مرکز اسلامی هامبورگ

مرکز اسلامی هامبورگ یکی از قدیمی‌ترین مراکز اسلامی - شیعی است که سابقه درخشانی در تبلیغ و ترویج تشیع در این کشور دارد. براساس آنچه در سایت این مرکز آمده است، داستان شکل گیری این مرکز به شرح زیر است:

در سال ۱۳۳۲ هجری شمسی برابر با ۱۹۵۳ میلادی در جلسه‌ای که با حضور جمعی از ایرانیان مقیم هامبورگ ئر هتل آتلانتیک این شهر برگزار گردید گفتگویی پیرامون لزوم تشکیل مرکزی اسلامی و بنای مسجدی برای ایرانیان مقیم این شهر انجام گرفت. این پیشنهاد با استقبال حاضران روبرو شد و قرار شد دایره فعالیت این مرکز و مسجد تنها به ایرانیان محدود نگردد و مرکزی برای همه مسلمانان شهر هامبورگ تأسیس شود.

در سال ۱۳۳۲ ه. ش. (۱۹۵۳ م.) نامه‌ای از جانب این جمع به مرجع تقلید وقت آیت الله بروجردی ارسال شد و در آن پیشنهاد تأسیس مسجدی جهت انجام عبادات و برگزاری جلسات دینی برای مسلمانان با ایشان مطرح گردید. آیت الله بروجردی طی نامه‌ای موافقت‌شان با این پیشنهاد را اعلام نمودند و مبلغ ۱۰ هزار تومان نیز بعنوان نخستین رقم مالی برای انجام این کار حواله کردند.

در دوم تیر ماه ۱۳۳۲ ه. ش. (۲۳ ژوئن ۱۹۵۳ م.) از تعدادی از علاقمندان دعوت بعمل آمد و طی جلسه‌ای نامه مرحوم آیت الله بروجردی قرائت گردید. در این جلسه هیئت مدیره ۹ نفره‌ای بعنوان هیئت ساختمانی مسجد انتخاب شد که عبارت بودند از آقایان:

۱) حاج علی نقی کاشانی ۲) حسین ولادی ۳) علی محمد باقر زاده ۴) محمدتقی تبرک ۵) محمد خسرو شاهی ۶) حمید شجاعی ۷) عبدالعلی فیض ۸) محمدحسین دهدشتی ۹) میرحسین غفاری

بعلاوه از میان افراد فوق هیئت رئیسه چهار نفره‌ای نیز انتخاب گردید و حسابی بنام «جمعیت ایرانیان» افتتاح شد.

همزمان با این اقدام هیئتی از بازرگانان در تهران نیز به پیشنهاد مرحوم آیت الله بروجردی مسئولیت جمع آوری کمک‌های مالی برای احداث مسجد هامبورگ را بر عهده گرفت.

در سال ۱۳۳۴ (۱۹۵۵ م.) مرحوم حجت الاسلام آقای محمد محققی بعنوان نماینده آیت الله بروجردی و امام مسجد آغاز به کار کرد. در نهم مهرماه ۱۳۳۶ (اول اکتبر ۱۹۵۷م.) زمین کنونی به مساحت ۴، ۳۷۴۴ متر مربع به مبلغ ۲۵۰ هزار مارک برای مسجد خریداری شد (۱) و به ثبت رسید. این مبلغ توسط یکی از تجار خیر ایرانی بنام مرحوم حاج قاسم همدانیان از طریق مرحوم آیت الله بروجردی اهدا گردید.

در دوازدهم آذر ماه ۱۳۳۶ (سوم دسامبر ۱۹۵۷ م.) از جانب هیئت ساختمانی مرکز ترتیب مسابقه‌ای داده شد که در آن سه شرکت پیشنهادات خود برای مسجد را ارائه نمودند. این طرح‌های پیشنهادی جهت انتخاب نهایی برای آیت اله بروجردی به قم ارسال شد و ایشان اینکار را به آقای لر زاده، معمار معروف ایرانی، ارجاع دادند. آقای لر زاده از میان نقشه‌های طراحی شده، نقشه شرکت شرام و الینگیوسschram. Elingius را برگزید و نواقص آنرا طی نامه جداگانه‌ای یادآور شد. این نقشه با همکاری یک مهندس ایرانی بنام آقای پرویز زرگر پور تهیه شده بود. در یازدهم مارس ۱۹۶۰ قراردادی با شرکت مذکور تنظیم گردید و مقدمات کار زیر بنای مسجد به مساحت ۴۲، ۸۳۲ متر مربع آغاز شد. نخستین کلنگ ساختمان مسجد در نیمه شعبان ۱۳۷۰ ه. ق. برابر با ۲۴ بهمن ۱۳۳۶ ه. ش. و ۱۳ فوریه ۱۹۶۰ م. مصادف با سالروز میلاد حضرت مهدی(عج) با حضور جمعی از مسلمانان و نمایندگان شهر هامبورگ توسط حجت الاسلام آقای محققی زده شد و پس از مدت کوتاهی کارهای ساختمانی شروع گردید.

از بهمن ماه ۱۳۳۶ (فوریه ۱۹۶۰) که نخستین کلنگ ساختمان مسجد زده شد تا اواخر ۱۳۴۱ (۱۹۶۳) با وقفه‌هایی که در کار بنا پیش ‌آمد تقریباً اسکلت ساختمان مسجد به پایان رسید. با فوت مرحوم آیت الله بروجردی و بازگشت آقای محققی به ایران در اواخر سال ۱۹۶۳ وقفه مجددی در کار ساختمانی مسجد روی داد و هیئت ساختمانی نیز بدلیل نبودن بودجه کافی بناچار به بانک‌های آلمانی بدهکار شد. ناتمام ماندن ساختمان مسجد علاوه بر آنکه مشکلات متعددی را برای دست اندرکاران آن فراهم آورد موجب گلایه شهرداری هامبورگ هم گردید. بهمین سبب مقاله‌ای در هامبورگر آبندبلات Hamburger Abendblatt پیرامون وضعیت ساختمان نیمه تمام مسلمانان در کنار دریاچه آلستر و خیابان شونه آوس زیشت Schone Aussicht (منظره زیبا) تحت عنوان «مسجد متروک» منتشر شد.

در اواسط سال ۱۳۴۲ (۱۹۶۴م.) با همراهی اتاق بازرگانی حکومت وقت در ایران مبلغی به حساب مسجد هامبورگ واریز شد و بدین ترتیب تقریباً بدهکاری مسجد به بانک و شرکت‌های مربوطه تسویه گردید.

در سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۵م.) آیت الله دکتر بهشتی با تأیید مراجع وقت بعنوان امام مسجد برگزیده شد. از جمله نخستین اقدامات ایشان تشکیل هیئت ساختمانی جدیدی با اعضای بیشتر بود. بعلاوه هیئت امنای هفت نفره‌ای مرکب از اعضای زیر انتخاب گردید:

۱- آیت الله دکتر بهشتی ۲- دکتر مهندس ایرج مشیری ۳- دکتر علی عماری ۴- منوچهر اقبال ۵- کریم نعمت زاده ۶- محمد خسرو شاهی ۷- حسن ولادی

هیئت جدید پس از ارزیابی وضعیت و گفتگوهای طولانی بدین نتیجه رسید که اتمام یکباره مسجد عملی نیست و برای خارج شدن مسجد از حالت متروک بودن می‌بایست این اقدام طی برنامه پنج مرحله زیر انجام بگیرد: ۱- تکمیل وضوخانه، دفاتر اداری و کتابخانه ۲- تکمیل نمای خارجی مسجد ۳- تکمیل محوطه سازی بیرون مسجد ۴- تکمیل ما بقی ساختمان مسجد از جمله گنبد آن ۵- ایجاد ساختمان مسکونی برای سرایدار مسجد

طی سال‌های ۱۹۶۶ و ۱۹۶۷ بخش اداری داخل مسجد و قسمتی از کاشیکاری دیوارهای خارجی مسجد از ناحیه کمک‌های مردمی و تبرعات مسلمانان علاقمند در هامبورگ و تهران به اتمام رسید. با وجود این، مسجد به بانک ملی ایران بدهکار بود. از زمان زدن نخستین کلنگ مسجد تا این تاریخ مدت ۷ سال گذشته بود.

ابتکار مهم دیگر آیت الله بهشتی این بود که در کنار مسجد، موسسه اسلامی – فرهنگی دیگری با هدف تحت پوشش قرار دادن همه مسلمانان از ملیت‌ها و مذاهب مختلف را بنیان گذارد و به این سان در ۱۹ بهمن ماه ۱۳۴۴ (۸ فوریه ۱۹۶۶) مرکز اسلامی هامبورگ به ابتکار آیت الله بهشتی به ثبت رسید و فعالیت فرهنگی خود را در سطح آلمان و سایر کشورهای اروپا ئی آغاز نمود.

در سال ۱۹۶۸ حجت الاسلام آقای محمد شبستری به دعوت آیت الله بهشتی جهت همکاری رهسپار هامبورگ شد و در سال ۱۹۷۰ با بازگشت آیت الله بهشتی به ایران مسؤلیت امامت مسجد و مدیریت مرکز اسلامی هامبورگ را عهده‌دار گردید.

از این پس تا زمان شهادت آیت الله بهشتی (۱۳۶۰ ش) مدیریت مرکز اسلامی هامبورگ تحت نظارت آن مرحوم قرار داشت و امامان و مدیران بعدی با نظر ایشان منصوب می‌گردیدند.

در فاصله سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۹ کار ساختمانی مربوط سالن سخنرانی، رو کار مسجد و بخشی از زیر زمین آن به اتمام رسید.

در دوره مسئولیت حجت الاسلام آقای سیدمحمد خاتمی ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۹ ه. ش. (۱۹۷۸ تا ۱۹۸۰) بعنوان امام مسجد و مدیر مرکز اسلامی که مقارن با اوج مبارزات مردم مسلمان ایران برای بثمر رساندن انقلاب اسلامی بود علی رغم حجم گسترده فعالیت‌های مسجد و مرکز بلحاظ ساختمانی تلاش عمده‌ای مقدور نگردید.

با بازگشت آقای خاتمی به ایران و عهده‌دار شدن این مسئولیت از جانب حجت الاسلام آقای محمد مقدم در سال‌های ۱۳۵۸ تا ۱۳۷۰ ه. ش. (۱۹۸۰ تا ۱۹۹۲) گذشته از ترمیم و بازسازی مسجد و مرکز، بنای زیرزمین مسجد شامل آشپزخانه و سرویس‌های بهداشتی تکمیل گردید و بخشی از کاشی‌کاری‌های داخل گنبد نیز در سال ۱۹۸۹ به اتمام رسید و تجهیزات سیستم ترجمه همزمان نیز در سالن سخنرانی مسجد نصب گردید. علاوه بر این در زمان مدیریت حجت الاسلام مقدم، طرح‌هایی برای احداث واحد تکمیلی مرکز در پشت مسجد تهیه و جهت پیگیری مراحل اداری ساختمان جدید که جنب بنای قبلی مسجد و مرکز اسلامی قرار دارد اقدامات اولیه صورت گرفت و در زمان مدیریت حجت الاسلام انصاری اجرا و در سال ۱۳۷۸ (۲۰۰۰ میلادی) به پایان رسید و در بدو ورود حجت الاسلام حسینی نسب در طی مراسمی افتتاح شد.

مرکز اسلامی هامبورگ به عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز اسلامی در آلمان، سال هاست که به فعالیت‌های مختلف تبلیغی، علمی و پژوهشی می‌پردازد. یکی از کارهای عمومی این مرکز برگزاری نمازجمعه است که هر جمعه با حضور بیش از صدها نفر از شیعیان ایرانی و غیره برگزار می‌شود. خطبه‌های نمازجمعه به سه زبان آلمانی، عربی و فارسی ایراد می‌گردد. از دیگر فعالیت‌های مرکز، تهیه مجله‌ای به زبان آلمانی و توزیع آن بین اسلام و دیگر فرقه ها، برپایی نماز ظهر و شب می‌باشد.

برگزاری کنفرانس‌های علمی و همچنین نشست‌های هم اندیشی با حضور نمایندگان ۱۲۰ مؤسسه شیعی در آلمان به منظور بررسی وضعیت مسلمانان به خصوص شیعیان در اروپا از دیگر فعالیت‌های این مرکز است.

در این مرکز نشریه‌ای به زبان آلمانی با نام «والفجر» منتشر می‌شود که حاوی معارف و مسائل اسلامی است. این نشریه در ۵۸ صفحه و در تیراژ ۳ هزار نسخه منتشر می‌شود.