محمد کاشانی

آخوند ملا محمد کاشانی، مدرّس و مروّج فلسفۀ ملاصدرا در اصفهان در قرن سيزدهم است، وی از معاصران جهانگير خان قشقایی بود که بدون رقابت با هم، در مدرسۀ صدر به تدريس فلسفه اشتغال داشتند و حضورشان موجب رونق فلسفه در حوزه فلسفى اصفهان گرديد.

او نزدعالمانی چون آقامحمدرضا قمشه‌اى، ملاحسن نورى و ملا عبدالجواد خراسانى شاگردی کرد و خود شاگردان بسیاری تربیت نمود، وی علاوه بر فلسفه در رياضيات ، نجوم ، هيئت ، فقه و عرفان نيز تبحر داشته است. وی فلسفه را با عرفان می آمیخت و از وی کراماتی نقل می کنند.

ولادت و وفات

در منابع به تاريخ ولادت آخوند ملامحمد اشاره‌اى نشده، اما چون وى در شعبان ۱۳۳۳ در ۸۴ سالگى وفات كرده احتمالا در حدود ۱۲۴۹ به دنيا آمده است. از زندگى كاشانى اطلاع چندانى در دست نيست. وی در اصفهان وفات یافت و در تخت فولاد به خاک سپرده شد.

فعالیت علمی

وى در ۱۲۸۶ از كاشان به اصفهان رفته و تا پايان عمر در آنجا سكونت داشته است. محل اقامت وى در اصفهان، مدرسۀ جدّه كوچك و در اواخر عمر مدرسۀ صدر بوده كه در آنجا به تعليم مي‌پرداخته است كاشانى علاوه بر فلسفه در رياضيات و نجوم و هيئت و فقه نيز تبحر داشته است.

وى معاصر و معاشر جهانگيرخان قشقایی بود و هر دو، بدون رقابت و منازعت، در مدرسۀ صدر به تدريس فلسفه اشتغال داشتند و حضورشان موجب رونق فلسفه در حوزه فلسفى اصفهان و رواج فلسفه ملاصدرا گرديد، به نحوى كه طلاب از شهرهاى دور و نزديك و كشورهاى مجاور در حلقۀ درس آنها حاضر مي‌شدند. اما از از وی آثاری بر جای نمانده است كاشانى اهل ذوق و عرفان نيز بود و حالات و كراماتى از او گزارش شده است.

استادان

1. آقامحمدرضا قمشه‌اى
2. ملاحسن نورى پسر ملا على نورى
3. ملا عبدالجواد خراسانى

شاگردان

1. سید ابوالحسن اصفهانی
2. اسداللّه ايزد گشسب گلپايگانى
3. سيد جمال‌الدين موسوى گلپايگانى
4. ميرزا حسن‌خان جابرى انصارى
5. سيد حسن قوچانی
6. سيد حسن مشكان طبسى
7. سيدحسن مدرس
8. ميرزا على آقا شيرازى
9. محمد حكيم گنابادى
10. محمد حسن بيچاره بيدختى
11. ميرزا محمدعلى لاريجانى
12. محمدهادى فرزانه قمشه‌اى
13. شیخ محمد حکیم خراسانی
14. میرزا ابوالقاسم محمد نصیر شیرازی
15. سید محمد رضا خراسانی
16. حاج آقا رحيم ارباب اصفهانى كه شاگرد خاص وى بود.

منابع

• منوچهر صدوقى سها، تحرير ثانى تاريخ حكماء و عرفاى متأخر، تهران، ۱۳۸۱؛
• مهدى قرقانى، حكيم جهانگيرخان قشقايى، اصفهان، ۱۳۷۱؛
• سيدمحمدباقر كتابى، رجال اصفهان، در علم و عرفان و ادب و هنر، اصفهان، ۱۳۷۵؛
• ميرزامحمدعلى، معلم حبيب‌آبادى، مكارم‌الاثار، اصفهان، ۱۳۷۴؛
• سيدمصلح‌الدين مهدوى، تذكره القبور يا دانشمندان و بزرگان صفهان، اصفهان، ۱۳۴۸؛
• جلال‌الدين همائى، دو رساله در فلسفه اسلامى، تهران، ۱۳۹۸ه ق.

پیوند به بیرون

منبع این مقاله:دانشنامه جهان اسلام