کاربر:Sultanmoradi/پنجم صفحه تمرین
معرفی
شهر سکردو به عنوان مرکز اصلی ایالت بلتستان در شمال پاکستان است.[۱] بر پایه یافتههای مردمشناختی، شهر سکردو متمرکزترین کانون تشیع در پاکستان شناخته میشود.[۲] در مطالعات جمعیتشناختی گزارش شده است که اکثریت مطلق جمعیت سکردو و درههای اطراف آن را شیعیان اثناعشری تشکیل میدهند [۳] به نقل از منابع میدانی، حدود ۷۵٪ از ساکنان این منطقه پیرو مذهب شیعه امامی هستند.[۴] بر اساس گزارشهای نژادی، مردم این منطقه از قوم «بلتی» هستند که ریشههای زبانی و فیزیکی آنها به تبت بازمیگردد.[۵] در تحقیقات اجتماعی قید شده است که علاوه بر شیعیان، اقلیتهایی از نوربخشیه، اهلسنت و اسماعیلیه نیز در این جغرافیا ساکناند.[۶] در پژوهشهای زبانشناختی ذکر شده است که زبان بلتی علیرغم ساختار تبتی، پس از ورود اسلام با واژگان وسیع فارسی و عربی ترکیب شده است.[۷]
این شهر با ارتفاع تقریبی ۲۵۰۰ متری از سطح دریا محصور در میان رشتهکوههای هیمالیا و قراقروم قرار دارد.[۸] بر این اساس، پژوهشگران بر این باورند راهبردیترین نقطه شمال پاکستان[۹] و کانون تجارت و گردشگری کوهستانی این کشور است.[۱۰]
| جدول ترکیب جمعیتی سکردو بر پایۀ مذهب | |||
|---|---|---|---|
| مذهب / گرایش مذهبی | تخمین جمعیتی | تمرکز اجتماعی | منبع |
| شیعه اثناعشری | حدود ۷۵٪ | اکثریت در سکردو و شگر | [۱۱] |
| نوربخشیه | حدود ۱۵٪ | دره خپلو و غنچه | [۱۲] |
| اهل سنت | حدود ۵٪ | مراکز تجاری سکردو | [۱۳] |
| اسماعیلیه | کمتر از ۳٪ | مناطق مرزی گیلگت | [۱۴] |
سیر تحول از بودیسم به تشیع
به گفته تاریخنگاران، بلتستان تا قرن هشتم میلادی بخشی از امپراتوری تبت بود و آیین بودایی مذهب رسمی آن محسوب میشد.[۱۵] بر اساس شواهد باستانشناختی، آثاری همچون صخره بودای مانتال در نزدیکی سکردو گویای این میراث کهن است.[۱۶] در منابع تاریخی گزارش شده است که گسترش اسلام در سکردو از قرن چهاردهم میلادی و با ورود مبلغان صوفی آغاز گشت.[۱۷] طبق یافتههای پژوهشی، میر سید علی همدانی نخستین بذر محبت اهلبیت (ع) را در منطقه کاشت.[۱۸] به نقل از اسناد مذهبی، میر شمسالدین عراقی در اواخر قرن پانزدهم میلادی نقش کلیدی در تثبیت مذهب شیعه ایفا کرد.[۱۹] در متون سلطنتی ذکر شده است که سلسله «مقپون» به مدت ۷۰۰ سال بر سکردو حکومت کردند و مرزهای آن را تا گیلگت گسترش دادند.[۲۰] بر اساس گزارشهای سیاسی، علیشیر خان انچن مشهورترین پادشاه این سلسله بود که روابط نزدیکی با امپراتوری مغول هند داشت.[۲۱]
ساختارهای مذهبی و نهادهای آموزشی
در توصیف معماری مذهبی سکردو، مسجد جامع این شهر به عنوان یک بنای منحصربهفرد با ظرفیت ۳۰ هزار نفر معرفی شده است.[۲۲] بر اساس گزارشهای فنی، این مسجد دارای تزئینات چوبکاری کشمیر و کتیبههای قرآنی همچون آیتالکرسی است.[۲۳] در پژوهشهای دینی قید شده است که جامعه شیعه سکردو پیوند ناگسستنی با حوزههای علمیه نجف و قم دارد.[۲۴] به گفته محققان، نخبگانی همچون محسن علی النجفی با تأسیس «جامعه الکوثر» و شبکه مدارس «اسوه»، تحولی در آموزش نوین منطقه ایجاد کردند.[۲۵] طبق یافتههای مردمشناختی، آیین «اسد عاشورا» به عنوان نماد ارادت مردم سکردو در فصل تابستان شناخته میشود.[۲۶] در منابع محلی ذکر شده است که این سنت به دلیل سرمای شدید زمستان و برای حضور مبلغان کشمیری بنا نهاده شده است.[۲۷]
تحولات سیاسی و چالشهای حقوقی
در تحلیلهای حقوقی گزارش شده است که ایالت گلگت بلتستان از لحاظ قانون اساسی در وضعیت معلق (Constitutional Limbo) قرار دارد.[۲۸] به نقل از اسناد سیاسی، ساکنان سکردو علیرغم الحاق داوطلبانه به پاکستان در سال ۱۹۴۸، از حق رای در پارلمان فدرال محروم ماندهاند.[۲۹] گزارشهای حقوق بشری حاکی از آن است که دولت پاکستان از قوانین ضد تروریسم (مانند Schedule IV) برای محدود کردن رهبران مذهبی شیعه استفاده میکند.[۳۰] پژوهشگران معتقدند سیاستهای اسلامیزاسیون در دهه ۱۹۸۰ منجر به بروز تنشهای فرقهای و تغییر ترکیب جمعیتی منطقه شده است.[۳۱] در مستندات امنیتی ذکر شده است که ترور شخصیتهایی همچون آقا ضیاءالدین رضوی در سال ۲۰۰۵، منشأ ناآرامیهای گسترده در سکردو بوده است.[۳۲]
اقتصاد سیاسی و راهروی اقتصادی (CPEC)
در گزارشهای اقتصادی آمده است که معیشت مردم سکردو به کشاورزی کوهستانی و استخراج معادن وابسته است.[۳۳] بر اساس تحلیلهای راهبردی، عبور راهروی اقتصادی چین و پاکستان ($CPEC$) پتانسیلهای تجاری جدیدی را برای منطقه فراهم کرده است.[۳۴] با این حال، منابع محلی از نگرانی جامعه شیعه نسبت به سلب مالکیت زمینهای اجدادی در مسیر این پروژه خبر میدهند.[۳۵] در پژوهشهای توسعهای ذکر شده است که تقویت صنعت گردشگری مذهبی و طبیعتگردی میتواند به استقلال مالی این جامعه کمک کند.[۳۶]
پانویس
- ↑ حسینآبادی، تاریخ بلتستان، ۲۰۰۹م، ص۵.
- ↑ حسرت، بلتستان تهذیب و ثقافت، ۲۰۱۵م، ص۲۷
- ↑ سعیدی شگری، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، ۱۴۰۰ش، ص۸
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۰
- ↑ ویکیشیعه، «بلتستان»، بیتا
- ↑ ویکیشیعه، «بلتستان»، بیتا
- ↑ حسینآبادی، تاریخ بلتستان، ۲۰۰۹م، ص۶
- ↑ حسینآبادی، تاریخ بلتستان، ۲۰۰۹م، ص۵
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۵
- ↑ حسرت، بلتستان تهذیب و ثقافت، ۲۰۱۵م، ص۲۷.
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش
- ↑ سعیدی شگری، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، ۱۴۰۰ش
- ↑ دنیوری، اسلام گلگت مین، ۱۹۹۴م
- ↑ حسینآبادی، تاریخ بلتستان، ۲۰۰۹م
- ↑ سعیدی شگری، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، ۱۴۰۰ش، ص۱۰
- ↑ سعیدی شگری، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، ۱۴۰۰ش، ص۱۱
- ↑ سعیدی شگری، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، ۱۴۰۰ش، ص۱۴
- ↑ ویکیشیعه، «بلتستان»، بیتا
- ↑ شاهمرادی، «نقش تصوف در گسترش تشیع»، ۱۳۹۲ش، ص۶۳
- ↑ ویکیشیعه، «بلتستان»، بیتا
- ↑ ویکیشیعه، «بلتستان»، بیتا
- ↑ یوتیوب، «Jamia Masjid Skardu»، ۲۰۲۳م
- ↑ یوتیوب، «Jamia Masjid Skardu»، ۲۰۲۳م
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۵
- ↑ Pakpedia, "Sheikh Mohsin Ali Najafi", 2017
- ↑ ویکیشیعه، «بلتستان»، بیتا
- ↑ ویکیشیعه، «بلتستان»، بیتا
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۵۵
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۶۰
- ↑ HRCP, "Gilgit-Baltistan: The long wait for a constitutional identity", 2022
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۰
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۱
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۰
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۰
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۱
- ↑ عابدی، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان»، شیعهپژوهی، ۱۴۰۴ش، ص۱۸۲
منابع
عابدی، محمد الیاس و همکاران، «چالشهای معاصر شیعیان ایالت گلگت-بلتستان (پاکستان)»، شیعهپژوهی، دوره ۱۱، ش ۲۸ (۱۴۰۴ش)، ص۱۵۵-۱۸۲.
حسینآبادی، محمدیوسف، تاریخ بلتستان، سکردو: بلتستان بک دپو، ۲۰۰۹م.
حسرت، محمدحسن، بلتستان تهذیب و ثقافت، سکردو: بلتستان بک دپوایند پبلیکیشنر، ۲۰۱۵م.
سعیدی شگری، فرمان علی، تاریخ تشیع و عوامل گسترش آن در گلگت بلتستان، قم: دارالتهذیب، ۱۴۰۰ش.
شاهمرادی، سید مسعود و اصغر منتظرالقائم، «نقش تصوف در گسترش تشیع در ایران و هند»، مجله جستارهای تاریخی، ش ۲ (۱۳۹۲ش)، ص۶۳-۸۵.
دنیوری، غلام حسین انجم، اسلام گلگت مین، کراچی: اداره احیای تراث اسلامی، ۱۹۹۴م.
ویکیشیعه، «بلتستان»، قابل دسترسی در fa.wikishia.net، بیتا.
ویکیشیعه، «محسن علی النجفی»، قابل دسترسی در ar.wikishia.net، بیتا.
HRCP (Human Rights Commission of Pakistan), "Gilgit-Baltistan: The long wait for a constitutional identity", 2022.
Pakpedia, "Sheikh Mohsin Ali Najafi", 2017.
یوتیوب، «Jamia Masjid Skardu – A Marvel of Architecture»، ۲۰۲۳م.