مقاله قابل قبول
شناسه ارزیابی نشده
نارسا
عدم جامعیت

سال هجری قمری

از ويکی شيعه
پرش به: ناوبری، جستجو

سال هجری قمری سال شماری است که اساس آن چرخش ماه به دور زمین است و سال آغازین آن سال هجرت پیامبر اسلام(ص) است.

این سال‌نما برای مسلمانان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا اعمال دینی مثل روزه،‌ حج، و مناسبت‌های مذهبی مثل اعیاد و سوگواری‌ها بر اساس این تقویم تعیین می‌شوند.

تاریخچه

طبق قول مشهور، تعین مبدأ تاریخ توسط عمر و به پیشنهاد حضرت علی(ع) از هجرت پیامبر(ص) است. بنابر این قول، ابوموسی اشعری نامه‌ای به عمر می‌نویسد و از نبود تاریخ منسجمی گلایه می‌کند. چرا که نامه‌هایی از خلیفه به دستش می‌رسید و به دلیل عدم ذکر تاریخ در تقدم و تاخر آنها دچار مشکل می‌شد.[۱] خلیفه دوم نیز شورایی تشکیل داد تا آغازی را برای تاریخ اسلام مشخص کنند.[۲] در این شورا نظرات مختلفی ارائه شد که مورد پذیرش قرار نگرفت. در نهایت علی(ع) پیشنهاد داد که هجرت پیامبر(ص) از مکه به مدینه مبدأ تاریخ اسلام قرار گیرد که مورد پذیرش عمر قرار گرفت و به صورت بخشنامه به سراسر شهرها اعلام شد.[۳]

در مقابل این نظریه، برخی معتقدند در زمان خود پیامبر(ص) و به دستور ایشان، هجرت مبدأ تاریخ قرار گرفته است.[۴] پیامبر به محض ورود به مدینه دستور به این امر دادند.[۵] و از سوی دیگر، مکاتبه‌هایی از زمان پیامبر(ص) موجود است با سال هجری تاریخ خورده است. از جمله:

ماه‌های‌ سال قمری

نام ماه‌های قمری از دوره جاهلیت به اسلام رسیده است. این ماه‌ها سابقه تاریخی طولانی دارند و مربوط به زمان حضرت ابراهیم(ع) و منسوب به دین حنیف ابراهیمی هستند و هر یک از این اسامی معنی خاصی دارند.[۸] ماه‌های سال قمری به ترتیب عبارتند از:

  1. محرم الحرام
  2. صفر المظفر
  3. ربیع الاول که ربیع المولود هم گفته می‌شود
  4. ربیع الثانی (یا ربیع الآخر)
  5. جمادی‌ الاول یا (جمادی الاولی)
  6. جمادی‌ الثانی یا (جمادی الآخر)
  7. رجب المرجب
  8. شعبان المعظم
  9. رمضان المبارک
  10. شوال المکرم
  11. ذی‌القعده
  12. ذی‌الحجه الحرام

پانویس

  1. مسکویه، تجارب الأمم، ۱۳۷۹ش، ج۱، ص۴۱۳.
  2. ابن کثیر، البدایة و النهایة،‌ ۱۴۰۷ق، ج۳، ص۲۰۷.
  3. یعقوبی، تاریخ یعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۱۴۵؛ مسعودی، مروج الذهب،‌ ۱۴۰۹ق، ج۴، ص۳۰۰.
  4. عاملی، تحقیقی درباره تاریخ هجری، تهران، ص۲۳.
  5. طبری، تاریخ، ۱۳۶۷ش، ج۲، ص۳۸۸.
  6. سبحانی، سید المرسلین، جامعه مدرسین، ج۱، ص۶۱۰.
  7. سبحانی، سید المرسلین، جامعه مدرسین، ج۱، ص۶۰۹.«کتَبَ عَلی بْنُ اَبیطالِبٍ بِاَمْرِ رَسُولِ اللّهْ فِی شَهْرِ رَجَبِ سِنَةَ تِسْعٍ مِنَ الْهِجْرَةْ».
  8. نبئی، تقویم و تقویم‌نگاری در تاریخ، ۱۳۶۶ش، ص۱۳۵،۱۳۶.

منابع

  • ابن کثیر، اسماعیل بن عمر، البدایة و النهایة،‌ بیروت، دار الفکر، ۱۴۰۷ق.
  • سبحانی، جعفر، سید المرسلین، قم، جامعه مدرسین، بی‌تا.
  • طبری، محمد بن جریر، تاریخ الأمم و الملوک، تحقیق محمد أبو الفضل ابراهیم، بیروت،‌ دار التراث، چاپ دوم، ۱۳۶۷ش.
  • عاملی، سید جعفر مرتضی، تحقیقی درباره تاریخ هجری، تهران، واحد تحقیقات اسلامی بنیاد بعثت، بی‌تا.
  • مسعودی، علی بن الحسین، مروج الذهب،‌ قم، دار الهجره، ۱۴۰۹ق.
  • مسکویه، احمد بن محمد، تجارب الأمم، تهران، انتشارات سروش، ۱۳۷۹ش.
  • نبئی، ابوالفضل، تقویم و تقویم‌نگاری در تاریخ، مشهد، آستان قدس، ۱۳۶۶ش.
  • یعقوبی، احمد، تاریخ یعقوبی،‌ بیروت، دار صادر، بی‌تا.