن حسن، الأمالی، تحقیق مؤسسة البعثة، قم، دار الثقافة، چاپ اول، ۱۴۱۴ق.
- شیخ مفید، محمد بن محمد، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، تحقیق موسسه آل البیت(ع)، قم، کنگره شیخ مفید، چاپ اول، ۱۴۱۳ق.
- طبری، محمد بن جریر، تاریخ الطبری، تحقیق محمد أبو الفضل ابراهیم، بیروت، دار التراث، چاپ دوم، ۱۳۸۷ق.
- عاملى، جعفر مرتضى، الصحیح من سیرة الإمام علی علیه السلام، بیروت، المرکز الاسلامی للدراسات، چاپ دوم، ۱۴۳۰ق.
- عفانی، سید بن حسین، فرهان النهار من الصحابة الاخیار، عربستان، دار ماجد عسیری، بیتا.
- مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، مصر، دار الحدیث، چاپ اول، ۱۴۱۲ق.
- مقریزى، أحمد بن على، إمتاع الأسماع بما للنبى من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، تحقیق محمد عبد الحمید النمیسى، بیروت، دار الکتب العلمیة، چاپ اول، ۱۴۲۰ق.
- واقدی، محمد بن عمر، المغازى، تحقیق مارسدن جونس، بیروت، مؤسسة الأعلمى، چاپ سوم، ۱۴۰۹ق.
- یعقوبی، احمد بن اسحاق، تاریخ الیعقوبی، بیروت، دار صادر، بیتا.