علینقی احسایی
| مرجع علمی و فقهی فرقه شیخیه | |
| اطلاعات فردی | |
|---|---|
| لقب | بدرالایمان |
| تاریخ وفات | ۱۲۴۶ق |
| شهر وفات | کرمانشاه |
| خویشاوندان سرشناس | احمد احسائی(پدر) |
| اطلاعات علمی | |
| استادان | احمد احسائی |
| تألیفات | دیوان شعر• رسالة فی تفسیر قاب قوسین • منهاج السالکین فی السلوک و الاخلاق • نهج المحجة، در اثبات امامت امامان دوازده‌گانه(ع) |
علینقی احسایی (درگذشت: ۱۲۴۶ق)، ملقب به بدرالایمان، فقیه و ادیب، فرزند شیخ احمد احسایی و از علمای شیخیه بود. نام او در برخی منابع به اختصار «علی» آمده است.[۱]
تنها استاد شناخته‌شده علینقی احسایی پدرش بود که به او اجازه علمی داد.[۲] او حافظه‌ای نیرومند داشت و گفته شده است که دوازده‌هزار حدیث را با اسناد آن‌ها، همراه با شمار بسیاری شعر و متن کتاب، از حفظ بود.[۳]
علینقی احسایی در بیشتر سفرهای شیخ احمد احسایی همراه او بود.[۴] پس از درگذشت پدرش در کرمانشاه، بر جنازه او نماز گزارد و در این شهر اقامت گزید؛ سپس برای بسیاری از پیروان پدرش مرجعیت علمی و فقهی یافت.[۵] او در جریان همه‌گیری طاعون در کرمانشاه درگذشت و بنا بر وصیتش، به‌سبب مخالفت با انتقال جنازه، در حومه شهر و بر سر راه کربلا دفن شد.[۶]
علینقی احسایی پیرو مشرب پدرش و مکتب شیخیه بود.[۷] سید کاظم رشتی او را از «حاملان اسرار» خوانده است؛ از این تعبیر می‌توان اهمیت تعالیم شیخ احمد احسایی نزد پیروانش را در جایگاه علمی علینقی استنباط کرد.
بخشی از آثار علینقی احسایی در پاسخ به پرسش‌هایی نوشته شده است که از پدرش پرسیده بودند و او نگارش پاسخ‌ها را به فرزندش واگذار کرده بود.[۸] از جمله این آثار، رساله‌ای با عنوان بحرانیه درباره ماجرای موسی با خضر و نیز کیفیت رجعت است.[۹]
| ردیف | نوع اثر | نام اثر | توضیحات |
|---|---|---|---|
| ۱ | چاپی | دیوان شعر | به کوشش محمدکاظم طریحی در ۱۳۷۵ق در تهران به چاپ رسیده است. |
| ۲ | چاپی | رسالة فی تفسیر قاب قوسین | |
| ۳ | چاپی | منهاج السالکین فی السلوک و الاخلاق | |
| ۴ | چاپی | نهج المحجة | در اثبات امامت امامان دوازده‌گانه. |
| ۵ | خطی | خلاصة مختصر الرسالة الحیدریة | خلاصه‌ای از گزیده‌ای که شیخ احمد احسایی از رساله عملیه خود فراهم کرده است. |
| ۶ | خطی | وارده فی رد وحدة الوجود و الموجود | رساله‌ای در رد وحدت وجود. |
| ۷ | خطی | رساله در شرح رساله التوحید عبدالکریم گیلانی | رساله‌ای با صورت ردیه. |
| ۸ | خطی | رساله فی علمه تعالی یا الرسالة العلمیة | دفاع از اندیشه پدرش در برابر برخی ایرادهای واردشده بر آن. |
| ۹ | خطی | کشکول | |
| ۱۰ | خطی | معاد الاجسام | رساله‌ای در پاسخ به اعتراض‌ها درباره عقیده شیخ احمد احسایی در باب معاد جسمانی. |
| ۱۱ | خطی | واضح المنار فی علم الاسرار | |
| ۱۲ | نسخه‌ها نامعلوم | رسالة الامر بین الامرین | از آثاری که نشانی از نسخه‌های آن در دست نیست. |
| ۱۳ | نسخه‌ها نامعلوم | شرح رسالة الامام الهادی(ع) | از آثاری که نشانی از نسخه‌های آن در دست نیست. |
| ۱۴ | نسخه‌ها نامعلوم | مشرق الانوار | اثری در حکمت که نشانی از نسخه‌های آن در دست نیست. |
پانویس
- ↑ رشتی، شرح قصیدة، ۱۲۷۲ق، ص۲۸۳؛ لکنهوی، نجوم السماء، ۱۳۹۶ش، ج۱، ص۴۵۷؛ شریف کاشانی، لباب الالقاب، ۱۳۷۸ق، ص۵۵.
- ↑ طریحی، مقدمه بر دیوان الشیخ علینقی الاحسایی، ۱۳۷۵ق، ص۴۶؛ کنتوری، کشف الحجب و الاستار، ۱۳۳۰ق، ص۲۰.
- ↑ طریحی، مقدمه بر دیوان الشیخ علینقی الاحسایی، ۱۳۷۵ق، ص۴۶؛ حائری اسکویی، رسالة فی ترجمة حیاة الحکیم الالهی، ۱۳۸۴ق، ص۸۰.
- ↑ حائری اسکویی، رسالة فی ترجمة حیاة الحکیم الالهی، ۱۳۸۴ق، ص۸۰.
- ↑ حائری اسکویی، رسالة فی ترجمة حیاة الحکیم الالهی، ۱۳۸۴ق، ص۸۲.
- ↑ حائری اسکویی، رسالة فی ترجمة حیاة الحکیم الالهی، ۱۳۸۴ق، ص۸۳؛ افشار (سیستانی)، کرمانشاهان و تمدن دیرینه آن، ۱۳۷۱ش، ج۱، ص۶۴۱.
- ↑ حائری اسکویی، رسالة فی ترجمة حیاة الحکیم الالهی، ۱۳۸۴ق، ص۸۱.
- ↑ طریحی، مقدمه بر دیوان الشیخ علینقی الاحسایی، ۱۳۷۵ق، ص۴۸.
- ↑ احسائی، وارده فی رد وحدة الوجود و الموجود، ۱۴۴۰ق، ص۱؛ شیروانی، فهرست نسخه‌های خطی کتابخانۀ وزیری یزد، ۱۳۷۵ق، ج۳، ص۱۰۸۵؛ دانش‌پژوه، ج۵، ص۳۳؛ شورا، ج۱۶، ص۳۵۲.
منابع
- آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، الذریعه الی تصانیف الشیعه، بیروت، دارالاضواء، چاپ دوم، ۱۴۰۳ق.
- احسائی، محمدتقی بن احمد، واردة فی رد وحدة الوجود و الموجود، تحقیق هادی مکارم تربتی، قم، دار زین‌العابدین، ۱۴۴۰ق.
- استادی، رضا، فهرست نسخه‌های خطی کتابخانۀ مدرسۀ فیضیۀ قم، ۱۳۹۶ق.
- افشار (سیستانی)، ایرج، کرمانشاهان و تمدن دیرینه آن، تهران، ۱۳۷۱ش.
- بحرانی، علی، انوار البدرین، به کوشش محمدعلی طبسی، نجف، ۱۳۷۷ق.
- حائری اسکویی، «رسالة فی ترجمة حیاة الحکیم الالهی»، همراه عقیدة الشیعة، کربلا، ۱۳۸۴ق.
- دانش پژوه، محمدتقی، فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه دانشکده حقوق دانشگاه تهران، تهران، ۱۳۳۹ش.
- دانش پژوه، محمدتقی و علینقی منزوی، فهرست نسخه‌های خطی کتابخانه سپهسالار، تهران، ۱۳۵۶ش.
- رشتی، سید کاظم، شرح قصیدة، چ سنگی، ۱۲۷۲ق.
- شریف کاشانی، حبیب الله، لباب الالقاب، تهران، ۱۳۷۸ق.
- شیروانی، محمد، فهرست نسخه‌های خطی کتابخانۀ وزیری یزد، تهران، ۱۳۷۵ق.
- کنتوری، اعجاز حسین، کشف الحجب و الاستار، کلکته، ۱۳۳۰ق.
- لکنهوی، محمدمهدی، نجوم السماء، قم، ۱۳۹۶ش، مرکزی، خطی.
- طریحی، محمدكاظم، مقدمه بر دیوان الشیخ علینقی الاحسایی، تهران، ۱۳۷۵ق/۱۹۵۵م.
پیوند به بیرون
- منبع مقاله: دائرة المعارف بزرگ اسلامی