پرش به محتوا

مایکل کوک

از ویکی شیعه
مایکل کوک
اطلاعات کلی
محل زندگیانگلستانامریکا
اطلاعات علمی
آثارکتاب «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی»
فعالیت‌های اجتماعی-سیاسی
مناصباستاد ممتاز دانشگاه پرینستون


مایکل کوک (۱۹۴۰م) مستشرق و استاد ممتاز در دانشگاه پرینستون که در حوزه تاریخ اسلام و اندیشه اسلامی فعالیت دارد. او به دلیل وسعت مطالعات، تسلط بر زبان‌های عربی، فارسی و ترکی و احاطه بر منابع اسلامی جدید و قدیم به عنوان یک اسلام‌شناس طراز اول در غرب معرفی شده است.

کوک جوایز متعددی در سطح بین‌المللی به دست آورده است؛ از جمله در ایران از برگزیدگان اولین دوره جایزه فارابی بوده و در سال ۲۰۱۶م جایزه رئیس‌جمهور امریکا برای تدریس ممتاز را دریافت کرده است. کتاب «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی» را مهم‌ترین تألیف کوک و جامع‌ترین کتاب درباره امر به معروف و نهی از منکر دانسته‌اند. کوک پس از حدود ۱۵ سال تحقیق و مطالعه حدود ۱۷۰۰ کتاب و مقاله، این کتاب را تألیف کرد.

کتابچه قرآن تألیف کوک در مجموعه «معرفی‌های بسیار کوتاه» انتشارات دانشگاه آکسفورد در سال ۲۰۰۰م چاپ شد. این کتابِ کم حجم، به بسیاری از زبان های دنیا ترجمه شد و مورد توجه بسیاری از صاحب نظران قرار گرفت. برخی پژوهشگران مسلمان، این کتابچه را همدلانه و براساس متون و منابع درون دینی توصیف کرده‌اند. کوک ده‌ها مقاله تألیف کرده است. تعدادی از این مقالات در ایران و به زبان فارسی ترجمه شده که برخی از آنها پیرامون شیعه است. وی به عنوان راهنما، بر بیش از چهل پایان‌نامه نظارت داشته که برخی از آنها مرتبط با شیعه هستند.

جایگاه

مایکل کوک (Michael Cook) مستشرق[۱] و استاد ممتاز دانشگاه پرینستون[۲] که در حوزه تاریخ اسلام و اندیشهٔ اسلامی فعالیت دارد.[۳] وی بیشتر آثارش را مرتبط با شکل‌گیری تمدن اسلامی و نقش ارزش‌های دینی در این فرآیند دانسته است.[۴] او به زبان‌های عربی، فارسی و ترکی تسلط دارد.[۵] کوک را شخصیتی شناخته شده[۶] و به دلیل وسعت مطالعات، دانش زبانی و احاطه به منابع اسلامی جدید و قدیم به عنوان یک اسلام‌شناس طراز اول در غرب معرفی کرده‌اند.[۷] کوک در ایران به واسطه کتاب «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی»، شناخته شده است.[۸] برخی آثار او جایزه‌های متعددی را در کشورهای مختلف به دست آورده است.[۹] یکی از شاگردان وی در دانشگاه پرینستون در معرفی او چنین گفته که مایکل «برای چندین دهه الهام‌بخش دانشجویان و خوانندگان بوده است».[۱۰]

مایکل کوک در حال دریافت جایزه فارابی

کوک در سطح بین‌المللی جوایز متعددی را به دست آورده است.[۱۱] او از برگزیدگان اولین دوره جایزه فارابی در ایران بوده است.[۱۲] کوک از سال ۲۰۰۱م در انجمن فلسفی آمریکا عضویت یافت.[۱۳] او در سال ۲۰۱۶م برنده جایزه رئیس‌جمهور امریکا برای تدریس ممتاز از دانشگاه پرینستون شد.[۱۴] وی از سال ۲۰۱۸م عضو افتخاری کالج پادشاهی لندن (King's College London) گردید.[۱۵] در سال ۲۰۱۴م جایزهٔ هالبرگ (Holberg)، در سال ۲۰۱۹م جایزه بالزان (Balzan) و در سال ۲۰۲۰م جایزه یک‌عمر دستاورد از انجمن قرون‌وسطی‌شناسان خاورمیانه را دریافت کرد.[۱۶] او به طور مشترک با حسین مدرسی جایزه جورجو لوی دلا ویدا را در سال ۲۰۲۴م به جهت ایفای نقش برجسته در حوزه‌های مطالعات خاور نزدیک و مطالعات اسلامی دریافت کرد.[۱۷]

زندگی‌نامه

مایکل کوک در سال ۱۹۴۰م در انگلستان متولد شد.[۱۸] پس از گذراندن تحصیلات اولیه، در ۱۹۵۹م وارد دانشگاه کمبریج شد[۱۹] و سپس وارد مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی در دانشگاه لندن گردید.[۲۰] او زیرنظر برنارد لوئیس، کارشناسی ارشد را با پژوهش درباره تاریخ جمعیت عثمانی در سده‌های پانزدهم و شانزدهم میلادی به انجام رساند.[۲۱] سپس سال‌های زیادی را به تدریس و تحقیق در زمینهٔ تاریخ اسلامی پرداخت.[۲۲] وی در سال ۱۹۸۶م وارد دانشگاه پرینستون گردید.[۲۳] و در نهایت به ۲۰۲۵م بازنشستگی ممتاز از این دانشگاه را دریافت کرد.[۲۴]

کوک تابعیت امریکایی - انگلیسی دارد.[۲۵] وی را دارای شخصیتی «فروتن، شوخ‌طبع» معرفی کرده‌اند که دارای «سلیقهٔ فکری» و «تلاش بی‌وقفه» است.[۲۶] او در سال ۲۰۲۶م در مسابقات دو ومیدانی، در رده سنی ۸۵ تا ۸۹ سالگی، توانست رکورد امریکا در دو یک مایل را به خود اختصاص دهد.[۲۷]

کتاب امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی

کتاب «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی[یادداشت ۱]» را مهم‌ترین تألیف کوک[۲۸] و جامع‌ترین کتاب درباره امر به معروف و نهی از منکر[۲۹] دانسته‌اند. کوک این کتاب را درباره یک ارزش خاص اسلامی در سراسر دامنه تاریخ اسلام معرفی می‌کند که به طور تقریبی، وظیفه تک‌تک مسلمانان برای توبیخ‌کردن مردم به خاطر نقض قانون خدا است.[۳۰] کوک پس از حدود ۱۵ سال تحقیق و مطالعه حدود ۱۷۰۰ کتاب و مقاله که بیش از سه چهارم آن کتاب‌های اسلامی بود،‌ این کتاب را تألیف کرد.[۳۱] این کتاب در سال ۲۰۰۰م توسط دانشگاه کمبریج انتشار یافت.[۳۲]

کتاب در پنج بخش اصلی و بیست فصل، سامان یافته است؛ مقدمه، حنبلیان، معتزلیان و شیعیان، دیگر فرقه‌های اسلامی و فراسوی اسلام سنتی پنج بخش اصلی کتاب هستند.[۳۳] نویسنده در این کتاب کوشیده ابعاد اعتقادى، کلامى، اجتماعى، فقهى و اخلاقى امر به معروف و نهى ازمنکر را از دیدگاه مذاهب اسلامى گزارش کند و تصویرى جامع از فراز و فرود این فریضه در جهان اسلام به دست دهد و در پایان، این فریضه را در اسلام با ادیان دیگر مقایسه می‌کند.[۳۴] این کتاب سال ۱۳۸۵ش، از سوی بیست و چهارمین دوره کتاب سال جمهوری اسلامی، شایسته تشویق شناخته شد.[۳۵] همچنین برنده جایزه کتاب آلبرت هورانی از انجمن مطالعات خاورمیانهٔ آمریکای شمالی در سال ۲۰۰۱م و جایزه کتاب انجمن دوستی کویت و بریتانیا در سال ۲۰۰۲م گردید.[۳۶]

این کتاب چندین ترجمه به زبان فارسی دارد.[۳۷] این ترجمه‌ها موجب شهرت کوک در جامعه علمى ایران شد.[۳۸] یکی از این ترجمه‌ها با عنوان «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی» است که در دو جلد به وسیله احمد نمایی ترجمه شده و توسط بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی[۳۹] در بهار ۱۳۸۴ش چاپ گردید.[۴۰] ترجمه دیگر کتاب با عنوان «شایست و ناشایست در اندیشه اسلامی» توسط محمدحسین ساکت توسط انتشارات نگاه معاصر چاپ گردید.[۴۱]

آثار دیگر

آثار مایکل کوک به صورت کتاب، مقاله و نوشتن یک فصل از کتاب‌ها بوده است.[۴۲] آثار او هم برای متخصصان و هم برای خوانندگان عمومی نوشته شده است.[۴۳] کتابچه قرآن در مجموعه «معرفی‌های بسیار کوتاه» انتشارات دانشگاه آکسفورد در سال ۲۰۰۰م چاپ شد.[۴۴] این کتابِ کم حجم، به بسیاری از زبان های دنیا ترجمه شده و مورد توجه بسیاری از صاحب نظران قرار گرفت.[۴۵] برخی پژوهشگران مسلمان، این کتابچه را همدلانه و براساس متون و منابع درون دینی توصیف کرده‌اند.[۴۶]

کتاب دیگر کوک «ادیان باستانی، سیاست مدرن: مطالعه موردی اسلام در دیدگاه تطبیقی» است که در سال ۲۰۱۴م توسط انتشارات دانشگاه پرینستون چاپ شد.[۴۷] «عقیدهٔ اولیهٔ مسلمانان: مطالعه‌ای در نقد منابع» که توسط کمبریج در سال ۱۹۸۱م انتشار یافت.[۴۸] کوک کتابی با عنوان «مطالعاتی در خاستگاه‌های فرهنگ و سنت اولیه اسلامی» دارد که در ۲۰۰۴م توسط پرینستون منتشر شده است.[۴۹]

کوک ده‌ها مقاله تألیف کرده است.[۵۰] تعدادی از این مقالات در ایران و به زبان فارسی ترجمه شده[۵۱] که برخی از آنها پیرامون شیعه است.[۵۲] وی به عنوان راهنما، بر بیش از چهل پایان‌نامه نظارت داشته که چندین مورد از آنها از سوی انجمن مطالعات خاورمیانه مورد تقدیر قرار گرفته‌اند.[۵۳] برخی از این پایان‌نامه‌ها مرتبط با شیعه هستند؛ از جمله این پایان‌نامه‌ها که به زبان انگلیسی هستند می‌توان «تعامل تشیع و هویت ملی در عراق مدرن»، «جامعهٔ اسماعیلی طیبی در یمن قرون وسطی» و «شکل‌گیری هویت‌های فرقه‌ای در کوفه قرن هشتم» را نام برد که برخی از نویسندگان این پایان‌نامه‌ها مسلمان بوده‌اند.[۵۴]

یادداشت

  1. Commanding Right and Forbidding Wrong in Islamic Thought

پانویس

  1. عبدالوهاب حسین،‌ «القرآن الكريم في كتابات مايكل كوك كتاب محمد نبي الإسلام أُنموذجا - عرض و تحلیل»، ص۳۲.
  2. Michael Cook»،‌ Princeton university
  3. Michael Cook»،‌ Princeton university
  4. Michael Cook»،‌ Princeton university
  5. صفری، «نقد و بررسی کتاب «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی»»، ص۱۰۴.
  6. ارشاد سرابی، «نگاهى به (شایست و ناشایست) و (امر به معروف و نهى از منکر) دو ترجمه از اثر مایکل کوکر»، ص۵۳.
  7. صفری، «نقد و بررسی کتاب «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی»»، ص۱۰۴.
  8. «مایکل کوک،در پژوهشکده و دانشکده علوم حدیث، حضور یافت»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  9. «Cook Invested into the American Academy of Science and Letters»، Princeton university
  10. «Michael Cook»، PRINCETON UNIVERSITY OFFICE OF THE DEAN OF THE FACULTY
  11. «Michael Cook»، PRINCETON UNIVERSITY OFFICE OF THE DEAN OF THE FACULTY
  12. «برگزیدگان»،‌جشنواره بین‌المللی فارابی.
  13. American Philosophical Society Member History
  14. «Michael Cook»، PRINCETON UNIVERSITY OFFICE OF THE DEAN OF THE FACULTY
  15. American Philosophical Society Member History
  16. American Philosophical Society Member History
  17. ««جایزه جورجو لوی دلا ویدا ۲۰۲۴» به "مایکل کوک" و "حسین مدرسی" اهدا می شود»،‌ خبرانلاین.
  18. American Philosophical Society Member History
  19. »مایکل کوک»،‌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌ های اروپایی.
  20. Michael Cook»،‌ Princeton university
  21. »مایکل کوک»،‌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌ های اروپایی.
  22. Michael Cook»،‌ Princeton university
  23. Michael Cook»،‌ Princeton university
  24. «Michael Cook»، PRINCETON UNIVERSITY OFFICE OF THE DEAN OF THE FACULTY
  25. چرم دوز، «تحلیل و نقد دیدگاه مایکل کوک در خصوص جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در منابع حدیثی شیعه»، ص۱۰۵.
  26. «Michael Cook»، PRINCETON UNIVERSITY OFFICE OF THE DEAN OF THE FACULTY
  27. «Michael Cook Sets American Age Group Record in Mile Run»، Princeton university
  28. »مایکل کوک»،‌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌ های اروپایی.
  29. »مایکل کوک»،‌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌ های اروپایی.
  30. Michael Cook»،‌ Princeton university
  31. »مایکل کوک»،‌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌ های اروپایی.
  32. ارشاد سرابی، «نگاهى به (شایست و ناشایست) و (امر به معروف و نهى از منکر) دو ترجمه از اثر مایکل کوکر»، ص۴۹.
  33. جعفرپیشه فرد، «نهی از منکر و تحولات جدید اسلامی؛ نقد دیدگاه مایکل کوک»، ص۸۶.
  34. ارشاد سرابی، «نگاهى به (شایست و ناشایست) و (امر به معروف و نهى از منکر) دو ترجمه از اثر مایکل کوکر»، ص۵۱.
  35. «تجلیل بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی از پروفسور مایکل کوک»،‌خبرگزاری رسمی حوزه.
  36. «Cook Invested into the American Academy of Science and Letters»، Princeton university
  37. ارشاد سرابی، «نگاهى به (شایست و ناشایست) و (امر به معروف و نهى از منکر) دو ترجمه از اثر مایکل کوکر»، ص۵۳.
  38. ارشاد سرابی، «نگاهى به (شایست و ناشایست) و (امر به معروف و نهى از منکر) دو ترجمه از اثر مایکل کوکر»، ص۵۳.
  39. «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی 1 (2 جلدی)»،‌شهر کتاب.
  40. «مهپور،نگاهی به کتاب امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی»»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  41. «شایست و ناشایست در اندیشه اسلامی»،‌ شهر کتاب.
  42. «Michael Cook»، PRINCETON UNIVERSITY OFFICE OF THE DEAN OF THE FACULTY
  43. «Michael Cook»، PRINCETON UNIVERSITY OFFICE OF THE DEAN OF THE FACULTY
  44. Michael Cook»،‌ Princeton university
  45. «مایکل کوک،در پژوهشکده و دانشکده علوم حدیث، حضور یافت»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  46. «مایکل کوک،در پژوهشکده و دانشکده علوم حدیث، حضور یافت»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه.
  47. Michael Cook»،‌ Princeton university
  48. Michael Cook»،‌ Princeton university
  49. «Studies in the Origins of Early Islamic Culture and Tradition»، Princeton university
  50. «Michael Cook»، PRINCETON UNIVERSITY OFFICE OF THE DEAN OF THE FACULTY
  51. برای نمونه ر.ک: کوک، «گزارش ابن سعدی اندلسی از محافل متکلمین در قرون میانه اسلامی»؛ کوک، «مخالفان نگارش در صدر اسلام».
  52. کوک، «حدیثی معنایی در باب قبله در الکافی کلینی».
  53. «Michael Cook»، PRINCETON UNIVERSITY OFFICE OF THE DEAN OF THE FACULTY
  54. Michael Cook»،‌ Princeton university

منابع

  • ارشاد سرابی، اصغر، «نگاهى به (شایست و ناشایست) و (امر به معروف و نهى از منکر) دو ترجمه از اثر مایکل کوکر»، آیینه پژوهش، شماره ۱۰۳، ۱۳۸۶ش.
  • «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی 1 (2 جلدی)»،‌شهر کتاب، تاریخ بازدید: ۲۰ تیر ۱۴۰۵ش.
  • «برگزیدگان»،‌جشنواره بین‌المللی فارابی، تاریخ بازدید: ۲۰ تیر ۱۴۰۵ش.
  • «تجلیل بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی از پروفسور مایکل کوک»،‌خبرگزاری رسمی حوزه، تاریخ بازدید: ۲۰ تیر ۱۴۰۵ش.
  • ««جایزه جورجو لوی دلا ویدا ۲۰۲۴» به "مایکل کوک" و "حسین مدرسی" اهدا می شود»،‌ خبرانلاین، تاریخ درج مطلب: ۲۱ فروردین ۱۴۰۳ش، تاریخ بازدید: ۲۰ تیر ۱۴۰۵ش.
  • جعفرپیشه فرد، مصطفی، «نهی از منکر و تحولات جدید اسلامی؛ نقد دیدگاه مایکل کوک»، گفتمان فقه حکومتی، سال دوم، شماره ۳، پاییز و زمستان ۱۳۹۷ش.
  • چرم دوز، پری، محمد محقق، «تحلیل و نقد دیدگاه مایکل کوک در خصوص جایگاه امر به معروف و نهی از منکر در منابع حدیثی شیعه»، قرآن، فرهنگ و تمدن، شماره ۲، زمستان ۱۳۹۹ش.
  • «شایست و ناشایست در اندیشه اسلامی»،‌ شهر کتاب، تاریخ بازدید: ۲۰ تیر ۱۴۰۵ش.
  • صفری، رضا، «نقد و بررسی کتاب «امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی»»، آينه پژوهش، شماره ۱۱۶ - ۱۱۷، خرداد و شهریور ۱۳۸۸ش.
  • عبدالوهاب حسین،‌ حسین، «القرآن الكريم في كتابات مايكل كوك كتاب محمد نبي الإسلام أُنموذجا - عرض و تحلیل»، مجلة الجامعة العراقية، شماره ۴۸، سپتامبر ۲۰۲۰م.
  • کوک، مایکل، «حدیثی معنایی در باب قبله در الکافی کلینی»، مترجم: سید حسن اسلامی، علوم حدیث، شماره ۵۱، بهار ۱۳۸۸ش.
  • کوک، مایکل، «گزارش ابن سعدی اندلسی از محافل متکلمین در قرون میانه اسلامی» مترجم: محمدحسین رفیعی، آینه پژوهش، شماره ۱۳۲، بهمن و اسفند ۱۳۹۰ش.
  • کوک، مایکل، «مخالفان نگارش در صدر اسلام» مترجم: ابوالقاسم سری، علوم حدیث، شماره ۱۰، زمستان ۱۳۷۷ش.
  • «مایکل کوک، در پژوهشکده و دانشکده علوم حدیث، حضور یافت»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید: ۲۰ تیر ۱۴۰۵ش.
  • «مایکل کوک»،‌ مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبان‌ های اروپایی، تاریخ درج مطلب: ۱۵ آبان ۱۳۹۹ش، تاریخ بازدید: ۲۰ تیر ۱۴۰۵ش.
  • مهپور، روح‌الله، «نگاهی به کتاب امر به معروف و نهی از منکر در اندیشه اسلامی»»، پایگاه اطلاع‌رسانی حوزه، تاریخ درج مطلب: ۸ آبان ۱۳۹۰ش، تاریخ بازدید: ۲۰ تیر ۱۴۰۵ش.