اطعام حضرتی
اطعام حضرتی یا غذای حضرتی، به توزیع غذا و پذیرایی از زائران در مکان‌های زیارتی گفته می‌شود[۱] که در آستان‌های مقدس و در مهمان‌سراها سازمان‌دهی می‌شود.[۲] اطعام در اماکن متبرکه ریشه‌ای کهن دارد.[۳] در اسناد تاریخی مربوط به دوره صفوی و قاجار، از مهمانسرای حرم‌ها با عناوینی چون «مطبخ‌خانه»، «مهمانخانه» و «مهمانخانه» یاد شده است.[۴] این اسناد نشان می‌دهد که سنت اطعام حضرتی در حرم امام رضا(ع)، قدمتی دیرینه دارد.[۵]
سنت اطعام (از جمله اطعام در اماکن متبرکه) برگرفته از دستورات قرآن[۷] و سیره اهل‌بیت(ع)[۸] دانسته شده است.[۹] موقوفات و نذورات اصلی‌ترین محل تأمین منابع مالی غذای حضرتی امام رضا(ع) دانسته شده[۱۰] که تقویت ایمان در جنبهٰ فردی، هم‌بستگی اجتماعی و تقویتِ روحیهٰ مشارکت و فقرزدایی در جنبه اجتماعی[۱۱] از آثار نذر و وقف در این حوزه می‌باشد.
در باور زائران حرم امام رضا(ع)، این غذا به دلیل انتساب به امام رضا(ع)، غذایی متبرک[۱۲] و دریافت آن به‌نوعی نماد تبرک و توسل به اهل‌بیت(ع) است.[۱۳] نحوه مدیریت و توزیع غذا در هر آستان، متفاوت است.[۱۴] برای نمونه، مهمانسرای حرم امام رضا(ع) توزیع غذا عمدتاً از طریق اختصاص فیش‌های متبرک صورت می‌گیرد.[۱۵] گزارش‌های آماری نشان‌دهنده وسعت خدمات در این حوزه است.[۱۶]
پانویس
- ↑ «راز محبوبیت غذای حضرتی چیست»، شهرآرا نیوز.
- ↑ «قصه غذای حضرتی؛ برگی از تاریخ حرم»، قدس‌آنلاین.
- ↑ «تاریخچه مهمانسرای حضرت رضا(ع) به روایت اسناد»، آستان قدس رضوی.
- ↑ «تاریخچه مهمانسرای حضرت رضا(ع) به روایت اسناد»، آستان قدس رضوی.
- ↑ «تاریخچه مهمانسرای حضرت رضا(ع) به روایت اسناد»، آستان قدس رضوی.
- ↑ «عکس/ مضیف حرمین سامرا در ایام ماه رمضان»، سایت مشرق.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: سوره یس، آیه۴۷.
- ↑ «جایگاه اطعام و غذا دادن در آموزه های دین اسلام»، پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی الشیعه؛ برای نمونه نگاه کنید به: کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۴، ص۵۲؛ طوسی، التبیان، بی‌تا، ج۱۰، ص۲۱۱؛ بحرانی، البرهان، ۱۴۱۶ق، ج۵، ص۵۴۶.
- ↑ «جایگاه اطعام و غذا دادن در آموزه های دین اسلام»، پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی الشیعه.
- ↑ «تاریخچه مهمانسرای حضرت رضا(ع) به روایت اسناد»، آستان قدس رضوی؛ «قصه غذای حضرتی؛ برگی از تاریخ حرم»، قدس‌آنلاین.
- ↑ صادقی و دیگران، «جایگاه نذورات در فقرزدایی از جامعه اسلامی»، ص۵.
- ↑ «قصه غذای حضرتی؛ برگی از تاریخ حرم»، قدس‌آنلاین.
- ↑ «راز محبوبیت غذای حضرتی چیست»، شهرآرا نیوز.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: «مهمانسرای حرم مطهر رضوی»، سایت نسیم رضوان؛ «ثبت نام فیش تبرکی حرم حضرت معصومه (س)»، آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه(س)؛ «التبرک بمضیف امیرالمومنین(ع)»، شبکة امام علی(ع).
- ↑ «مهمانسرای حرم مطهر رضوی»، سایت نسیم رضوان.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: «توزیع بیش از ۶۰ هزار غذای تبرکی در حرم حضرت معصومه(س)»، مهرنیوز.
منابع
- «التبرک بمضیف امیرالمومنین(ع)»، شبکة امام علی(ع)، تاریخ بازدید: ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ش.
- بحرانى، هاشم بن سليمان، البرهان فى تفسير القرآن، تحقيق: قسم الدراسات الاسلامية موسسة البعثة- قم، تهران، بنياد بعثت ۱۴۱۶ق.
- «تاریخچه مهمانسرای حضرت رضا(ع) به روایت اسناد»، وب‌سایت آستان قدس رضوی، تاریخ انتشار: ۳ اردیبهشت ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
- «توزیع بیش از ۶۰ هزار غذای تبرکی در حرم حضرت معصومه(س)»، وب‌سایت مهرنیوز، تاریخ انتشار: ۱۹ فروردین ۱۳۹۵ش، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
- «ثبت نام فیش تبرکی حرم حضرت معصومه (س)»، آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه سلام الله علیها، تاریخ بازدید: ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «جایگاه اطعام و غذا دادن در آموزه‌های دین اسلام»، پایگاه علمی فرهنگی اعتقادی الشیعه، تاریخ درج: ۱۹ مرداد ۱۴۰۲ش، تاریخ بازدید: ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «راز محبوبیت غذای حضرتی چیست»، وب‌سایت شهرآرا نیوز، تاریخ انتشار:۹ آذر ۱۴۰۴ش، تاریخ بازدید: ۲۱ تیر ۱۴۰۵.
- صادقی، حسین و علی شفیعی و میثم فتحی، «جایگاه نذورات در فقرزدایی از جامعه اسلامی»، در مجله اقتصادی، شماره۴۵، ۱۳۹۱ش.
- طوسى، محمد بن حسن، التبيان فى تفسير القرآن، تحقيق: احمد قصيرعاملى، بیروت، دار احياء التراث العربى، بی‌تا.
- «عکس/ مضیف حرمین سامرا در ایام ماه رمضان»، سایت مشرق، تاریخ درج مطلب: ۱۳ اسفند ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ش.
- «قصه غذای حضرتی؛ برگی از تاریخ حرم»، وب‌سایت قدس‌آنلاین، تاریخ انتشار: ۲۴ بهمن، ۱۴۰۱ش، تاریخ بازدید: ۳۰ تیر ۱۴۰۵.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تصحیح: علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دار الکتب الاسلامیة، ۱۴۰۷ق.
- «مهمانسرای حرم مطهر رضوی»، سایت نسیم رضوان، تاریخ بازدید: ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ش.