بحث:عوالم العلوم (کتاب)

نکاتی برای اصلاح مقاله

@A.qodsipour: با سلام و احترام برای اصلاح مقاله نکاتی عرض میشود:

• چکیده بخشی از مقاله به شمار نمی آید. به عبارت دیگر مقاله با غض نظر از چکیده، باید کامل و جامع باشد. چکیده در ویکی خلاصه ای از همه بخش های مقاله است. از این رو معنا ندارد که مطلبی در چکیده باشد، ولی در بدنه اصلی مقاله نباشد. این نکته در مقاله رعایت نشده است و با حذف چکیده، روشن نیست که عوالم العلوم چه کتابی است.
• بعد از چکیده، اولین بخش مقاله باید به معرفی، بیان اهمیت و جایگاه موضوع مقاله در علوم و فرهنگ شیعه اختصاص یابد.
• مقالات ویکی برای زمان حاضر نوشته نمیشود. مقاله به گونه ای نوشته میشود که اگر شخصی 200 سال بعد هم آن را خواند، با مشکل مواجه نشود. از این رو تعابیری مانند «در حال حاضر» مقالات را در آینده ای نچندان دور با مشکل مواجه می سازد. در اینگونه موارد باید ادبیات مقاله به گونه ای مناسب تغییر یابد.

• در جعبه اطلاعات کتاب گفته شده، این کتاب 100 جلدی است. اما در متن گفته شده: «عوالم دارای صد کتاب است و برخی از کتابها خود دارای چند مجلد است که در این صورت، تعداد مجلداتش بیش از ۱۰۰ جلد است» این دو تهافت دارند. علاوه بر اینکه آیا منظور از صد کتاب، صد باب است؟ بهتر است از تعابیری استفاده شود که مخاطب سردرگم نشود.

• به جای ذکر کردن همه عناوین صدگانه، میتوان به ذکر این جمله بسنده کرد: «شامل موضوعات متعدد: توحید، نبوت، مرگ، برزخ، أحوال عالَم، خَلق، آسمانها و زمین، شرح حال پیامبران، پیامبر اکرم(ص) و امامان شیعه، روایات فقه و اصول عقاید شیعه می‌شود»

• دو کلمه پشت سر هم (بدون هیچ فاصله ای) لینک نمیشود. ازاین رو «[مستدرک‌نویسیِ] [بحار]» یا «[اصول عقاید][شیعه]» یا موارد دیگری از این قبیل ناصحیح است. علاوه بر اینکه برای لینک کردن، مضاف به تنهایی یا مضاف الیه به تنهایی لینک نمیشوند، بلکه باید هر دو را با هم به مدخل مناسبی لینک کرد.

• بیشتر خوانندگان ویکی عامه مردم هستند. از این رو مقاله باید در حد فهم آنان نوشته شود. مثلا اینکه گفته شود «شباهت بسیاری به بحار پیدا کرده» خواننده عامی از کجا بداند بحار خوردنی است یا پوشیدنی. باید گفت کتاب بحار الانوار.

• اطلاق کلمه «دائرة المعارف» بر کتاب جامع حدیثی مناسب به نظر نمیرسد.

• علماء، قدماء ، مجلدات، محققین و … عربی است و فارسی آنها به صورت علما و قدما (بدون همزه) و جلدها و محققان نوشته میشود.
• از به کارگیری اصطلاحات اهل فن باید پرهیز نمود. تعابیری مانند قدما، تفریع،

• پاراگراف هیچگاه با تعبیر «برای مثال» آغاز نمیشود.

• در ویکی باید عبارتها در نهایت وضوح باشند و ابهامی نداشته باشند. مثلا تعبیر «آثار قدما» مربوط به چه تاریخی است، از چه تاریخ تا چه تاریخی مربوط به قدما و بعد از آن برای غیرقدماست؟!

• عبارتِ «(منظور، کتابخانه وزیری)» یعنی چه؟ منظور از منظور چیست؟

• از گیومه نباید به صورت افراطی استفاده کرد.

• توضیحاتی که بعد از ذکر عناوین بابها، آمده، ساختار و روش نویسنده تناسب دارد و میتوان آنها را در بخش مجزایی آورد. همچنین برای این قسمت گویا به اشتباه از فهرست گلوله ای استفاده شده که نادرست است.

• عبارتِ «مؤلف، در مورد ساختار کتابش چنین آورده است: در هر بابى اول، آيات را به ترتيب سوره ها» تکراری است و در بخش مقایسه با بحار چنین مطلبی وجود داشت

• نقل قول مستقیم در ویکی ممنوع است و به جای آن باید مفاد را گزارش کرد.

• مطالب مربوط به بخش «ویژگی‌های چاپ جدید عوالم عبارت‌اند از:» در بخشهای قبلی به عینه تکرار شده بود!

• اینکه در نرم افزار جامع الاحادیث آمده است را می توان به صورت بسیار خلاصه تر بیان کرد.

• از دو ناوبریِ «کتاب‌های حدیثی شیعه» و «کتاب‌شناسی شیعه (قرن یازدهم)» هنگام استفاده از ناوبری، نام مدخل حاضر هم به ناوبری اضافه میشود. نکته دیگر اینکه در مدخل نویسنده برای قرن 12 معرفی شده، اما از ناوبریِ «کتاب‌شناسی شیعه (قرن یازدهم)» استفاده شده، نه قرن دوازدهم؟ نویسنده خود متوفای 1148ق است و بعید است که در قرن 11 نوشته باشد. چنان که از رده کتابهای قرن یازده نیز وارد شده است. بنده خودم چیزی را در ناوبری نیاوردم، اما اصلاح میشود. البته سال دقیق فوت مولف در منبع معتبری نیامده است. فقط در مقاله آقای پورامینی به صورت احتمالی و با لفظ حدود آورده شده است که قابل استناد نیست، لذا همان قرن 12 به نظر دقیقتر میرسد. در صورت معرفی منبع معتبر از ارزیاب محترم، متن اصلاح خواهد شد.
• در موارد متعددی نیم فاصله رعایت نشده است. مواردی مانند قاضی زاده آیت الله ، عبد الله و … هم باید با نیم فاصله نوشته شود.
• در پانویسها و منابع، در مواردی شیوه نامه رعایت نشده است. مثلا هنگامی که نویسنده دو نفر ، یا سه نفر و بیشتر باشند، شیوه نامه مخصوصی برای ارجاع در پانویس و منابع وجود دارد. یا مثلا نام کوچک در پانویس ذکر نمیشود و تنها در منابع میآید.

• در جعبه اطلاعات، موضوع کتاب «فقهی» عنوان شده است!!

• تصویر درج شده بسیار بیکیفیت است. قبلا با توجه به مقوله لزوم کیفیت عکس، جستجو انجام شده بود، اما در حال حاضر هم متاسفانه با قطعی اینترنت و عدم دسترسی درست، تصویر موجود، از میان همان تصاویر ذخیره شده، خیر الموجودین است.
• هیچ تغییر مسیری برای مدخل ایجاد نشده است!--Alikhani (بحث) ‏۷ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۲ (+0330)

با تشکر از ارزیابی و نقد محترمانه، صحیح و آموزشی

نکات تکمیلی

@A.qodsipour: با سلام و احترام مجدد چند نکته کوتاه باقی مانده است:

• جملۀ «در فهرست کتاب‌های خطی کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی نیز ۶۶ نسخه خطی وجود دارد، اما حجم آنها با هم متفاوت است» به حسینی اشکوری، فهرست نسخه‌های....، ج۱، ص۳۶۷. مستند شده، اما در منبع چنین مطلبی وجود ندارد.

• در مدخل آمده است: «به گزارش برخی محققان، از کتاب اصلی جلدهای مربوط به امام جواد، امام هادی و امام عسکری مفقود شد که به همین دلیل ابطحی اصفهانی، تألیف را آنها شروع کرد، اما فقط جلد مربوط به امام جواد(ع) تمام شده است» این ادعا با بخش دیگر مقاله تهافت دارد زیرا در بخش دیگری از مقاله آمده است: در کتابخانه یزد نسخه خطی این کتاب به صورت کامل وجود دارد. این تهافت از آنجا به وجود آمده که مفاد جمله نخست از منبع یادشده به درستی منتقل نشده در منبع آمده است «حضرت آقای ابطحی ... همه نسخه‌های خطی کتاب به جز سه جزء مربوط به امام جواد، امام هادی، و امام عسکری را در اختیار دارند، به گفته ایشان این سه جزء مفقود است. ..... برای تکمیل این مجموعه آقای ابطحی به نگارش این مجلدات مبادرت ورزیده است که جزء مربوط به امام جواد منتشر شده است.»

• در موارد مختلف و جملات متفاوتی به «قاضی زاده، «پژوهشی درباره کتاب عوالم»، ص۲۲۴-۲۳۰» آدرس داده شده که چنین روشی صحیح نیست. در مواردی که هر ادعا در صفحه خاص از منبع آمده، باید به همان صفحه آدرس داد.--Alikhani (بحث) ‏۲ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۳۳ (+0330)

• سلام علیکم
• دو مورد اول اصلاح شد
• مورد آخر، صفحات خود مقاله به همین ترتیب است و نوشته نشده است. اگر اشکالی ندارد خودم شماره صفحه آن را که به نظرم میرسد بزنم.

با تشکر

A.qodsipour (بحث) ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۰ (+0330)

مقاله آقای قاضی‌زاده در اینجا هست و شماره صفحات هم دارد. منظور این است که مثلا جمله «برخی محققان مشابهت بسیار این کتاب به بحار الانوار و نیز شخصیت مشهور و پرنفوذ علامه مجلسی ...» را باید به صفحه ۲۳۰ از این مقاله آدرس داد، نه صص۲۲۶-۲۳۰. Alikhani (بحث) ‏۳ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۱۶ (+0330)

باتشکر