اطعام حضرتی

اطعام حضرتی یا غذای حضرتی، به توزیع غذا و پذیرایی از زائران در مکان‌های زیارتی گفته می‌شود که در بخش خدمات رفاهی آستان‌های مقدس و در مهمان‌سراها سازمان‌دهی می‌شود.

مضیف امیرالمومنین در نجف

سنت اطعام در اماکن متبرکه ریشه‌ای کهن دارد و در اسناد تاریخی مربوط به دوره صفوی و قاجار، از مهمان‌سرای حرم‌ها با عناوینی چون «مطبخ‌خانه»، «شربت‌خانه» و «کاروان‌سرا» یاد شده است که نشان‌دهنده قدمتی بیش از ۴۰۰ سال در برخی آستان‌ها مانند حرم امام رضا(ع) است.

سردر مهمان سرای آستان قدس رضوی در صحن غدیر

این مراکز در ابتدا با امکانات محدود از زائران پذیرایی می‌کردند و به مرور زمان با افزایش موقوفات مرتبط، ساختاری اداری و منظم یافتند. در باور زائران، این غذا به دلیل انتساب به اماکن مقدس، «غذای متبرک» نامیده می‌شود و دریافت آن بخشی از آیین زیارت محسوب می‌گردد. افزون بر این، اطعام حضرتی در مناسبت‌هایی مانند ماه رمضان، اربعین و ایام ولادت یا شهادت ائمه(ع)، بستری برای تعامل و همبستگی زائران با ملیت‌ها و فرهنگ‌های مختلف فراهم کرده است.

مضیف حرم امام هادی(ع) و امام عسکری(ع)

گزارش‌های آماری نشان‌دهنده وسعت خدمات در این حوزه است؛ به‌گونه‌ای که در حرم عسکریین(ع) در سامرا روزانه بیش از ۲ هزار پرس غذا، در حرم حضرت معصومه(س) در قم بیش از ۶۰ هزار پرس و در ایام پرتردد نظیر اربعین در کربلا ده‌ها هزار پرس غذا میان زائران توزیع می‌شود. نحوه مدیریت و توزیع غذا در هر آستان، تابع نظام‌نامه‌های داخلی آن است. برای نمونه، مهمان‌سرای حرم امام رضا(ع) دارای ساختار اداری مشخص است و توزیع غذا عمدتاً از طریق اختصاص فیش‌های متبرک صورت می‌گیرد. در عتبات عالیات عراق، محل پذیرایی «مضیف» نامیده می‌شود و در شهرهای نجف و کربلا، علاوه بر مراکز ثابت حرم، مواکب و هیئت‌های مردمی نقش مؤثری در اطعام زائران ایفا می‌کنند.

مضیف حرم حضرت عباس(س)

فرآیندهای توزیع جهت نظم‌بخشی شامل مراجعه حضوری با مدارک شناسایی، ثبت‌نام در سامانه‌های الکترونیکی و یا توزیع در قالب سفره‌های عمومی در صحن‌ها و شبستان‌هاست که به‌ویژه در افطاری‌های ماه رمضان برای عموم زائران در دسترس قرار می‌گیرد.