آیه ۴۶ سوره الرحمن

آیه ۴۶ سوره الرحمن
مشخصات آیه
واقع در سوره	الرحمن (آلاء)
شماره آیه	۴۶
جزء	۲۷
اطلاعات محتوایی
موضوع	پاداش خداترسی (خوف از خدا)

آیه ۴۶ سوره الرحمن پاداش کسانی که خوف از خدا دارند را دو باغ بهشتی دانسته‌ است.^[۱] و این دو بهشت در آیات بعدی توصیف شده است.^[۲]

﴿وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ ۝٤٦﴾ [رحمن:46]﴿و هر کس را که از مقام پروردگارش بترسد دو باغ است ۝٤٦﴾

علامه طباطبایی نویسنده المیزان پس از ذکر سه مصداق برای خوف از خدا، معتقد است منظور از خداترسان در این آیه کسانی هستند که از روی اخلاص خداوند را بندگی کرده‌اند نه از روی ترس و نه به شوق ثواب.^[۳] نویسندگان تفسیر نمونه نیز همین تبیین را پذیرفته‌اند.^[۴] آیه ۴۰ و ۴۱ سوره نازعات نیز مضمونی نزدیک به این آیه دارند.^[۵]

مفسران درباره عبارت «جنتان» یا همان دو باغ بهشتی که در آیه آمده، چندین احتمال داده‌اند که به گفته مکارم شیرازی، از مفسران شیعه، هیچ یک از این تفسیرها دلیل خاصی ندارد و ممکن است همه آن‌ها نیز در آیه جمع باشد.^[۶] احتمالاتی که درباره دو بهشت ذکر کرده‌اند، عبارت است از:

یک بهشت روحانی (بهشت خشنودی خدا یا همان رضوان) و یک بهشت جسمانی؛^[۷] که به گفته تفسیر نمونه در آیه ۱۵ سوره آل‌عمران نیز به آن اشاره شده است.^[۸]
یک بهشت به عنوان پاداش و یک بهشت ناشی از فضل الهی.^[۹] طباطبایی و مکارم شیرازی دو مفسر شیعه این احتمال را به ترتیب به دو آیه آیه ۳۵ سوره ق^[۱۰] و ۳۸ سوره نور^[۱۱] مستند کرده‌اند.
دو بهشت به نام‌های بهشت عدن (جنّات عدن) و بهشت نعمیم (جنة النعیم).^[۱۲]
احتمالات دیگر: یک بهشت برای انسان‌ها و دیگری برای جنّیان؛ یکی به‌مثابه پاداش فرمانبری و دیگری به‌مثابه پاداش ترک معصیت؛ یک بهشت برای ایمان و یک بهشت برای عمل؛^[۱۳] و دو بهشت متمایز به اعتبار نوع مصالح بِنا؛ یعنی طلا و نقره.

در آیه ۶۲ همین سوره، با عبارت «وَمِنْ دُونِهِمَا جَنَّتَانِ» دو بهشت دیگر نیز وعده داده شده است^[۱۴] که از نظر وجودی پایین‌تر و فروتر از دو بهشت یاده شده در آیه ۴۶،^[۱۵] یا نزدیک به آنها هستند.^[۱۶] در حدیثی که سُعید بن جناح از امام باقر(ع) روایت کرده، آیه ۴۶ و ۶۲ سوره الرحمن، شاهدی بر وجود چهار بهشت است.^[۱۷]

پانویس

↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۰.
↑ طوسی، التبیان،‌ بی‌تا، ج۹، ص۴۷۹؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۹، ص۳۱۴.
↑ طباطبائی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ۱۹، ص۱۰۹.
↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۱.
↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۲۰، ص۱۹۳؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۶، ص۱۰۷.
↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۳.
↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۲.
↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۲.
↑ طباطبائی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ۱۹، ص۱۰۹؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۲.
↑ طباطبائی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ۱۹، ص۱۰۹.
↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۲.
↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۹، ص۳۱۴.
↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۲.
↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۹، ص۱۱۰؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۷۵.
↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۹، ص۱۱۰؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۷۵.
↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۹، ص۳۱۸.
↑ رجوع کنید به مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸، ص۲۱۸

منابع

طباطبائی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۳ق.
طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار المعرفة، ۱۴۰۸ق.
طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۳ق.
مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ۱۳۷۴ش.

[1] مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۰.

[2] طوسی، التبیان،‌ بی‌تا، ج۹، ص۴۷۹؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۹، ص۳۱۴.

[3] طباطبائی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ۱۹، ص۱۰۹.

[4] مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۱.

[5] طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۲۰، ص۱۹۳؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۶، ص۱۰۷.

[6] مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۳.

[7] مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۲.

[8] مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۲.

[9] طباطبائی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ۱۹، ص۱۰۹؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۲.

[10] طباطبائی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ۱۹، ص۱۰۹.

[11] مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۲.

[12] طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۹، ص۳۱۴.

[13] مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۶۲.

[14] طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۹، ص۱۱۰؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۷۵.

[15] طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۱۹، ص۱۱۰؛ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۲۳، ص۱۷۵.

[16] طبرسی، مجمع البیان، ۱۴۰۸ق، ج۹، ص۳۱۸.

[17] رجوع کنید به مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۸، ص۲۱۸

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]