کاربر:Rezapour/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

رئیس علی دلواری
اطلاعات کلی
دین	اسلام
مذهب	تشیع
ملیت	ایرانی
زادروز	۱۲۶۰ش یا ۱۲۶۳ش
محل زندگی	بوشهر- تنگشتان

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

دیداریویکی‌متن

نسخهٔ ‏۹ فوریهٔ ۲۰۲۰، ساعت ۱۷:۱۹

رئیس علی دلواری از رهبران قیام علیه اشغال جنوب توسط دولت بریتانیا در میانه جنگ جهانی اول. رئیس علی در مشروطه نیز از طرفداران مشروطه بود و

پس از به توپ بستن مجلس توسط محمد علی شاه، به دستور سید مرتضی علم‌الهدی رهبر روحانی این نهضت در بوشهر،‌ شهر بوشهر را تصرف کرد.

در کشاکش جنگ جهانی اول، در سال ۱۹۱۵م برابر با ۱۲۹۴ش دولت انگلستان دوباره بوشهر را اشغال کرد. مردم شهرهای مختلف دست به اعتراض زدند و در برخی شهرها شروع به جمع اوری کمک برای مردم انجا نمودند. علمای بوشهر فتوای جهاد علیه نیروهای انگلیسی دادند. رییس علی به همراه دیگر تنگستانی‌ها، عموما شبها به نیروهای انگلیسی شبیخون می‌زدند و با هر شبیخون تلفات انسانی بسیاری به این نیروها وارد می‌آوردند.

در نهایت رئیسعلی دلواری در تاریخ در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ش (و به قولی ۱۲۹۷ش) در جریان یكی از حملات به نیروهای انگلیسی، از پشت سر هدف گلوله یكی از همراهان قرار گرفت و به شهادت رسید،

زندگی‌نامه

رئیس علی دلواری فرزند زائرمحمد کدخدای دلوار بود.^[۱] او در سال ۱۲۶۰ش ^[۲] یا ۱۲۶۳ش^[۳] در روستای «دلوار» متولد شد.^[۲]‌ دلوار جزئی از بخش تنگستان بوده است.^[۴] خانواده دلواری در اصل از شهر نورآباد ممسنی و از طایفه لر بوده‌اند.^[۵]

رئیس علی چهار بار ازدواج کرد و از ازدواج سوم خود یک فرزند پسر به نام عبدالحسین معروف به بهادر داشت.^[۶] امروزه منزل شهید رئیسعلی دلواری در دلوار تنگستان به موزه مبارزه با استعمار تبدیل شده است.^[۷]

دوران مشروطه

رئیس علی با شروع نهضت مشروطه‌خواهی به مشروطه‌خواهان بوشهری پیوست و ارتباط نزدیکی با سید مرتضی علم الهدی رهبر روحانی این نهضت در بوشهر برقرار کرد.^[۸] او پس از به توپ بستن مجلس توسط محمد علی شاه، به دستور سید مرتضی علم‌الهدی شهر بوشهر را تصرف کرد. حاکم بوشهر بازداشت شد، اداره شهر و گمرک بوشهر به دست رئیس علی و سید مرتضی افتاد.^[۹] رئیس علی حدود ۹ ماه کنترل شهر بوشهر را در اختیار داشت.^[۱۰]

نخستین درگیری‌ها بین رئیس علی و انگلیسی‌ها پیش از جنگ جهانی اول و در دوره مشروطه و استبداد صغیر به وجود آمد که دلواری بوشهر را به فرمان آیت‌الله علم الهدی اهرمی تصرف کرد و این موجب درگیری و اختلاف بین رئیسعلی دلواری و انگلیسی‌ها شد.^[۱۱]

إشغال جنوب ایران توسط انگلیس

منطقه بوشهر چند بار توسط انگلیسی‌ها اشغال شده بود^[۱۲] تا اینکه در کشاکش جنگ جهانی اول، در سال ۱۹۱۵م برابر با ۱۲۹۴ش^[۱۳] دولت انگلستان دوباره بوشهر را اشغال کرد.^[۱۴] مردم شهرهای مختلف دست به اعتراض زدند و در برخی شهرها شروع به جمع اوری کمک برای مردم انجا نمودند. علمای بوشهر فتوای جهاد علیه نیروهای انگلیسی دادند و آیت الله عبدالحسین لاری پس از اعلام جهاد طی نامه‌ای به رئیس علی و دیگر سران مجاهدین آن‌ها را به نبرد با اشغالگران تشویق کردند.^[۱۵]

نبرد با انگلیسی‌ها

آیت الله خامنه‌ای:
«نام سردار مؤمن و شجاعی مثل شهید «رئیس‏علی دلواری» از نام‌هایی است که همیشه دل‌های مؤمن را که آشنایی به وضع او و مبارزات او داشته‌‏اند، در سراسر این کشور به خود جذب می‌کرده است.»^[۱۶]

دلواری با آلمانی‌ها ارتباطاتی داشته و نامه‌نگاریی‌هایی هم کرده است، اما اینکه از آن‌ها فرمان بگیرد صحیح نیست.^[۱۷]

انگلیسی‌ها پس از اشغال بوشهر در ۱۲۹۴ش،‌ به روستای «دلوار» نیز حمله کردند. اما پیش از حمله آنان، مردم روستا را خالی کرده و به کوه‌ها پناه بردند. انگلیسی‌ها نیز به ویران ساختن خانه‌ها و قطع نخل‌ها پرداختند.^[۱۸]

رییس علی به همراه دیگر تنگستانی‌ها، عموما شبها به نیروهای انگلیسی شبیخون می‌زدند و با هر شبیخون تلفات انسانی بسیاری به این نیروها وارد می‌آوردند.^[۱۹] «شیخ حسین خان چاه کوتاهی» معروف به «سالار اسلام»^[۲۰] و «زائر خضرخان اهرمی» از دیگر خان‌ها بودند که علیه انگلیسیها قیام کردند.^[۲۱] نبرد با انگلیسی‌ها پس از شهادت رئیس علی و تا پایان جنگ جهانی اول ادامه داشت و تلفات و مشکلات بسیاری برای آنان بوجود اورد.^[۲۲]

شهادت

در نهایت رئیسعلی دلواری در تاریخ در ۱۲ شهریور ۱۲۹۴ش (و به قولی ۱۲۹۷ش^[۲۳]) در جریان یكی از حملات به نیروهای انگلیسی، از پشت سر هدف گلوله یكی از همراهان قرار گرفت و به شهادت رسید.^[۱۸]

محققان در این‌که قاتل رئیس علی اجیر شده نیروهای انگلیسی بوده و یا اینکه به جهت اختلافات داخلی به این ترور دست زده است، شک و تردیدهایی را مطرح کرده‌اند.^[۲۴]

جسد رئیس علی پس از مدتی توسط مادرش به قبرستان وادی السلام در نجف اشرف برده شد و در آنجه دفن گردید.^[۲۵] خبر شهادت او انعکاس وسیعی در شهرهای جنوبی کشور داشت و مجالس مختلف ترحیم برای او برگزار شد.^[۲۶]

بسیاری افراد از شهادت رئیس علی برای مبارزه با انگلیس انگیزه‌ گرفتند.^[۲۷]

سینما و تلویزیون

سریال تلویزیونی دلیران تنگستان به‌کارگردانی همایون شهنواز در سال ۱۳۵۳ تولید شده است.^[۲۸]

سریال دلیران تنگستان در ۱۴ قسمت در طول دو سال ساخته شد. اولین پخش سریال دلیران تنگستان به اسفندماه سال 1353 برمی گردد که تا بهار سال بعدش ادامه داشت.^[۲۹]

پانویس

الگوی پانویس غیرفعال شده است. لطفا از الگوی پانوشت استفاده شود

منابع

‏«دلیران تنگستان»، سایت منظوم،‌ تاریخ بازدید: ۱۹بهمن ۱۳۹۸ش.
«روایت ماندگار دلیران؛ از تنگه تا تنگستان» سایت فارس، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۳۹۸ش.
«۱۲ شهریور ۱۲۹۴، رئیسعلی دلواری کشته شد»، سایت تاریخ ایرانی، تاریخ درج مطلب: ۱۲شهریور ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۱۹بهمن ۱۳۹۸ش.
«شهید رئیسعلی دلواری / تنگستان/بوشهر»، سایت آیت‌الله خامنه‌ای،‌ تاریخ بازدید: ۱۹بهمن ۱۳۹۸ش.
«علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»، گفتگو با یاحسینی، سایت مشرق، تاریخ درج مطلب: ۱۳شهریور ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۱۹بهمن ۱۳۹۸ش.
«قیام رئیسعلی دلواری علیه انگلیس»،‌ سایت موسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۳۹۸ش.
مدنی، جلال‌الدین، تاریخ سیاسی معاصر ایران، قم، دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۹۱ش.
نوذری، عزت الله، تاریخ جنبش‌ها و شورش‌های معاصر ایران، شیراز، نوید شیراز، ۱۳۸۵ش.
هژیریان، حسین، «دلواری»، دانشنامه جهان اسلام، ج۱۸، تهران، بنیاد دایره‌المعارف اسلامی، ۱۳۹۲ش.

↑ هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۵۹.
↑ ^۲٫۰ ^۲٫۱ «قیام رئیسعلی دلواری علیه انگلیس»
↑ «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»
↑ «۱۲ شهریور ۱۲۹۴، رئیسعلی دلواری کشته شد»
↑ نوذری، تاریخ جنبش‌ها و شورش‌های معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ص۱۶۵.
↑ هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۶۱.
↑ «رئیسعلی دلواری؛ ‌‌بزرگمردی که انگلیس را به زانو درآورد».
↑ هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۵۹.
↑ هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۵۹.
↑ «۱۲ شهریور ۱۲۹۴، رئیسعلی دلواری کشته شد»
↑ «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»
↑ نوذری، تاریخ جنبش‌ها و شورش‌های معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ص۱۶۰.
↑ «قیام رئیسعلی دلواری علیه انگلیس»
↑ نوذری، تاریخ جنبش‌ها و شورش‌های معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ص۱۸۱.
↑ نوذری، تاریخ جنبش‌ها و شورش‌های معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ص۱۸۲- ۱۸۳.
↑ «شهید رئیسعلی دلواری / تنگستان/بوشهر»
↑ «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»
↑ ^۱۸٫۰ ^۱۸٫۱ «قیام رئیسعلی دلواری علیه انگلیس»
↑ «قیام رئیسعلی دلواری علیه انگلیس»
↑ مدنی، تاریخ سیاسی معاصر ایران، ۱۳۹۱ش، ص۱۶۷.
↑ مدنی، تاریخ سیاسی معاصر ایران، ۱۳۹۱ش، ص۱۶۴.
↑ «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»
↑ «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»
↑ «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»
↑ هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۶۱.
↑ هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۶۱.
↑ هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۶۱.
↑ «‏دلیران تنگستان»
↑ «روایت ماندگار دلیران؛ از تنگه تا تنگستان»

[1] هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۵۹.

[:0-2] ۲٫۰ ^۲٫۱ «قیام رئیسعلی دلواری علیه انگلیس»

[3] «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»

[4] «۱۲ شهریور ۱۲۹۴، رئیسعلی دلواری کشته شد»

[5] نوذری، تاریخ جنبش‌ها و شورش‌های معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ص۱۶۵.

[6] هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۶۱.

[7] «رئیسعلی دلواری؛ ‌‌بزرگمردی که انگلیس را به زانو درآورد».

[8] هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۵۹.

[9] هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۵۹.

[10] «۱۲ شهریور ۱۲۹۴، رئیسعلی دلواری کشته شد»

[11] «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»

[12] نوذری، تاریخ جنبش‌ها و شورش‌های معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ص۱۶۰.

[13] «قیام رئیسعلی دلواری علیه انگلیس»

[14] نوذری، تاریخ جنبش‌ها و شورش‌های معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ص۱۸۱.

[15] نوذری، تاریخ جنبش‌ها و شورش‌های معاصر ایران، ۱۳۸۵ش، ص۱۸۲- ۱۸۳.

[16] «شهید رئیسعلی دلواری / تنگستان/بوشهر»

[17] «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»

[:1-18] ۱۸٫۰ ^۱۸٫۱ «قیام رئیسعلی دلواری علیه انگلیس»

[19] «قیام رئیسعلی دلواری علیه انگلیس»

[20] مدنی، تاریخ سیاسی معاصر ایران، ۱۳۹۱ش، ص۱۶۷.

[21] مدنی، تاریخ سیاسی معاصر ایران، ۱۳۹۱ش، ص۱۶۴.

[22] «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»

[23] «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»

[24] «علما یا آلمانی‌ها؛ کدامیک حامی «رئیسعلی دلواری» علیه انگلیس بودند؟»

[25] هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۶۱.

[26] هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۶۱.

[27] هژیریان، «دلواری»، ج۱۸، ص۶۱.

[28] «‏دلیران تنگستان»

[29] «روایت ماندگار دلیران؛ از تنگه تا تنگستان»

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

[۱۸]

[۱۹]

[۲۰]

[۲۱]

[۲۲]

[۲۳]

[۲۴]

[۲۵]

[۲۶]

[۲۷]

[۲۸]

[۲۹]

@@ خط ۹۷: / خط ۹۷: @@
 ==منابع==
-* [https://www.manzoom.ir/title/tt4310826/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-1353 ‏«دلیران تنگستان»، سایت منظوم،‌ تاریخ بازدید: ۱۹بهمن ۱۳۹۸ش.]
+* [https://www.manzoom.ir/title/tt4310826/-1353 ‏«دلیران تنگستان»، سایت منظوم،‌ تاریخ بازدید: ۱۹بهمن ۱۳۹۸ش.]
 * [https://www.farsnews.com/news/13980430000349/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D9%87-%D8%AA%D8%A7-%D8%AA%D9%86%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 «روایت ماندگار دلیران؛ از تنگه تا تنگستان» سایت فارس، تاریخ بازدید: ۱۹ بهمن ۱۳۹۸ش.]
 *[http://tarikhirani.ir/fa/calendar/282/%DB%B1%DB%B2-%D8%B4%D9%87%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%B1-%DB%B1%DB%B2%DB%B9%DB%B4-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D9%84%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%AF «۱۲ شهریور ۱۲۹۴، رئیسعلی دلواری کشته شد»، سایت تاریخ ایرانی، تاریخ درج مطلب: ۱۲شهریور ۱۳۹۸ش، تاریخ بازدید: ۱۹بهمن ۱۳۹۸ش.]