باب الامام: تفاوت میان نسخهها
imported>Naimi صفحهای تازه حاوی «{{جا:ویرایش}} '''باب الامام'''، اصطلاحی است که برخی عالمان رجالی برای برخی اصحاب...» ایجاد کرد |
(بدون تفاوت)
|
نسخهٔ ۱۱ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۳:۱۰
 |
باب الامام، اصطلاحی است که برخی عالمان رجالی برای برخی اصحاب خاص و نزدیک امامان شیعه(ع) به کار بردهاند که وکالت برخی امور ایشان را نیز عهدهدار بودند. این اصطلاح توسط خود امامان(ع) استفاده نشده است و در سنت بیشتر مولفان تراجم و عالمان رجالی نیز معنای مثبتی ندارد و بیشتر بر مدعیان ارتباط با ائمه اطلاق میشود.
باب الامام
مولفان کتب تراجم و مناقب ائمه شیعه(ع)، از جمله ابن شهرآشوب[۱] و ابن صباغ[۲] افرادی را به عنوان باب (یا بوّاب) هر یک از ائمه، معرفی کردهاند؛ مانند:
- نُوّاب أربعه امام زمان(عج) که طبرسی[۳] از آنان به عنوان «الابواب المرضیون و السفراء الممدوحون» نام میبرد و عبارتند از؛
- حسین بن روح نوبختی: ابن اثیر درباره حسین بن روح نوبختی، یکی از نواب اربعه، میگوید که امامیه او را «باب» مینامیدند[۴].
عثمان بن سعید عمری و محمّد بن عثمان و حسین بن روح نوبختی، گذشته از سفارت امام زمان(ع) به عنوان بابهای امام جواد(ع)، امام هادی(ع) و امام عسکری(ع) نیز نام برده شدهاند و در روایات بر وثاقت و علم و نزدیکی آنها به ائمه(ع) تصریح شده است.
در بیانات خود ائمه و کتابهای رجال از برخی افراد با عنوان «باب» تعبیر نشده است، اما قرائن نشان میدهند که آنان با ائمه ارتباط خاص داشتهاند، و علاوه بر بهره وری از علوم و معارف ایشان، در برخی امور وکیل و مباشر کارهایشان و در شرایط حسّاس سیاسی، واسطه ائمه و پیروان آنان بودهاند.
- مفضّل بن عمر، که بنابر روایات، از علوم ائمه آگاهی داشته و مورد توجه خاص امام صادق(ع) بوده است، به نمایندگی از آن حضرت به کارهای شیعیان رسیدگی میکرد و در منازعات مالی ایشان برای رفع اختلاف، به وکالت از آن حضرت، اموالی پرداخت میکرد. او همچنین مباشر کارهای مالی امام کاظم(ع) بود و آن حضرت، شخصاً پرداختهای مالی شیعیان را نمیپذیرفت.
- ابو خالد کابلی و یحیی بن ام الطویل از یاران نزدیک امام سجاد(ع) و سالها در خدمت آن حضرت بودند.
- جابر بن یزید جُعْفی از اصحاب سرّ اهل بیت و از نزدیکان امام باقر(ع) بود.
مدعیان بابیت
کسانی بودهاند که خود را به دروغ باب ائمّه(ع) معرفی میکردهاند ولی به تکذیب و نفرین ایشان گرفتار میشدهاند. کشی[۵]، از
نام برده که ضمن نشر افکار انحرافی، مدّعی بابیت امام عسکری و امام رضا بودهاند ولی ائمه به شدت از آنان انتقاد کرده و شیعیان را از تماس با ایشان بر حذر داشتهاند.
خودداری امامان(ع) از به کار بردن لفظ باب در مورد اصحابشان
اگرچه تعبیر «باب» در برخی از کتب تراجم و مناقب و سیرههای ائمه(ع) برای یاران نزدیک و خاص ایشان به کار رفته، ولی در کلمات خود امامان، و بعداً در عبارات محدّثان و رجالیان، از استعمال آن در جهت مثبت پرهیز میشده است.
از این رو نواب اربعه را عموماً «سفرا» و «وکلاء» میخواندهاند و از نمایندگان امام کاظم(ع) به «قُوّام» تعبیر میکردهاند. و در مقابل، از کسانی چون نمیری و شلمغانی، به عنوان مدّعیان «بابیت» نام میبردهاند.