پرش به محتوا

قاضی قضاعی

مقاله قابل قبول
رده ناقص
بدون جعبه اطلاعات
بدون ناوبری
عدم رعایت شیوه‌نامه ارجاع
شناسه ناقص
از ویکی شیعه

ابوعبداللّه محمّد بن سلامة بن جعفر بن علی بن حکمون، معروف به قاضی قُضاعی، از علمای اهل سنت در نیمه نخست سده پنجم و نویسنده کتاب دستور معالم الحکم و ماثور مکارم الشیم که دربردارنده سخنان امیرالمؤمنین(ع) است.

قاضی قضاعی
اطلاعات فردی
نام کاملابوعبداللّه محمّد بن سلامة بن جعفر بن علی بن حکمون
محل زندگیمدتی در قسطنطنیه
تاریخ وفاتسال ۴۵۴ق.
شهر وفاتمصر
اطلاعات علمی
استادانابو مسلم محمّد بن احمد کاتب، احمد بن ثرثال، ابو الحسن بن جهضم، احمد بن عمر جیزی، ابو محمّد بن نحّاس
شاگردانابوسعد عبدالجلیل ساوی، ابو عبداللّه حمیدی، سهل بن بِشْر اسفراینی، ابوالقاسم نسیب
مذهب فقهیمذهب شافعی شیعه از نظر محدث نوری
تألیفاتشهاب الاخبار، دُستور معالم الحِکم و مأثور مکارم الشِیم من کلام أمیرالمؤمنین، دقایق الأخبار و حقائق الاعتبار فی المواعظ و النصایح و الأذکار، عیون المعارف و فنون أخبار الخلائف
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
سیاسیمنشی علی بن احمد جَرجرایی، وزیر دربار فاطمیان، سفیر فاطمیان در حکومت روم شرقی، در قسطنطنیه.
اجتماعیمسند قضاوت ، دارای جایگاه میان فقها و اهل حدیث


زیست‌نامه

قاضی قضاعی در دوران فاطمیان در مصر می‌زیست[۱] و در علوم مختلفی، از جمله: ادبیات، فقه، حدیث، تفسیر و تاریخ دست داشته و در سه علم اخیر، آثاری از او به یادگار مانده است.[۲] وی در مسند قضاوت بود و در دوران وزارت علی بن احمد جَرجرایی، وزیر دربار فاطمیان، منشی او بود و مدتی به‌عنوان سفیر فاطمیان در حکومت روم شرقی، در قسطنطنیه اقامت داشت.[۳] او در ۱۶ ذی‌القعده سال ۴۵۴ ق، چشم از جهان فرو بست.[۴]

قاضی قضاعی از علمای اهل سنت در قرن چهارم و پنجم هجری قمری بوده و در میان فقها و اهل حدیث منزلتی معتبر دارد.[۵] وی با آنکه در بسیاری از کتاب‌های اهل سنت، شافعی قلمداد شده؛[۶] ولی محدث نوری در مستدرک الوسائل او را بنا بر دلایل و قرائنی شیعه دانسته است.[۷]

اساتید

اساتید وی این افرادند:

  • ابومسلم محمّد بن احمد کاتب
  • احمد بن ثرثال
  • ابوالحسن بن جهضم
  • احمد بن عمر جیزی
  • ابومحمّد بن نحّاس[۸]

شاگردان

برخی از شاگردان وی این اشخاص‌اند:

  • ابوسعد عبدالجلیل ساوی
  • ابوالقاسم نسیب
  • ابوعبداللّه حمیدی
  • محمّد بن احمد رازی
  • سهل بن بِشْر اسفراینی
  • ابونصر بن ماکولا[۹]

تألیفات

آثار او عبارت‌اند از:

پانویس

  1. ↑ ابن ماکولا، الاکمال، ج۷، ص۱۱۵؛ صفدی، الوافی بالوفیات، ج۳، ص۱۱۶.
  2. ↑ ابن ماکولا، الاکمال، ج۷، ص۱۱۵.
  3. ↑ سبکی، طبقات الشافعیة الکبری، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۱۵۱.
  4. ↑ ابن خلکان، وفیات الأعیان، ۱۳۶۴ش، ج۴،ص۲۱۲ِ؛ ابن ماکولا، الاکمال، ج۷، ص۱۱۵؛ صفدی، الوافی بالوفیات، ۱۳۸۱بیروت دارالنشر، ق، ج۳، ص۱۱۶.
  5. ↑ ابن کثیر، طبقات الشافعیة، ۲۰۰۴م، ج۱، ص۴۳۵.
  6. ↑ سبکی، طبقات الشافعیة الکبری، ۱۴۱۳ق، ج۴، ص۱۵۰؛ ابن ماکولا، الاکمال، دار احیاء التراث العربی، ج۷، ص۱۱۵؛ صفدی، الوافی بالوفیات،۱۳۸۱ق، ج۳، ص۱۱۶.
  7. ↑ نوری، خاتمة مستدرک الوسائل، مؤسسة آل البیت، ج۱، ص۳۵۵-۳۵۶.
  8. ↑ سبکی، طبقات الشافعیة الکبری، ۲۰۰۴م، ج۴، ص۱۵۰
  9. ↑ سبکی، طبقات الشافعیة الکبری، ۲۰۰۴م، ج۴، ص۱۵۰
  10. ↑ قضاعی، دستور معالم ‌الحکم‌، ترجمه فیروز حریرچی، مقدمه مؤلف، ص۲۰.
  11. ↑ نوری، خاتمة مستدرک الوسائل، مٰؤسسة آل البیت، ج۱، ص۳۵۵.
  12. ↑ المعلم، محمد علی صالح، اصول علم الرجال بین النظریة و التطبیق، ۱۴۱۶ق، ص۳۷۳.
  13. ↑ قضاعی، گزیده شهاب الاخبار، قم دار الحدیث، ج۱، ص۱۲-۱۳.
  14. ↑ قضاعی، گزیده شهاب الاخبار، قم دار الحدیث، ج۱، ص۱۲-۱۳.

منابع

  • ابن خلکان، وفیات الاعیان، قم، شریف رضی، ۱۳۶۴ش.
  • ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، طبقات الشافعیة، بیروت،‌ دار المدار الاسلامی، ۲۰۰۴م.
  • ابن ماکولا، علی بن هبة الله، الاکمال فی رفع الارتیاب عن المؤتلف والمختلف فی الاسماء والکنی والانساب، بیروت، ‌دار احیاء التراث العربی، بی‌تا.
  • سبکی، عبدالوهاب بن علی، طبقات الشافعیة الکبری، قاهره،‌ دار احیاء الکتب العربیة، بی‌تا.
  • صفدی، خلیل بن ایبک، الوافی بالوفیات، بیروت، ‌دار النشر فراینز شتاینر، بی‌تا.
  • قضاعی، محمد بن سلامه، دستور معالم ‌الحکم‌ و ماثور مکارم‌ الشیم‌، ترجمه فیروز حریرچی، قم، مؤسسه تحقیقات و نشر معارف اهل البیت(ع)، نسخه دیجیتالی.
  • قضاعی، محمد بن سلامه، گزیده شهاب الاخبار، قم، دار الحدیث.
  • نوری، میرزا حسین، خاتمة مستدرک الوسائل، قم، مؤسسة آل البیت لاحیاء التراث، بی‌تا.
  • المعلم، محمد علی صالح، اصول علم الرجال بین النظریة و التطبیق؛ تقریر لبحث آیةالله الشیخ مسلم الداوری، بی‌نا، بی‌جا، ۱۴۱۶ق.