کاربر:Mohammadi/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخهها
imported>Mohammadi جزبدون خلاصۀ ویرایش |
imported>Mohammadi |
||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
==معناشناسی ملاحم و فتن== | ==معناشناسی ملاحم و فتن== | ||
تقریبا تمام کتاب هایی که توسط شیعیان نگاشته شده و احادیث مربوط به آخرالزمان در آن گرداوری شده است ملاحم نام دارنداما نویسندگان اهل سنت نام فتن را برای کتاب های خود می گذارند. | تقریبا تمام کتاب هایی که توسط شیعیان نگاشته شده و احادیث مربوط به آخرالزمان در آن گرداوری شده است ملاحم نام دارنداما نویسندگان اهل سنت نام فتن را برای کتاب های خود می گذارند. | ||
ممکن است انتخاب نام ملاحم برای کتابهای شیعه در مقابل فتن اشاره به این دلیل باشد که از دیدگاه شیعیان ایستادگی در مقابل حاکمان غاصب و ظالم، فتنه محسوب نمی شود و آنچه در آن رخ می دهد، کشتار انسان های مبارز است.<ref>صادقی، «الفتن ابن حماد قدیمی ترین کتاب در مهدویت»، ص۴۸.</ref> این خصوصیت را میتوان ناشی از اختلاف دیدگاه شیعه و اهل سنت درباره نظام حاکم دانست. زیرا بیشتر قیامهایی که علیه دستگاه [[خلافت]] توسط شیعیان صورت پذیرفته از دیدگاه اهل سنت فتنه به شمار میآیند.<ref>صادقی، «ملاحم ابن منادی و ملحمه دانیال»، ص۱۴</ref> | ممکن است انتخاب نام ملاحم برای کتابهای شیعه در مقابل فتن اشاره به این دلیل باشد که از دیدگاه شیعیان ایستادگی در مقابل حاکمان غاصب و ظالم، فتنه محسوب نمی شود و آنچه در آن رخ می دهد، کشتار انسان های مبارز است.<ref>صادقی، «الفتن ابن حماد قدیمی ترین کتاب در مهدویت»، ص۴۸.</ref> این خصوصیت را میتوان ناشی از اختلاف دیدگاه شیعه و اهل سنت درباره نظام حاکم دانست. زیرا بیشتر قیامهایی که علیه دستگاه [[خلافت]] توسط شیعیان صورت پذیرفته از دیدگاه اهل سنت فتنه به شمار میآیند.<ref>صادقی، «ملاحم ابن منادی و ملحمه دانیال»، ص۱۴</ref> | ||
==اصطلاح شناسی واژه فتن== | |||
واژه [[فتنه]] پس از درگذشت [[پیامبر]] [اسلام]] وارد فضای سیاسی مسلمانان شد و به هر حرکتی که با سیر طبیعی جامعه همگام نبود و سبب اختلال در نظم عمومی می شد فتنه میگفتند. | واژه [[فتنه]] پس از درگذشت [[پیامبر]] [اسلام]] وارد فضای سیاسی مسلمانان شد و به هر حرکتی که با سیر طبیعی جامعه همگام نبود و سبب اختلال در نظم عمومی می شد فتنه میگفتند. | ||
[[ابوبکر]] در پاسخ به اعتراض [[امام علی]] به تشکیل [[سقیفه]] علت این کار را ترس از وقوع فتنه دانست. [[عمر]] نیز [[سعبد بن عباده]] را که حاضر نشفد با ابوبکر بیعت کند صاحب فتنه | |||
مهمترین و بزرگترین فتنهها در دوران خلافت امام علی | به عنوان نمونه [[ابوبکر]] در پاسخ به اعتراض [[امام علی]] به تشکیل [[سقیفه]] علت این کار را ترس از وقوع فتنه دانست. [[عمر]] نیز [[سعبد بن عباده]] را که حاضر نشفد با ابوبکر بیعت کند صاحب فتنه خوانده بود.<ref>بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۲ ص۲۶۳.</ref> | ||
حتی مهمترین و بزرگترین فتنهها را در دوران خلافت امام علی دانستهاند.<ref>بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱ ص۱۱۶.</ref> | |||
در مجموع واژه فتنه و جمع آن فتن در آن دوران به آشوبها شورشها اطلاق میشد. | در مجموع واژه فتنه و جمع آن فتن در آن دوران به آشوبها شورشها اطلاق میشد. | ||
در این میان عدهای هم متخصص در امور فتن شناخته می شدند. چنانکه برخی [[تابعان]] گفتهاند پیشوای ما در فتنه [[عبدالله بن عمر]] است.<ref>بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۳۲۵.</ref> همچنین [[حسن بصری]] از متخصصان به امور فتنهها و خونها معرفی می شد<ref>ابن سعد، طبقات الکبری، ۱۴۱۸ق، ج۷، ص۱۲۰.</ref>. | در این میان عدهای هم متخصص در امور فتن شناخته می شدند. چنانکه برخی [[تابعان]] گفتهاند پیشوای ما در فتنه [[عبدالله بن عمر]] است.<ref>بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۳۲۵.</ref> همچنین [[حسن بصری]] از متخصصان به امور فتنهها و خونها معرفی می شد<ref>ابن سعد، طبقات الکبری، ۱۴۱۸ق، ج۷، ص۱۲۰.</ref>. | ||
گویا نیاز به تشخیص همین امور بود که کتاب های فتن تدوین شد تا حوادث و آشوبهای آینده را معرفی نماید و مردم را از ورود به آن بر حذر دارد. | گویا نیاز به تشخیص همین امور بود که کتاب های فتن تدوین شد تا حوادث و آشوبهای آینده را معرفی نماید و مردم را از ورود به آن بر حذر دارد. | ||
دستهای از این روایات، پیشگوییها و اَخبار غبیبی [[ائمه]] نسبت به حوادث آینده بود و دستهای دیگر را حاکمان برای پیشبرد اهداف حکومت خود جعل میکردند.<ref>صادقی، «الفتن ابن حماد قدیمی ترین کتاب در مهدویت»، ص۴۸.</ref> | دستهای از این روایات، پیشگوییها و اَخبار غبیبی [[ائمه]] نسبت به حوادث آینده بود و دستهای دیگر را حاکمان برای پیشبرد اهداف حکومت خود جعل میکردند.<ref>صادقی، «الفتن ابن حماد قدیمی ترین کتاب در مهدویت»، ص۴۸.</ref> | ||
==ملحمه نویسان شیعه== | ==ملحمه نویسان شیعه== | ||
نسخهٔ ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۹، ساعت ۲۲:۳۰
مَلاحِم و فِتَن به کتاب های حدیثی گفته میشود که احادیث مرتبط به آخرالزمان در آن جمعآوری شده است. بیشتر شیعیان برای این موضوع از واژه ملاحم استفاده می کنند و عموم اهل سنت از واژه فتن. ملاحم نویسی هم در میان اصحاب ائمه و هم در میان علماامری رایج بوده است. در برخی از متون به امام صادق کتابی با عنوان ملاحم نسبت داده شده است. مشهورترین کتابِ ملاحم نزد شیعیان توسط سید بن طاووس نوشته شده است.
مفهوم شناسی
واژه ملاحم، جمع ملحمه، از ریشه لحم است و به معنای گوشت است. ملحمه در واقع نبرد بزرگی است که در معرکه فتنه به وجود میآید همچنین به جنگاورانی که از نزدیک با دشمنان نبرد میکنند نیز گفته میشود.این واژه به سختی جنگ اشاره دارد و به معنای قتلگاه نیز آمده است؛ کنایه از اینکه گوشت انسان در آن زمان میریزد. در اصطلاح نیز به جنگهایی گفته میشود که در آینده رخ خواهند داد.[۱]
واژه فتن جمع فتنه است و در اصل به معنای تفکیک طلا و نقره سره از ناسره به وسیله آتش است و در معانی دیگر همچون آزمایش، سختی، وسوسه نیز به کار رفته است.
معناشناسی ملاحم و فتن
تقریبا تمام کتاب هایی که توسط شیعیان نگاشته شده و احادیث مربوط به آخرالزمان در آن گرداوری شده است ملاحم نام دارنداما نویسندگان اهل سنت نام فتن را برای کتاب های خود می گذارند.
ممکن است انتخاب نام ملاحم برای کتابهای شیعه در مقابل فتن اشاره به این دلیل باشد که از دیدگاه شیعیان ایستادگی در مقابل حاکمان غاصب و ظالم، فتنه محسوب نمی شود و آنچه در آن رخ می دهد، کشتار انسان های مبارز است.[۲] این خصوصیت را میتوان ناشی از اختلاف دیدگاه شیعه و اهل سنت درباره نظام حاکم دانست. زیرا بیشتر قیامهایی که علیه دستگاه خلافت توسط شیعیان صورت پذیرفته از دیدگاه اهل سنت فتنه به شمار میآیند.[۳]
اصطلاح شناسی واژه فتن
واژه فتنه پس از درگذشت پیامبر [اسلام]] وارد فضای سیاسی مسلمانان شد و به هر حرکتی که با سیر طبیعی جامعه همگام نبود و سبب اختلال در نظم عمومی می شد فتنه میگفتند.
به عنوان نمونه ابوبکر در پاسخ به اعتراض امام علی به تشکیل سقیفه علت این کار را ترس از وقوع فتنه دانست. عمر نیز سعبد بن عباده را که حاضر نشفد با ابوبکر بیعت کند صاحب فتنه خوانده بود.[۴] حتی مهمترین و بزرگترین فتنهها را در دوران خلافت امام علی دانستهاند.[۵] در مجموع واژه فتنه و جمع آن فتن در آن دوران به آشوبها شورشها اطلاق میشد. در این میان عدهای هم متخصص در امور فتن شناخته می شدند. چنانکه برخی تابعان گفتهاند پیشوای ما در فتنه عبدالله بن عمر است.[۶] همچنین حسن بصری از متخصصان به امور فتنهها و خونها معرفی می شد[۷]. گویا نیاز به تشخیص همین امور بود که کتاب های فتن تدوین شد تا حوادث و آشوبهای آینده را معرفی نماید و مردم را از ورود به آن بر حذر دارد. دستهای از این روایات، پیشگوییها و اَخبار غبیبی ائمه نسبت به حوادث آینده بود و دستهای دیگر را حاکمان برای پیشبرد اهداف حکومت خود جعل میکردند.[۸]
ملحمه نویسان شیعه
ملاحم نویسی هم در میان اصحاب ائمه و هم در میان علمای شیعه امری معمول بوده است. از میان اصحاب ائمه که دارای کتاب ملاحم بودهاند میتوان از علی بن مهزیار،[۹] و فضل بن شاذان،[۱۰] ابن ابی عمیر[۱۱] نام برد. در میان آثار علمای شیعه معروفترین کتابی که با موضوع ملاحم و فتن نوشته شده، کتاب سید بن طاووس با عنوان اصلی التشریف بالمنن فی التعریف بالفتن است که با نام ملاحم و فتن شناخته می شود.[۱۲]
ملحمه امام صادق
کتابی با عنوان ملحمه به امام صادق نسبت داده شده است.[۱۳] علامه مجلسی انتساب چنین کتابی را به امام صادق مشهور میداند اما خود معتقد است که اعتمادی به این کتاب ندارد.[۱۴][۱۵] ملحمه منسوب به امام صادق به طور مستقل منتشر نشده است اما نسخهاي خطی از آن در کتابخانه ملی وجود دارد.[۱۶]
الملاحم سید بن طاووس
سید بن طاووس در متن، این کتاب را التشریق بالمنن فی التعریف بالفتن نامیده است. با این همه این کتاب با عنوان ملاحم و فتن چندین مرتبه چاپ و منتشر شده است. علت اینکه این کتاب بر خلاف دیگر کتابهای ملاحمی شیعیه مطابق اهل سنت، فتن نامیده شده و از واژه ملاحم استفاده نشده این است که سید بن طاووس این کتاب را بر اساس منابع اهل سنت نوشته است. [۱۷]
این کتاب در حقیقت خلاصه ای است از سه کتاب اهل سنت با نامهای کتاب الفتن نوشته نعیم بن حماد، ابوصالح السلیلی و زکریا بن یحیی نیشابوری. در انتهای کتاب نیز بخشی را به همین کتاب افزوده است که بنابر نظر اتان کولبرگ بخشهای ابتدایی آن بخش احتمالا از بین رفته است. (کتابخانه ابن طاوسس) این بخش ملحقات بر اساس منابع حدیثی دیگری به جز آن سه منبع نوشته شده اند.( فرهنگ کتب شیعی)
سید بن طاووس خود نیز محتویات کتاب را به طور کامل تایید نمی کند او در پایان بخش اول می نویسد: پس اکر کسی بر آنچه که ما در این کتاب ذکر کردیم واقب شود و آن را مخالف با مذهب حقی که ما آن را روایت کرده و به آن باور داریم بیاید، درک آن بر راویان آت است و من در دنیا و آخرت از ملامت مبرا هستم زیرا قصد من از (از نقل این روایت ها) آشکار ساختن روایاتی بود که نعیم بن حماد نقل کرده و او هم رجال شیعه اهل بیت نیست.(بررسی کتاب التشریف بالمنن. مقاله)
ملحمه علامه مجلسی
نشر اسلامیه آن را در سال 81 منتشر کرده است. ظاهرا کتاب فیبا ندارد اما در سایت نور نسخه ای از کتاب هست. این کتاب در حقیقت همان ملحمه دانیال نوشته تفلیسی است که به اشتباه به مجلسی نسبت داده شده است.
در مقدمه چاپ سربی مورخ ۱۳۲۶ش کاملالتعبیر (درباره این کتاب ادامه مقاله)، ناشر آن نوشته که ملحمه دانیال در ۱۳۰۴ در تهران بهنام ملهمه چاپ شده است. وی ترجمه آن را به علامه مجلسی نسبت داده و در حاشیه کتاب احتیاطآ نوشته که به قولی، مؤلف نجیبالدین اصفهانی است درحالی که انشای کتاب نشان میدهد که ترجمه مجلسی نیست زیرا مختصات سبک و انشای ملحمه و کاملالتعبیر یکی است و منشآت مجلسی هیچ شباهتی به آن ندارد (حبیش تفلیسی، بیان الصناعات، مقدمه افشار، ص۲۹۱، چاپ ایرج افشار، در فرهنگ ایران زمین، ج۵ (۱۳۳۶ش))
فتن نویسیان اهل سنت
ملحمه دانیال نبی
با نام های اصول الملحمه، ملحمه و ملحمه دانیال نیز شناخته می شود. این کتاب تالیف ابی الفضل تفلیسی( منجم قرن 6) نویسنده مدعی است که ای کتاب را بر اساس کلمات امام صادق و دانیال نبی نگاشته است. [۱۸]
پانویس
منابع
- ↑ ابن منظور، لسان العرب، ۱۴۱۴ق، ج۱۲، ص۵۳۷.
- ↑ صادقی، «الفتن ابن حماد قدیمی ترین کتاب در مهدویت»، ص۴۸.
- ↑ صادقی، «ملاحم ابن منادی و ملحمه دانیال»، ص۱۴
- ↑ بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۲ ص۲۶۳.
- ↑ بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱ ص۱۱۶.
- ↑ بلاذری، جمل من انساب الاشراف، ۱۴۱۷ق، ج۱۰، ص۳۲۵.
- ↑ ابن سعد، طبقات الکبری، ۱۴۱۸ق، ج۷، ص۱۲۰.
- ↑ صادقی، «الفتن ابن حماد قدیمی ترین کتاب در مهدویت»، ص۴۸.
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۲۵۳
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۳۰۸
- ↑ نجاشی، رجال النجاشی، ۱۳۶۵ش، ص۳۲۷
- ↑ آقابزرگ تهرانی، الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج۴، ص۱۸۹
- ↑ آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲۲، ص۲۰۲
- ↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱، ص۲۲ و ۴۱
- ↑ آقابزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، اسماعیلیان، ج۲۲، ص۲۰۲
- ↑ سازمان اسناد و کتابخانه ملی
- ↑ صادقی، «ملاحم ابن منادی و ملحمه دانیال»، ص۱۴.
- ↑ آقا بزرگ تهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، ج۲۲، ص۲۰۱.