کاربر:V.enami/صفحه تمرین
| شناسنامه | |
|---|---|
| نام کامل | هادي بن عباس بن علي بن جعفر کاشف الغطاء |
| لقب | هادی آل کاشف الغطاء |
| زادروز | سال ۱۲۸۹ق |
| شهر تولد | نجف |
| کشور تولد | عراق |
| تاریخ درگذشت | سال ۱۳۶۱ق |
| شهر درگذشت | نجف |
| کشور درگذشت | عراق |
| آرامگاه | مقبره خاندان کاشف الغطاء |
| اطلاعات علمی و مذهبی | |
| اساتید | شیخ الشریعه اصفهانی • سید کاظم یزدی • آخوند خراسانی • شیخ محمد طه نجف |
| شاگردان | سید مهدی قزوینی • شیخ مهدی حجار • شیخ محمد صالح جزائری • شیخ محمد فضلالله |
| تألیفات | مستدرک نهج البلاغه • مدارک نهج البلاغة، • هدی المتقین • المقبولة الحسینیة |
هادي بن عباس بن علي بن جعفر کاشف الغطاء (۱۲۸۹ق-۱۳۶۱ق) مشهور به هادی آل کاشف الغطاء، فقیه، مورخ، محقق، ادیب و شاعر شیعی عراقی در قرن چهاردهم قمری بود. او از شخصیتهای نجف و از عالمان خاندان کاشف الغطاء به شمار میرود که نسب این خاندان به مالک اشتر نخعی منتهی میشود.[۱]
وی تحصیلات حوزوی را نزد مراجعی چون آخوند خراسانی گذراند و پس از تکمیل تحصیلات، به تربیت شاگردان متعددی پرداخت که از جمله آنها رضا کاشف الغطاء و دهها عالم برجسته دیگر بودند. آثار متعددی در فقه، حدیث و ادب از جمله «مستدرک نهج البلاغه» از او به جا ماندهاست.
معرفی و جایگاه
هادی کاشف الغطاء در سال ۱۲۸۹ قمری در نجف به دنیا آمد.[۲]پدرش شیخ عباس کاشف الغطاء از فقیهان نجف بود. مادرش از سادات و دختر سید مطر معروف به «علاق» بود که نسبش به امام حسن مجتبی (ع) میرسد.[۳]او در شعر و ادب عربی تبحر داشت و از بنیانگذاران نهضت ادبی قرن چهاردهم قمری (بیستم میلادی) در عراق دانسته شده است.[۴] وی همچنین مدرسه و کتابخانهای در نجف تأسیس کرد که از خدمات عامالمنفعه او به شمار میرود.[۵] وی پس از سالها تلاش علمی و فرهنگی در گسترش معارف شیعی، در سال ۱۳۶۱ قمری در نجف درگذشت و در مقبره خانوادگی خاندان کاشف الغطاء در جوار آرامگاه پدرانش به خاک سپرده شد.[۶] در سوگ او شاعران نجف همچون سید محمد جمال هاشمی، سید محمود حُبُّوبی، شیخ علی صغیر، سید میرعلی ابوطبیخ موسوی، شیخ عبدالغنی خدری و شیخ کاظم قظیمی مراثی سرودند.[۷]قظیمی در رثای او سرود:
مضمون شعر: وفات هادی کاشف الغطاء را نه فقط یک فقدان شخصی، بلکه ضایعهای برای اسلام، دانش، و شهر نجف میداند و او را چهرهای توصیف میکند که مرگش "هدایت" و "عظمت اسلام" را هدف گرفته است.
ویژگیها و فضایل
عالمان و مورخان، ویژگیهای اخلاقی و علمی متعددی برای او برشمردهاند:
- شیخ محمدهادی امینی: «او از عالمانی بود که در فقه، اصول، معقول و منقول، ادب و فضیلت سهمی وافر داشت.[۹]
- سید جواد شبر: «در سرای علم و کمال و هیبت و عظمت سرچشمه گرفت و مروارید وطن او و طلا مال اوست و چون به چهره مبارکش نگریستم در سیمای او نور و شکوه علم و هیبت علما و ویژگی های زهد و عبادت را دیدم...».[۱۰]
- علی خاقانی: «دانشمندی نامدار، ادیبی بزرگ و شاعری برجسته بود... او از مراجع مشهور زمان خود بود و گروه زیادی از زاهدان و پرهیزگاران به او ایمان آوردند و از او پیروی کرده و به نظرش رجوع میکردند...»[۱۱]
- مجله الهاتف (به نقل از سید محسن امین): «او شیخی از شیوخ ادب و یکی از ارکان نهضت ادبی در عراق بود؛ نهضتی که پایههای آن در قرن نوزدهم در نجف استوار شد و یکی از دلایل نهضت جدید [در عراق] بود.»[۱۲]
- سید جعفر حلی در وصف او سرود:
ترجمه: او در حالی که هنوز به بیست سالگی نرسیده بود، عقلش کامل و رأیش در سن جوانی نافذ بود. ویژگیهای پدرش در چهرهاش پدیدار بود، همچون شیربچهای که در او هیبت شیر را تشخیص میدهی.
اساتید
تحصیلات مقدماتی: پدرش شیخ عباس کاشف الغطاء[۱۴]
اساتید فقه و اصول فقه:
- شیخ الشریعه اصفهانی
- سید کاظم یزدی
- شیخ محمد طه نجف
- آخوند خراسانی
- شیخ حسین خلیلی[۱۵]
مشایخ اجازه نقل حدیث:
- سید حسین قزوینی
- سید حسن صدر
- شیخ آقا رضا همدانی
- سید محسن صدر کاظمی
- شیخ آقا رضا اصفهانی[۱۶]
شاگردان
وی پس از تکمیل تحصیلات به تدریس پرداخت و شاگردان بسیاری تربیت کرد که از جمله آنها میتوان به افراد زیر اشاره کرد:
آثار
هادی کاشف الغطاء آثار متعددی در زمینههای فقه، اصول، حدیث، ادب و تاریخ از خود به جای گذاشت که آنها عبارتند از:
- المقبولة الحسینیة، منظومهای در شرح واقعه کربلا و امام حسین (ع). (چاپ نجف، ۱۳۴۲ق)
- مستدرک نهج البلاغه (چاپ نجف، ۱۳۵۴ق)
- مدارک نهج البلاغة، ضمیمه المستدرک. (چاپ نجف، ۱۳۵۴ق)
- اوجزالانباء فی مقتل سید الشهداء ضمیمه المقبولة الحسینیة. (چاپ نجف، ۱۳۴۲ق)
- هدی المتقین إلی شریعة سید المرسلین (چاپ مؤسسه کاشف الغطاء، نجف، ۱۴۲۳ق)
- الأجوبة النجفیة فی الرد علی الفتاوی الوهابیة (چاپ مرکز الغدیر للدراسات الاسلامیة، ۱۴۲۵ق)
- الهادی فيما يحتاجه التفسير من مبادی
- البرهان المبین فی من یجب اتّباعه من النبیّین[۲۰]یا احمد هما در جواب ایهما؟[۲۱]
- بلغة النحاة فی شرح الفائقة (چاپ لجنة ام البنین (ع) الخیریة، ۱۴۲۷ق)
- رسالة فی التجوید
- استفتائات کاشف الغطاء
- الرد على مسائل موسى جارالله (چاپ مؤسسة کاشف الغطاء العامة، ۱۴۳۵ق)
- صولة الجعفریة
- الوثائق (نسخه خطی)[۲۲]
آثار چاپ نشده
نمونه اشعار
وی علاقهی خاصی به شعر متنبی داشت و گزیدهای از اشعار او را با عنوان «المحمود من شعر أحمد» یا «الطیب من شعر أبی الطیب» گردآوری کرد. [۲۶]
نمونهای از شعر وی با مضمون توصیف شب عاشورا و سخنان امام حسین (ع) به یارانش:
ترجمه: و شب با تاریکیاش شما را پوشانده است، پس آن را مرکب رهایی خود قرار دهید. این قوم (دشمن) جز مرا نمیخواهند، پس کوچ کنید تا از هلاکت رهایی یابید.
نمونهای دیگر با مضمون مرثیهسرایی و توصیه به زیارت و لعنت بر قاتلان:
ترجمه: و دستور بده آب نوشانده شود و لعنت بر کسی که آب را بر غریب (کربلا) منع کرد. هرگاه نوشیدنی نوشیدی، به یاد او باش و قاتلانش را لعنت کن تا خیر فراوان و پاداش بزرگی ببری. و نیت تو در اعمالت جز اطاعت از امر صاحب جلال (خدا) نباشد.
پانویس
- ↑ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ كاشف الغطاء، المقبولة الحسينية،۱۴۳۴ق، ج ۱، ص ۱۴
- ↑ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ كاشف الغطاء، المقبولة الحسينية، ۱۴۰۳ق، ج ۱، ص ۱۹
- ↑ خاقانی، علی، شعراء الغری،۱۴۰۸ق، ج۱۲، ص۳۵۶
- ↑ امینی، محمدهادی، معجم رجال الفکر و الأدب فی النجف، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۱۰۵۴.
- ↑ شبر، جواد، ادب الطف، ۱۴۰۹، ج۹، ص۲۲۴
- ↑ خاقانی، علی، شعراء الغری، ۱۴۰۸ق، ج۱۲، ص۳۵۵
- ↑ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ حلی، سید جعفر، سحر بابل و سجع البلابل، ۱۳۳۱ق، ص۲۹۳
- ↑ کاشف الغطاء، هادی، المقبولة الحسینیة، ۱۴۳۴ق، ص ۱۴
- ↑ کاشف الغطاء، هادی، المقبولة الحسینیة، ۱۴۳۴ق، ص ۱۵؛ شبر، جواد، أدب الطف، ۱۴۰۹، ج 9 ص 224؛ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ کاشف الغطاء، هادی، المقبولة الحسینیة، ۱۴۳۴ق، ص ۱۵؛ شبر، جواد، أدب الطف، ۱۴۰۹، ج 9 ص 224؛ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ پسر هادی آل کاشف الغطاء، كاشف الغطاء، هادي، المقبولة الحسينية، ۱۴۳۴ق، ج ۱، ص ۱۶
- ↑ نوه هادی آل کاشف الغطاء، كاشف الغطاء، هادي، المقبولة الحسينية، ۱۴۳۴ق، ج ۱، ص ۱۶
- ↑ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ زرکلی، خیرالدین، الأعلام،۱۹۸۴م، ج۸، ص۵۸
- ↑ آقابزرگ تهرانی، محمد محسن، الذریعة إلی تصانیف الشیعة، ۱۴۰۳، ج1، ص 303
- ↑ این آثار در نرمافزار آثار آل کاشف الغطاء (رحمهم الله) موجود است.
- ↑ حرزالدین، محمد، معارف الرجال، ۱۴۰۵، ج۳، ص247
- ↑ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ کاشف الغطاء، هادی، المقبولة الحسینیة، ۱۴۳۴ق، ص 16 ــ 19
- ↑ امین، اعیان الشیعه،۱۴۰۳ق، ج۱۰، ص۲۳۱
- ↑ كاشف الغطاء، المقبولة الحسينية، ۱۴۳۴ق، ج ۱، ص ۷۵
- ↑ کاشف الغطاء، هادی، المقبولة الحسینیة، ۱۴۳۴ق، ص۵۷
منابع
- آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعة الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء، ۱۴۰۳ق.
- امین، محسن، اعیان الشیعه، بیروت: دار التعارف للمطبوعات، ۱۴۰۳ق.
- امینی، محمدهادی، معجم رجال الفکر و الأدب فی النجف خلال ألف عام، بیجا، بینا، ۱۴۱۳ق.
- حرزالدین، محمد، معارف الرجال فی تراجم العلماء و الأدباء، تعلیق: محمدحسین حرزالدین، قم: مکتبة آیت الله العظمی المرعشی النجفی، ۱۴۰۵ق.
- خاقانی،علی، شعراء الغری، او، النجفیات، نجف ۱۳۷۳/۱۹۵۴، چاپ افست قم، ۱۴۰۸ق.
- حلی، سید جعفر، سحر بابل و سجع البلابل، لبنان: مطبعة العرفان، ۱۳۳۱ هجری قمری.
- زرکلی، خیرالدین، الأعلام، بیروت: دار العلم للملایین، ۱۹۸۴م.
- شبر، جواد، ادب الطف او شعراء الحسین، بیروت، دارالمرتضی، ۱۴۰۹ق.
- کاشف الغطاء، هادی، المقبولة الحسینیة، بیروت: مؤسسة کاشف الغطاء، ۱۴۳۴ق/۲۰۱۳م.