آیه ۲۰۰ سوره آلعمران
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | آل عمران |
| شماره آیه | ۲۰۰ |
| جزء | ۴ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| آیات مرتبط | کل آیات سوره آلعمران |
آیه ۲۰۰ سوره آلعمران مؤمنان را برای رسیدن به رستگاری، به صبر، ایستادگی، مراقبت از جامعه اسلامی و تقوای الهی دعوت میکند.[۱] جوادی آملی، مفسر شیعه، این آیه را مربوط به کل سوره آلعمران میداند. در این سوره، درباره اصول و فروع عملی دین صحبت شده که برای تحقق آنها نیاز به صبر و استقامت است. به همین دلیل، این چهار دستور بهعنوان راهحل برای رسیدن به اهداف سوره معرفی شدهاند.[۲]
مفسران براساس این آیه معتقدند که مؤمنان باید در صبر و استقامت از دیگران، به ویژه دشمنان، پیشی بگیرند و آنها را به ستوه آورند.[۳] همچنین توصیه شده که مؤمنان یکدیگر را به صبر و استقامت تشویق کنند و در این مسیر از همدیگر حمایت نمایند.[۴]
مفسران واژه «رَابِطُوا» را به معنای آمادگی و مراقبت برای حفظ جامعه اسلامی در برابر تهاجم دشمنان در ابعاد نظامی، فکری و فرهنگی تفسیر کردهاند.[۵] سید محمدحسین طباطبایی در تفسیر این آیه با استناد به قرآن و تحلیلهای تاریخی و عقلی، به ضرورت اجتماع در اسلام و ویژگیهای جامعه اسلامی مبتنی بر توحید و حقمحوری اشاره میکند و تفاوت آن با جوامع غربی را توضیح میدهد.[۶] وی بر پویایی و جامعیت اسلام در تأمین سعادت بشر تأکید دارد و مرابطه را نه تنها مرزداری، بلکه پیوند فکری، اجتماعی و معنوی برای حفظ اصول و حرکت به سوی کمال میداند.[۷]
چهارمین و آخرین دستور در آیه، رعایت «تقوای الهی» است که بهعنوان ضامن اجرای صحیح سه دستور قبلی (صبر، مصابره و مرابطه) و ملاک ارزشمندی اعمال مطرح شده است. بدون تقوا، این اعمال ممکن است به انحراف کشیده شوند یا فاقد ارزش معنوی لازم باشند.[۸]
﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ٢٠٠﴾ [آل عمران:200]|﴿ای کسانی که ایمان آوردهاید صبر کنید و ایستادگی ورزید و مرزها را نگهبانی کنید و از خدا پروا نمایید امید است که رستگار شوید ٢٠٠﴾
در انتهای آیه، نتیجه عمل به این دستورات، رسیدن به فلاح عنوان شده است. فلاح مفهومی جامع است که شامل موفقیت و پیروزی در دنیا و سعادت و نیکبختی در آخرت میشود.[۹] تفسیر نمونه نیز میگوید که واژه «لعلّ» در اینجا به معنای اشاره به وجود شرایط دیگری برای رستگاری به کار رفته است.[۱۰]
در روایات اسلامی، «مرابطه» به مصادیق مختلفی اطلاق شده است: حفظ مرزهای جغرافیایی اسلامی در برابر تهاجم دشمن،[۱۱] انتظار برای برپایی نماز بعدی که نوعی مرابطه و جهاد با نفس محسوب میشود،[۱۲] پیوند فکری و عملی با امام معصوم(ع) و انتظار فرج امام زمان(عج)،[۱۳] و همچنین مراقبت از مرزهای فکری و فرهنگی با هدف پاسداری از باورهای اسلامی در برابر شبهات و انحرافات.[۱۴]
پانویس
- ↑ جوادی آملی، تسنیم: تفسیر قرآن کریم، ۱۳۸۸ش، ج۱۶، ص۷۶۹-۷۷۱.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم: تفسیر قرآن کریم، ۱۳۸۸ش، ج۱۶، ص۷۷۱.
- ↑ زمخشری، الکشاف، ۱۴۰۷ق، ج۱، ص۴۶۰.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۴، ص۹۱.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۳، ص۲۲۴؛ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۳ش، ج۲، ص۲۳۳.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۴، ص۹۲-۱۳۳.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۴، ص۹۲-۱۳۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۳، ص۲۳۵.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۴، ص۹۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۴ش، ج۳، ص۲۳۶.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم: تفسیر قرآن کریم، ۱۳۸۸ش، ج۱۶، ص۷۹۲؛ برای نمونه رجوع کنید به: شعیری، جامع الأخبار، مطبعة حيدرية، ص۸۳.
- ↑ جوادی آملی، تسنیم: تفسیر قرآن کریم، ۱۳۸۸ش، ج۱۶، ص۷۹۱-۷۹۲.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: کلینی، الکافی، ۱۴۰۷ق، ج۲، ص۸۱؛ نعمانی، الغیبة، ۱۳۹۷ق، ص۲۷.
- ↑ برای نمونه نگاه کنید به: امام عسکری(ع)، التفسير المنسوب إلى الإمام الحسن العسكري(ع)، ۱۴۰۹ق، ص۳۴۳.
منابع
- امام عسکری(ع)، حسن بن علی، التفسیر المنسوب إلی الإمام الحسن العسکری(ع)، قم، مدرسة الإمام المهدی(عج)، ۱۴۰۹ق.
- جوادی آملی، عبدالله، تسنیم: تفسیر قرآن کریم، قم، مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۸ش.
- زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، بیروت، دار الکتاب العربی، ۱۴۰۷ق.
- شعیری، محمد بن محمد، جامع الأخبار، نجف، مطبعة حیدریة، بیتا.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، الاعلمی فی المطبوعات، ۱۴۱۵ق.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، ۱۳۸۳ش.
- کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۴۰۷ق.
- مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیة، ۱۳۷۴ش.
- نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبة، تهران، نشر صدوق، ۱۳۹۷ق.