فرزندان حضرت آدم

در قرآن نامی از فرزندان آدم(ع) نیامده، اما به داستان دو پسر او اشاره شده که در منابع اسلامی با نام‌های هابیل و قابیل شناخته می‌شوند؛ همچنین در روایات، از شیث(ع) به‌عنوان وصی و جانشین آدم(ع) و نیز از برخی فرزندان دیگر مانند لوذا، اقلیما و یافث یاد شده است.

درباره تعداد فرزندان آدم(ع) و حوا(س) و نیز چگونگی ازدواج آنان، گزارش‌های متفاوتی در منابع تفسیری و روایی وجود دارد و دیدگاه‌ها میان ازدواج فرزندان با یکدیگر یا با موجوداتی دیگر مانند حوریان و جنیان متفاوت است.

یادکرد فرزندان آدم(ع) در قرآن

در قرآن، نامى از فرزندان آدم برده نشده،^[۱] اما در آیات ۲۷-۳۱ سوره مائده به داستان دو پسر آدم بدون ذکر نام اشاره شده است^[۲]‏ که در منابع تفسیری و تاریخی با نام‌های هابیل و قابیل شناخته می‌شوند.^[۳]

تعداد و نام فرزندان آدم(ع)

درباره تعداد فرزندان او و چگونگی ازدواج آنان، اقوال و روایات متفاوتی در منابع وجود دارد.

در منابع اسلامی درباره تعداد فرزندان حوا(س) چهار قول گزارش شده است:

۴۰ فرزند: ۲۰ پسر و ۲۰ دختر که حضرت حوا در هر زایمان، یک پسر و یک دختر به دنیا می‌آورد.^[۴]

۱۲۰ فرزند: حاصل ۱۲۰ بطن زایمان در طول ۷۰۰ سال(بدون تصریح به جنسیت)^[۵]
۱۴۲ فرزند: حاصل ۷۰ بطن زایمان(در هر کدام یک پسر و یک دختر) به اضافه ۲ بطن دیگر.^[۶]
۱۰۰۰ فرزند: حاصل ۵۰۰ بطن که در هر زایمان یک پسر و یک دختر متولد می‌شدند.^[۷]

بنابر گزارش برخی منابع روایی، افزون بر هابیل و قابیل، از دو دختر آدم(ع) به نام‌های لوذا و اقلیما^[۸] و نیز از پسری دیگر به نام یافث یاد شده است.^[۹] همچنین شیث(ع) دیگر فرزند آدم(ع) است که از او به عنوان وصی و جانشین حضرت آدم(ع) نام برده‌اند.^[۱۰]

ازدواج فرزندان آدم(ع)

بر اساس منابع تفسیری و روایی، دو دیدگاه عمده درباره چگونگی گسترش نسل آدم(ع) وجود دارد:

۱. ازدواج با یکدیگر: برخی بر این باورند که در آن زمان به دلیل انحصار نسل در فرزندان آدم و عدم ابلاغ حکم حرمت، و همچنین دلالت ظاهر آیه، ازدواج خواهر و برادر جایز بوده است.^[۱۱] برخی روایات نیز این نظر را تأیید می‌کنند.^[۱۲]

۲. ازدواج با موجودات دیگر: در مقابل، روایاتی از امامان شیعه(ع) نقل شده که ازدواج برادر و خواهر را به شدت رد کرده و همسران فرزندان آدم را از میان حوریان یا جنیان دانسته‌اند که به اذن الهی برای این امر فرستاده شدند.^[۱۳]

پانویس

↑ مکارم شیرازی، تفسير نمونه، ۱۳۷۴ش، ج‏۴، ص۳۴۸.
↑ طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن‏، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۸؛ طبرسى، مجمع البيان فى تفسير القرآن‏، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۲۸۲؛ فخر رازى، مفاتيح الغيب‏، ۱۴۲۰ق، ج۱۱، ص۳۳۸.‏‏
↑ مجلسی، حياة القلوب، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۱۹۹؛ شیخ طوسى، التبيان فى تفسير القرآن‏، بی‌تا؛‏ مشهدى، تفسير كنز الدقائق و بحر الغرائب‏، ۱۳۶۸ش، سيوطى، الدر المنثور فى تفسير المأثور، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۷۳.‏
↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۸۵؛ طبرسى، الإحتجاج على أهل اللجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۳۱۴؛ فيض كاشانى، تفسير الصافي‏، ۱۴۱۵ق‏، ج۱، ص۴۱۸؛ جزائرى، النور المبين في قصص الأنبياء و المرسلين، ۱۴۰۴ق، ص۵۴.
↑ ابن طاووس، سعد السعود، بى‌تا، ص۳۷.
↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۸۵؛ شیخ صدوق، علل الشرائع‏، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۱۹؛ قطب الدين راوندى، قصص الأنبياء عليهم السلام، ۱۴۰۹ق، ص۵۴؛ بحرانى، البرهان في تفسير القرآن‏، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۱۳.‏‏
↑ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۵۲؛ شیخ صدوق، عيون أخبار الرضا عليه السلام،‏ ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۹۶؛ علم الهدى، أمالي المرتضى‏، ۱۹۹۸م، ج۲، ص۲۳۲.‏‏
↑ جزائرى، النور المبين في قصص الأنبياء و المرسلين، ۱۴۰۴ق، ص۵۴؛ طبرسى، الإحتجاج على أهل اللجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۳۱۴؛ فيض كاشانى، تفسير الصافي‏، ۱۴۱۵ق‏، ج۱، ص۴۱۸؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۲۵.
↑ شیخ صدوق، من لا يحضره الفقيه‏، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۳۸۱؛ شیخ صدوق، علل الشرائع‏، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۲۰؛ قطب الدين راوندى، قصص الأنبياء عليهم السلام، ۱۴۰۹ق، ص۵۵.
↑ مجلسی، حياة القلوب، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۲۱۵؛‏ قمی، تفسیر القمی، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۱۶۶.
↑ طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن‏، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۸؛ طبرسى، مجمع البيان فى تفسير القرآن‏، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۲۸۲؛؛ ج‏۴، ص۳۴۸؛ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۸۹ش، ج۱۸، ص۲۰۳ ـ ۲۰۴.
↑ جزائرى، النور المبين في قصص الأنبياء و المرسلين، ۱۴۰۴ق، ص۵۴؛ طبرسى، الإحتجاج على أهل اللجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۳۱۴؛ فيض كاشانى، تفسير الصافي‏، ۱۴۱۵ق‏، ج۱، ص۴۱۸؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۲۵.
↑ شبر، تفسیر القرآن الکریم، بی‌تا، ج۱، ص۱۰۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۲۵-۲۲۴؛ مجلسی، حياة القلوب، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۲۱۵؛ حويزى، تفسير نور الثقلين،‏ ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۴۳۳؛ ‏مشهدى، تفسير كنز الدقائق و بحر الغرائب‏، ۱۳۶۸ش، ج۳، ص۳۱۲؛ شیخ صدوق، علل الشرائع‏، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۲۰.

منابع

ابن طاووس، على بن موسى، سعد السعود للنفوس منضود، قم، دار الذخائر، بى‌تا.
بحرانى، سيد هاشم بن سليمان، البرهان في تفسير القرآن‏، قم، مؤسسه بعثه، ۱۳۷۴ش.
جزائرى، نعمت الله بن عبد الله، النور المبين في قصص الأنبياء و المرسلين، قم، مكتبة آية الله المرعشي النجفي،‏ ۱۴۰۴ق.
جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، ج۱۸، قم، مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۹ش.
حويزى، عبد على بن جمعة، تفسير نور الثقلين،‏ مصحح: هاشم رسولى محلاتى، قم، اسماعيليان‏، ۱۴۱۵ق‏.
سيوطى، عبدالرحمن بن ابی‌بکر، الدر المنثور فى تفسير المأثور، قم، كتابخانه آية الله مرعشى نجفى‏، ۱۴۰۴ق.

‏*شبر، عبدالله، تفسیر القرآن الکریم، قم، مؤسسه دار الهجره، بی‌تا.

شیخ صدوق، محمد بن على، علل الشرائع‏، قم، كتاب فروشى داورى،‏ ۱۳۸۵ش.‏
شیخ صدوق، محمد بن على، عيون أخبار الرضا عليه السلام،‏ مصحح: مهدی لاجوردى، تهران، نشر جهان،‏ ۱۳۷۸ق.‏
شیخ صدوق، محمد بن على، من لا يحضره الفقيه‏، مصحح: علی اکبر غفارى، قم، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم، ۱۴۱۳ق.‏
شیخ طوسى، محمد بن حسن‏، التبيان فى تفسير القرآن‏، تحقيق: احمد قصيرعاملى‏، بیروت، دار احياء التراث العربى‏، بی‌تا.‏
طباطبايى، سيد محمد حسين‏، الميزان فى تفسير القرآن‏، قم، دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسين حوزه علميه قم، ۱۴۱۷ق.‏
طبرسى، احمد بن على‏، الإحتجاج على أهل اللجاج، مصحح: محمد باقر خرسان، مشهد، نشر مرتضى،‏ ۱۴۰۳ق.‏
طبرسى، فضل بن حسن، مجمع البيان فى تفسير القرآن‏، تحقيق: محمد جواد بلاغى‏، تهران،انتشارات ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.‏
علم الهدى، على بن حسين، أمالي المرتضى‏، مصحح: محمد ابوالفضل ابراهيم، قاهره، دار الفكر العربي، ۱۹۹۸م.‏
فخر رازى، محمد بن عمر، مفاتيح الغيب‏، بیروت، دار احياء التراث العربي، ۱۴۲۰ق.‏
فيض كاشانى، محمد بن شاه مرتضى‏، تفسير الصافي‏، مصحح: حسن اعلمى، تهران، مكتبه الصدر ۱۴۱۵ق‏.
قطب الدين راوندى، سعيد بن هبة الله‏ ، قصص الأنبياء عليهم السلام، مصحح: غلامرضا عرفانيان يزدى، مشهد، مركز پژوهش هاى اسلامى‏، ۱۴۰۹ق.‏
قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق موسوی جزایری، قم، دارالکتاب‏، چاپ سوم، ۱۳۶۳ش.

‏*مجلسی، محمدباقر، حياة القلوب، قم، سرور، ۱۳۸۴ش.

مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، بیروت، دار إحياء التراث العربي‏، ۱۴۰۳ق.‏
مشهدى، محمد بن محمدرضا، تفسير كنز الدقائق و بحر الغرائب‏، تحقيق: حسين درگاهى‏، تهران، سازمان چاپ وانتشارات وزارت ارشاد اسلامى،‏ ۱۳۶۸ش.
مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه،‏ تهران، دارالكتب الإسلامية، ۱۳۷۴ش.

[1] مکارم شیرازی، تفسير نمونه، ۱۳۷۴ش، ج‏۴، ص۳۴۸.

[2] طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن‏، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۸؛ طبرسى، مجمع البيان فى تفسير القرآن‏، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۲۸۲؛ فخر رازى، مفاتيح الغيب‏، ۱۴۲۰ق، ج۱۱، ص۳۳۸.‏‏

[3] مجلسی، حياة القلوب، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۱۹۹؛ شیخ طوسى، التبيان فى تفسير القرآن‏، بی‌تا؛‏ مشهدى، تفسير كنز الدقائق و بحر الغرائب‏، ۱۳۶۸ش، سيوطى، الدر المنثور فى تفسير المأثور، ۱۴۰۴ق، ج۲، ص۲۷۳.‏

[4] مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۸۵؛ طبرسى، الإحتجاج على أهل اللجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۳۱۴؛ فيض كاشانى، تفسير الصافي‏، ۱۴۱۵ق‏، ج۱، ص۴۱۸؛ جزائرى، النور المبين في قصص الأنبياء و المرسلين، ۱۴۰۴ق، ص۵۴.

[5] ابن طاووس، سعد السعود، بى‌تا، ص۳۷.

[6] مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۸۵؛ شیخ صدوق، علل الشرائع‏، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۱۹؛ قطب الدين راوندى، قصص الأنبياء عليهم السلام، ۱۴۰۹ق، ص۵۴؛ بحرانى، البرهان في تفسير القرآن‏، ۱۳۷۴ش، ج۲، ص۱۳.‏‏

[7] مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۵۲؛ شیخ صدوق، عيون أخبار الرضا عليه السلام،‏ ۱۳۷۸ق، ج۱، ص۱۹۶؛ علم الهدى، أمالي المرتضى‏، ۱۹۹۸م، ج۲، ص۲۳۲.‏‏

[8] جزائرى، النور المبين في قصص الأنبياء و المرسلين، ۱۴۰۴ق، ص۵۴؛ طبرسى، الإحتجاج على أهل اللجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۳۱۴؛ فيض كاشانى، تفسير الصافي‏، ۱۴۱۵ق‏، ج۱، ص۴۱۸؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۲۵.

[9] شیخ صدوق، من لا يحضره الفقيه‏، ۱۴۱۳ق، ج۳، ص۳۸۱؛ شیخ صدوق، علل الشرائع‏، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۲۰؛ قطب الدين راوندى، قصص الأنبياء عليهم السلام، ۱۴۰۹ق، ص۵۵.

[10] مجلسی، حياة القلوب، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۲۱۵؛‏ قمی، تفسیر القمی، ۱۳۶۳ش، ج۱، ص۱۶۶.

[11] طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن‏، ۱۴۱۷ق، ج۵، ص۲۹۸؛ طبرسى، مجمع البيان فى تفسير القرآن‏، ۱۳۷۲ش، ج۳، ص۲۸۲؛؛ ج‏۴، ص۳۴۸؛ جوادی آملی، تفسیر تسنیم، ۱۳۸۹ش، ج۱۸، ص۲۰۳ ـ ۲۰۴.

[12] جزائرى، النور المبين في قصص الأنبياء و المرسلين، ۱۴۰۴ق، ص۵۴؛ طبرسى، الإحتجاج على أهل اللجاج، ۱۴۰۳ق، ج۲، ص۳۱۴؛ فيض كاشانى، تفسير الصافي‏، ۱۴۱۵ق‏، ج۱، ص۴۱۸؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۲۵.

[13] شبر، تفسیر القرآن الکریم، بی‌تا، ج۱، ص۱۰۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۱۱، ص۲۲۵-۲۲۴؛ مجلسی، حياة القلوب، ۱۳۸۴ش، ج۱، ص۲۱۵؛ حويزى، تفسير نور الثقلين،‏ ۱۴۱۵ق، ج۱، ص۴۳۳؛ ‏مشهدى، تفسير كنز الدقائق و بحر الغرائب‏، ۱۳۶۸ش، ج۳، ص۳۱۲؛ شیخ صدوق، علل الشرائع‏، ۱۳۸۵ش، ج۱، ص۲۰.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]