الوافیه فی اصول الفقه (کتاب): تفاوت میان نسخهها
جز ←جایگاه کتاب |
|||
| خط ۴۲: | خط ۴۲: | ||
==چاپهای کتاب== | ==چاپهای کتاب== | ||
وافیه دوبار چاپ شده است : | وافیه دوبار چاپ شده است : | ||
# | # بمبئی به صورت چاپ سنگی در ۱۸۹ صفحه(۱۳۰۹ق) | ||
# | # قم به اهتمام سیدمحمدحسین رضوی کشمیری(۱۴۱۵ق). | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
نسخهٔ ۲۲ فوریهٔ ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۳۰
الوافیة فی اصول الفقة کتابی در علم اصول فقه است. مؤلف این کتابفاضل تونی است. تاریخ تألیف آن معلوم نیست، اما تاریخ فراغت از تألیف آن ۱۲ ربیع الاول ۱۰۵۹ است.این کتاب به علت امتیازاتی که دارد مورد توجه عالمان اصولی بوده است.
مؤلف
نویسنده این اثر فاضل تونی عالم قرن دهم و یازدهم قمری است. از زندگی شخصی وی اطلاع چندانی در دست نیست. وی عالمی اخباری معتدل بوده است و برخی چون امام خمینی او را عالمی اصولی دانستهاند. [۱]
موضوع کتاب
تونی وافیه را رسالهای وافی و شافی وصف کرده که مشتمل است بر تحقیق در بارة مسائل مهم اصولی، بویژه ادلهٔ عقلی و اجتهاد و تقلید و تعادل و تراجیح.
محتوا و ساختار کتاب
وافیه یک مقدمه و شش باب دارد. مقدمه و بابها هر کدام به بخشهای کوچکتری، با عناوین بحث و فصل و مقصد و قسم، تقسیم شدهاند.
- مقدمه؛ دربرگیرنده مباحثی چون تعریف اصول فقه، حقیقت و مجاز، و مشتق
- باب اول به دو مبحث مهم اوامر و نواهی اختصاص یافته که در دو مقدمه و هشت بحث تنظیم شده است.
- باب دوم در بارهٔ عام و خاص و مباحثِ راجع به تخصیص است که در دو مقصد و هفت بحث آمده است. در همین باب مباحث حجیت مطلق ظواهر کتاب و خبر واحد بررسی شده است.
- باب سوم دربارهٔ ادلهٔ شرعی است و در آن مباحث حجیت کتاب، اجماع و سنّت، و مسائلی چون شرایط عمل به خبر واحد در عصر غیبت و روش شناخت عدالت راوی بررسی شده است. این باب دارای سه فصل و هشت بحث است.
- باب چهارم به مباحث ادلهٔ عقلی، استصحاب، استلزام، دلالت، مفاهیم، قیاس و تنقیح مناط اختصاص یافته و در هفت قسم تنظیم شده است.
- باب پنجم دربارهٔ مبحث اجتهاد و تقلید است و در آن از تعریف اجتهاد، تجزّی در اجتهاد، دانشهای مورد نیاز مجتهد، نیاز به اجتهاد و تقلید، تقلید از میت و حکم عبادتِ کسی که نه مجتهد است و نه تقلید میکند، بحث شده است. این باب در چهار بحث تنظیم شده است.
- باب ششم به موضوع تعادل و ترجیح اختصاص دارد و در آن پانزده قسم تعارض بررسی شده است.
امتیازات کتاب
- ابتکار در باب بندی و تقسیم مباحث اصولی،
- استدلال قوی و در برخی موارد ابتکاری،
- توضیح و تبیین دقیق مصطلحاتی که غلط اندازند،
- تأسیس رأی جدید،
- نثر ساده و روشن،
- جلوگیری از خلط مباحث اصول فقه با علوم دیگر،
- کثرت منابع و از جمله استفاده از کتب اصول فقه مذاهب مختلف اسلامی نظیر التمهید اُسْنوی شافعی (متوفی ۷۷۲)، المحصول فخررازی، شرح مختصر ابن حاجب (متوفی ۶۴۶) و الاحکام آمِدی (متوفی ۶۳۱)[۲].
- وافیه به شیوة کتابهای درسی تنظیم شده است. از همین روست که وافیه در مباحثِ گوناگون، آکنده از مثالهای متعدد، برای دادن قدرتِ تطبیق به مخاطب است ([۳])
- اعتدال؛ تونی در این کتاب، ضمن رعایت اعتدال، از اصول فقه دفاع کرده و در موارد مختلف به نقل و نقد آرای ملامحمد امینِ استرآبادی پرداخته است ([۴]
جایگاه کتاب
چندین شرح و حاشیه بر وافیه نگاشته شده است که نشان میدهد این کتاب مورد توجه فقها بوده است. از جمله شروح مهم آن است :
- شرح سید محمد مهدی بحرالعلوم (متوفی ۱۲۱۲)،
- شرح سید محسن اعرجی مشهور به محقق اعرجی و مقدّس کاظمی (متوفی ۱۲۲۷)
- شرح سید صدرالدین محمد رضوی (متوفی ۱۱۶۰) معروف به شارح وافیه.
شیخ انصاری در فرائدالاصول در موارد متعدد به شرح اخیر توجه کرده است [۵].
اصولیانِ پس از تونی همواره به کتاب او توجه داشتهاند، از جمله شیخ انصاری در آثار و درسهای اصولی خود در موارد متعدد به آن استناد و گاه آن را نقد کرده است [۶].
چاپهای کتاب
وافیه دوبار چاپ شده است :
- بمبئی به صورت چاپ سنگی در ۱۸۹ صفحه(۱۳۰۹ق)
- قم به اهتمام سیدمحمدحسین رضوی کشمیری(۱۴۱۵ق).
پانویس
- ↑ امام خمینی، مقدمهٔ سبحانی، ص۱۹ـ۲۰.
- ↑ رجوع کنید به تونی، مقدمه، ص۲۷ـ۳۰.
- ↑ تونی، مقدمه، ص۳۱.
- ↑ تونی،مقدمه، ص۳۲
- ↑ رجوع کنید به ص۱۸۷ـ ۱۸۸، ۵۵۳ ـ۵۶۶، ۵۹۲، ۶۰۱، ۶۱۶، ۶۲۹؛نیز برای شروح و حواشی وافیه رجوع کنید به آقابزرگ طهرانی، ج ۶، ص۲۳۰، ج ۱۴، ص۱۶۶ـ ۱۶۸
- ↑ رجوع کنید به انصاری، ص۱۰۹، ۱۷۱ـ۱۷۲، ۱۸۴، ۱۸۸، ۵۹۸ ـ۶۰۰؛تهرانی، ص۲۳۰ـ۲۳۳، ۲۵۳، ۲۸۲ـ۲۸۳، ۲۸۷، ۲۹۳
منابع
- آقابزرگ طهرانی ؛
- مرتضی بن محمدامین انصاری ، فرائدالاصول ، چاپ عبداللّه نورانی ، قم ۱۳۶۵ ش ؛
- عبداللّه بن محمد تونی ، الوافیة فی اصول الفقه ، چاپ محمدحسین رضوی کشمیری ، قم ۱۴۱۵؛
- ابوالقاسم بن محمد علی تهرانی ، مطارح الانظار ، تقریرات درس شیخ انصاری ، چاپ سنگی تهران ۱۳۰۸، چاپ افست قم ۱۴۰۴؛
- روح اللّه خمینی ، رهبر انقلاب و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران ، لمحات الاصول ، تقریرات درس آیة اللّه بروجردی ، تهران ۱۴۲۱؛