محمد بن طاهر سماوی نجفی

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو
سَماوی
اطلاعات فردی
نام کامل: محمد بن طاهر سماوی نجفی
لقب: سَماوی
تاریخ تولد: ۲۷ ذیحجه ۱۲۹۲ق
زادگاه: سماوه
محل زندگی: نجف، سماوه
تاریخ وفات: ۲ محرم سال ۱۳۷۰ق
محل دفن: نجف
اطلاعات علمی
استادان: آقا رضا همدانی، سید محمد هندی، محمد طه نجف، محمدحسن مامقانی و شیخ الشریعه اصفهانی
محل تحصیل: نجف
اجازه اجتهاد از: سید حسن صدر
تألیفات: ابصار العین فی انصار الحسین
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسی: عضویت در مجمع ملی عراق
اجتماعی: قاضی و حاکم شرع در بغداد و نجف

شیخ محمد بن طاهر بن حبیب بن حسین بن محسن بن ترکی فضلی (۱۲۹۲-۱۳۷۰ق) معروف به «سَماوی» از مجتهدان، عالمان، قاضیان، ادیبان و شاعران شیعه در قرن چهاردهم هجری. شهرت عمده سماوی به جهت علاقه زیاد او به نسخه برداری کتاب‌های خطی و گردآوری کتب نادر بوده و از این رو دارای کتابخانه‌ای غنی بوده است. سماوی در ۱۳۷۰ق در نجف درگذشت. کتاب ابصار العین فی انصار الحسین با موضوع معرفی شهدای کربلا مشهورترین اثر اوست.

زندگی نامه

محمد در ۲۷ ذی‌الحجه سال ۱۲۹۲ قمری در سماوه به دنیا آمد و به دلیل تولد و سکونت در این منطقه به سَماوی شهرت یافت.[۱]

وی در ده سالگی پدرش را از دست داد و برای کسب علم و دانش به نجف مهاجرت کرد. مبانی علوم را از اساتید خود که معروف‎ترین آنان شیخ شکر بن احمد بغدادی و شیخ عبدالدین معتوق قطیفی بودند، استفاده کرد. ریاضیات را از شیخ آقا رضای اصفهانی آموخت و اصول فقه را از علی بن شیخ باقر جواهری، آقا رضا همدانی، سید محمد هندی، محمد طه نجف، شیخ حسن مامقانی و شیخ الشریعه اصفهانی.[۲] او از شیخ علی بن شیخ باقر جواهری، سید محمد هندی و سید حسن صدر، اجازه اجتهاد داشت. سماوی تا سال ۱۳۲۲ق در نجف ماند و بعد از آن به وطن خویش بازگشت و تا سال ۱۳۳۰ق در آنجا ماندگار شد.[۳]

وفات

محمد سماوی در ۲ محرم سال ۱۳۷۰ق درگذشت و در نجف[۴] در حجره شماره ۷ حرم امام علی(ع) به خاک سپرده شد.[۵]

منصب‌ها

سماوی در دوران زندگانی خویش عهده‌دار مناصبی بوده است:

  1. وی به مدت پنج سال به عنوان یکی از اعضای مجلس ولایت تعیین گردید.
  2. وی سال‌ها به عنوان قاضی و حاکم شرع در بغداد و نجف اشتغال داشت و در اثر سوء تفاهمی که بین او و سید محمد صدر به وجود آمد، از سمت خویش کناره گرفت.
  3. عضویت در مجمع ملی عراق.[۶]

علاقه فراوان به استنساخ

شیخ محمد سماوی پس از کناره‌گیری از قضاوت، به پژوهش، استنساخ و تألیف کتاب پرداخت. مهم‌ترین ویژگی او را همین شیفتگی به کتاب و کتابخانه ذکر کرده‌اند به گونه‌ای که از همان دوران جوانی به گردآوری کتاب پرداخت و سال‌ها وقت خویش را صرف یافتن کتب خطی نادر و گردآوری کتاب‌های چاپی و منابع مهم کرد. بسیاری از کتاب‌های او به خط خودش بود که حدود ۲۶۰ کتاب است. نخستین کتابی که وی به خط خویش نسخه برداری نمود کتاب مضامیر الامتحان سید مهدی قزوینی است که سماوی در ۱۲ سالگی آن را استنساخ کرده است.[۷]

کتابخانه سماوی

کتابخانه شیخ محمد سماوی نادرترین و کهن‌ترین کتاب‌ها را دارا بود. وی خانه‌ای را در محله عماره خرید و طبقه دوم را به کتب مختلف اختصاص داد که بخشی از آن به خط خود مؤلفان بود. وی گروهی را استخدام کرد تا کتاب‌هایی را که نتوانسته بود نسخه‌ای از آن را بیابد برایش استنساخ کنند و همچنین در یافتن و استنساخ برخی مطالب به او کمک کنند. بخشی از کتب دیگر سماوی شامل کتاب‌های چاپی خارج از عراق بود مانند کتاب‌هایی که در «لِیدِن»[یادداشت ۱] و «بولاق»[یادداشت ۲] چاپ شده بود.

کتابخانه سماوی پس از وفات او به دخترش رسید و هنگامی که در معرض فروش قرار گرفت، برخی از بزرگان به خریدن کتاب‌های او پرداختند. حدود ۴۵۰ کتاب خطی و صدها کتاب چاپی توسط کتابخانه آیت الله حکیم خریداری شد و اغلب دیوان‌های شعر نیز سر از کتابخانه‌های شخصی سر درآورد.[۸]

کتاب ابصار العین 2.jpg

آثار

برخی از آثار شیخ محمد سماوی عبارتند از:

پانویس

  1. سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۲.
  2. سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۲.
  3. سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۲.
  4. جویا جهانبخش، شیخ محمد سماوی و کتابخانه اش، ۱۳۸۲ش.
  5. فتلاوی، مشاهير المدفونين في الصحن العلوی الشريف، ۱۴۲۷ق،ص۳۰۳-۳۰۵.
  6. جویا جهانبخش، شیخ محمد سماوی و کتابخانه‌اش، ۱۳۸۲ش.
  7. جویا جهانبخش، شیخ محمد سماوی و کتابخانه‌اش، ۱۳۸۲ش.
  8. جویا جهانبخش، شیخ محمد سماوی و کتابخانه اش، ۱۳۸۲ش.
  9. سماوی، سلحشوران طف، ۱۳۸۱ش، ص۲۴.
  10. کحاله، معجم المؤلفین، ج۱۰، ص۹۷.
  1. لیدن از شهرهای هلند است که به سبب دانشگاه کهنش آوازه علمی بلندی دارد
  2. بولاق شهری کوچک و بندری در قاهره که چاپخانه‌های مهم در اوایل سده نوزدهم میلادی فعالیت گسترده‌ای در حوزه چاپ متون عربی، فارسی و ترکی داشته است

منابع

  • سماوی، محمد، سلحشوران طف، ترجمه عباس جلالی، قم، زائر، ۱۳۸۱ش.
  • جهانبخش، جویا، شیخ محمد سماوی و کتابخانه اش، مهر (فرهنگی، هنری، اجتماعی)، ۳۰ آذر ۱۳۸۲ - شماره ۲۹.
  • عمر کحاله، معجم المؤلفین، بیروت،‌دار احیاء التراث العربی.
  • فتلاوی، کاظم عبود، مشاهير المدفونين في الصحن العلوي الشريف، قم، الاجتهاد، ایران، ۱۴۲۷ق.