بحث:خاندان الغريفی
چند نکته
@M.nilsaz: با سلام
- برخی کلمات اصطلاحا ویکیایی نیست: اهل علم اصیل - طی قرون متمادی - به سرعت جایگاه والایی.. - ستم و فشارهای.. - مهمترین و شناختهشدهترین شاخههای منشعب از این تبار - از دیگر مواریث مکتوب و ارزشمند این خاندان اصیل به شمار میرود.
- برخی کلمات معادل فارسی دارند و سادهتر هم هستند: طی قرون متمادی - کتب - نسّابه - شروح - مواریث مکتوب.
- مقاله ابراهیم مجاب و پدرش محمد عابد را داریم.
- در مقاله، جمله یا ادعایی بدون منبع نباشد: «از این رو، موجی از هجرت و پراکندگی در میان اعضای خاندان الغریفی شکل گرفت»، منبع؟.
- به جای مُحَمَّره (خرمشهر)، نام خود خرمشهر را بنویسید.
- کلماتی که با همزه خوانده میشوند، همزه نوشته میشود: تأسیس - مؤلف - تألیف و..
- لینک به بیرون از ویکی شیعه، فقط در بخش منابع است: زیر عکس کتاب الغنیه، لینک به نور شده است.
- بخش منابع، بر اساس شیوهنامه نیست: چینش بر اساس ال در ابتدای کلمه، درست نیست و مثلا چینش السید، در سین است نه الف.
Salar (بحث) ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۴ (+0330)
نکاتی برای اصلاح مقاله
@M.nilsaz: با سلام و احترام و تشکر از زحمات و مقاله ارزشمندی که تولید کردهاید. آنچه در ادامه ذکر میشود بیشتر نکات جزئی است که رعایت آنها در ویکی لازم است، از این رو از ارزش مقاله نمیکاهد.
- جملات ویکی باید صریح و روشن باشند. اینکه گفته شده «خاستگاه اولیه آنان حائر حسینی است» یعنی مثلا آیا این خاندان تحت القبه زندگی میکردند؟ خصوصا اینکه کلمه حایر لینک هم شده است. (هم در متن و هم در شناسه)
- در شناسه میتوان جملات بهتری را آورد که بر اهمیت این خاندان دلالت داشته باشد. مانند برخی جملاتی که در بخش «جایگاه علمی سیاسی آمده است.
- امام موسی کاظم (علیهالسلام) و امام موسی کاظم (ع) هر دو ناصحیح است، بلکه امام موسی کاظم(ع) یعنی پرانتز به کلمه قبل بچسبد.
- نخستین بخش مقاله بعد از شناسه، باید به معرفی اجمالی و اهمیت و جایگاه مقاله بپردازد. در حالی که بخش اهمیت به بخشهای بعدی موکول شده است.
- تعابیری مانند «مُصَغَّر غُرفه» زاید است.
- گزارشات ، مجتهدین و ... واژه ای عربی هستند
- به جای «سال ۹۱۹ هجری قمری» نوشته میشود: «سال ۹۱۹ق»
- در بخش «خاستگاه و مهاجرت» نخستین جمله مربوط به جایگاه و اهمیت است و نه خاستگاه. همچنین هیچ مطلبی درباره خاستگاه نیامده، بلکه مطالب مربوط به خاستگاه در بخش قبل ذکر شده است.
- اعداد به حروف نوشته میشود یا به عدد (۳۰)؟ جواب: اعداد یک کلمه ای مانند یک، یازده، بیست، سی و ...، به حروف و اعداد دو کلمه ای و بیشتر به عدد نوشته میشود مثل نود و یک که ۹۱ نوشته میشود.
- نه «به شمار» صحیح است و نه «بشمار»، بلکه «بهشمار» با نیم فاصله درست است.
- «اطلاق میگردد» و تعابیری مانند آن از اصطلاحات طلبگی است که به شدت از آن پرهیز میشود.
- از تعابیر جانبدارانه مانند «جایگاه بیبدیلی به آنان بخشید»، «از استوانههای...»، «وکلای تراز اول» «شهادت » و .... پرهیز میشود. مقاله از این منظر نیاز به بازبینی دارد.
- بالاخره طراز اول درست است یا تراز اول؟!
- سرسلسله های خاندان ها یکبار در «شاخهها و خاندانهای منشعب» ذکر شده است و نیازی به تکرار آن در بخش مشاهیر نیست. خصوصا آنکه در بخش مشاهیر هم تنها به سرسلسله بودن افراد اشاره شده است.
- اگرچه در فهرست منابع نام کامل کتاب درج میشود، اما در بخش پانویسها نام خلاصه و مشهور کتاب درج میشود. مثلا در فهرست منابع «المیزان فی تفسیر القرآن» اما در پانویس ها «المیزان» نوشته میشود.
- برای استفاده از فهرست شمارهدار، به جای اینکه از اعداد ۱، ۲، ۳ و ... استفاده شود، از الگویی اختصاصی (هشتک) آن استفاده میشود.
- به نظر میرسد در بخش مشاهیر و عالمان، برای برخی افراد رزومه سازی شده است. مثلا سید علوی الغریفی[۱] و سید عبدالله الغریفی:[۲] از چهرههای سرشناس و مراجع قرن ۱۵ قمری در بحرین معرفی شده اند در حالی که سید عبدالله خود از وکیلان مراجع تقلید است ، نه مرجع تقلید. افراد دیگر هم نیاز به بررسی دارند. از اساس ادبیات این بخش بسیار غلوآمیز و جانبدارانه است.
- در بخش آثار و تألیفات (باز هم الف و تا) انتظار خواننده این است که چند کتاب معرفی شود. البته گویا کتابهای نوشته شده، چندان اهمیتی نداشته و شناخته شده نیستند، چنان که همان یک کتابی هم که معرفی شده و در تعریف آن مبالغه شده، چندان شناخته شده نیست. در چنین مواردی بهتر است به جای اختصاص بخش مستقل برای آن، در بخش اهمیت و جایگاه اشاره کلی به این موضوع صورت بگیرد.
- گودریدز منبع مناسبی نیست. علاوه بر اینکه «مرکز الاشعاع الاسلامی» یعنی چه؟
- جمعی از نویسندگان، ماهنامه اخبار شیعیان در فهرست منابع دوبار تکرار شده است. علاوه بر اینکه مطابق شیوه نامه نیست. زیر مستند شما یک مقاله از این مجله است نه کل مجله از این رو نویسنده مشخص هم قاعدتا خواهد داشت. و باید مطابق مقالات آدرس داد.
- به دو بلکه سه چاپ مختلف الذریعه و نیز طبقات اعلام الشیعه آدرس داده شده است. در حالی که به یک چاپ آدرس داده میشودم
- در «هاشم، آل الغریفی: تاریخ و رجالات» بهتر است دونقطه حذف شود، چنانکه در فهرست منابع نیز حذف شده است.
- تیترها بولد نمیشود.
- در فهرست منابع پس از استفاده از فهرست گلوله ای ، نیاز به اینترزدن نیست.
- دو عکس مربوط به شجره نامه گذاشته شده، اما توضیحات کافی به نظر نمیرسد. بهتر است در اولی گفته شود، نسب فلان کس تا امام کاظم و بعدی خاندانها و شاخه های منشعب از فلان خاندان . البته تعابیر بهتری باید به کار رود.
- توضیحات تصویر مرحوم بهبهانی نیز مناسب نیست. اولا بهتر بود سمت راستی و سمت چپی مشخص میشد. ثانیا به وجه ارتباط این تصویر به مدخل اشاره میشد. توضیح مربوط به مراسم عروسی نیز نه مناسبتی با مدخل دارد و نه در تصویر نشانی از عروسی دیده میشود و نه منبعی برای آن درج شده است.--علیخانی (بحث) ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۳۳ (+0330)
- با سلام و احترام،
- اصلاحات مدنظر شما با دقت انجام شد. درباره دو نکته از نکاتی که فرمودید، توضیح کوتاهی داشتم تا وضعیت پژوهش روشنتر شود:
- اول اینکه دلیل ارجاع به چاپهای مختلف کتابهای «آقا بزرگ تهرانی» این بود که به دلیل محدودیتهای دسترسی و جستوجو، پیدا کردن مطلب در یک نسخه واحد ممکن نشد؛ لذا چاپهای مختلفی را ذکر کردم که دقیقا در آنها مطلب را پیدا کرده بودم.
- دوم درباره ماهنامه اخبار شیعیان؛ از آنجایی که ماهیت این نشریه، خبری و گردآوریشده است و حاصل تلاش کل تیم تحریریه است و نویسنده واحدی ندارد، استفاده از عبارت «جمعی از نویسندگان» دقیقتر و با ساختار مجله سازگارتر بود.
- از وقتی که برای بررسی و اصلاح کار اینجانب میگذارید، صمیمانه سپاسگزارم. M.nilsaz (بحث) ۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۳۸ (+0330)
ارزیابی ۲
@M.nilsaz: با سلام و احترام
- همانطور که قبلا گفته شد، به چاپهای متعدد از یک کتاب آدرس داده نمیشود. بلی، اگر نکته فنی خاصی باشد، مثل اختلاف نسخه ، یا مقدمهای مقدمهنویس خاص و یا نکاتی از این قبیل اشکالی ندارد، اما روشن است موردی که در مقاله وجود دارد، از این قبیل نیست. مثلا جمله «.. که از منابع مورد ارجاع برخی فقهای پس از او بهشمار آمده است» به «آقابزرگ تهرانی، الذّريعة، ۱۴۰۸ق، ج۱۶، ص۶۷.» مستند شده که ص 68 صحیح است نه 67. این مطلب در الذریعه چاپ دار الاضواء نیز آمده است و جالب اینکه در همان جلد و در همان صفحه!
- همانطور که قبلا عرض شد، گویا در مواردی، برای برخی افراد رزومه سازی شده است. مطالبی ادعا شده که در منابع نیست در ادامه برخی از این موارد ذکر خواهد شد. برای ارزیابی بعدی لازم است مستندات به دقت بررسی شود.
- جمله «همچنین این خاندان حوزههای علمیه و پایگاههای اجتماعی متعددی را در مناطق سکونت خود تأسیس نمودند» به «الطهرانی، نقباء البشر في القرن الرابع عشر،۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۱۹۳.» مستند شده است. اما در مستند به تأسیس حوزه ها و پایگاه های اجتماعی اشاره نشده است.
- جمله «حضور فعال عالمان این خاندان در رهبری جریانهای فکری و سیاسی دوره قاجار، بهویژه در نهضت مشروطیت، جایگاه خاصی به آنان بخشید» به « آقابزرگ تهرانی، الأعلام الشیعه، ۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۱۹۴» مستند شده اما در مستند تنها راجع به مرحوم بهبهانی نکاتی گفته شده نه مربوط به کل این خاندان.
- جمله «از قدیمیترین خانوادههای اهلعلم شیعه در کرانه خلیجفارس هستند که نامشان از منطقه بلاد قدیم بحرین گرفته شده است.» به «الطهرانی، نقباء البشر في القرن الرابع عشر،۱۴۰۴ق، ج۳، ص۱۱۹۳.» مستند شده اما در آنجا برخی از این جزئیات نیامده است.
- جمله «...و سید مهدی البحرانی الغریفی: از عالمان و نسبشناسان که در حفظ و تدوین شجرهنامههای سادات نقش شایانی ایفا کردهاند» به «آقابزرگ تهرانی، الذّريعة، ۱۴۰۳ق، ج۱۳، ص۳۳.» مستند شده که در آنجا چنین مطلبی نیست. آنچه در مستند آمده این عبارت است: «( ١١٠ : الشجرة الطيبة في الأرض المخصبة ) في الأنساب للسيد رضا بن علي بن إسماعيل الموسوي الغريفي البحراني النجفي المعروف بالصائغ ، المولود في يوم الغدير سنة ١٢٩٦ ه والمتوفى في ٢٦ رجب سنة ١٣٣٩ والمدفون في الصحن العلوي الشريف بين مقبرة السيد محمد سعيد حبوبي ، والسيد جواد الكليددار ، ذكره أخوه السيد مهدي في إجازته الكبيرة للشيخ عيسى بن صالح الخاقاني الجزائري ، ورأيته [کتاب شجره طیبه] بخطه [یعنی سید رضا] وهو مختصر في ١٥٠٠ بيتا ، ألفه بعد كتابه ( شجرة النبوة ) الآتي ذكره ، وهو في خصوص نسب عائلته وأرحامه الموسويين فقد ألفه لأداء صلة الرحم»
- نام آقابزرگ، گاهی تهرانی، و گاهی الطهرانی درج شده، چنان که نام کتاب اعلام الشیعه گاهی به صورت نقباء البشر درج شده که سردرگمی خواننده را در پی دارد.
- کتاب طبقات اعلام الشیعه تنها برای آقا بزرگ است، و منزوی تحقیق کتاب را انجام داده است. در پی دی اف همین کتاب چاپ اسماعیلیان که در نور لایب قرار دارد، نام منزوی به عنوان محقق درج شده است.--علیخانی (بحث) ۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۹ (+0330)
@Alikhani: با عرض سلام و ادب، احتراما
- از ارزیابی دقیق، موشکافانه و عالمانه شما در خصوص پژوهش بنده سپاسگزارم. تذکرات جنابعالی در باب لزوم انطباق دقیق متن با منابع معتبر، پرهیز از ارجاعات غیرضروری و یکسانسازی شیوهنامه ارجاعدهی، بسیار راهگشا و آموزنده بود.
- پیرو نقد دلسوزانه شما، تمامی موارد مربوط به عدم انطباق متن و مستندات بازبینی و اصلاح گردید. همچنین ناهماهنگیهای موجود در نامگذاری و شناسنامه علمی منابع برطرف شد تا نسخه نهایی از کیفیت و دقت مطلوب برخوردار باشد. از وقت و حوصلهای که برای نقد نوشته حقیر صرف کردید، صمیمانه قدردانی میکنم. M.nilsaz (بحث) ۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۲ (+0330)
ارزیابی ۳
@M.nilsaz: با سلام و تشکر از لطف و بندهنوازی شما. تطابق گزارشها و مستندات اهمیت فوق العادهای دارد. بحمدالله سایت ویکیشیعه یکی از سایتهای مرجع بهشمار میآید (خصوصا در خارج از کشور) و تطابقنداشتن مدعا و مستند اشکال اساسی ایجاد میکند، بهویژه آنکه مقالات به چندین زبان ترجمه میشود. دوباره برخی مستندات بازبینی شد اما اشکال از این ناحیه برطرف نشده است. ازاینرو برای ارزیابی بعدی لازم است تک تک مستندات و تطابق آنها با منبع بررسی شود. نکته: در مواردی دوستان همکار از ابزارهای کمکی مانند هوش مصنوعی استفاده میکنند (که هیچ اشکالی ندارد) اما باید توجه داشت که گاهی هوش مصنوعی یک تفاوتهای به ظاهر کوچکی در متن ایجاد میکند که تطابق متن و مستند از بین میرود. در صورت استفاده از چنین ابزارهایی، درستی هر گزاره و هر متنی باید با حساسیت بالایی بررسی گردد (هر گزارهای که به منبعی مستند میشود، باید با تمام جزئیات آن در همان مستند وجود داشته باشد).
- جمله «از منابع مورد ارجاع برخی فقهای پس از او بهشمار آمده است» در مستند نیست.
- جمله «و نام آنان به منطقه بلاد قدیم بحرین منسوب است» در «آقابزرگ تهرانی، اعلام الشیعة،۱۴۳۰ق، ج۱۵، ص۱۱۹۳» نیست.
- جمله «و از سادات حسینی، موسوی، حائری و مجابی بهشمار میروند. نسب این خاندان با واسطه به ابراهیم المُجاب» به «ابنعنبه، عمدة الطّالب، منشورات الشريف الرضي، ص۲۱۶.» مستند شده است. در صفحه یادشده تنها نام ابراهیم مجاب (و نه نام خاندان الغریفی) آمده اما جزئیات دیگری که در گزاره آمده (سادات حسینی، موسوی، حائری، مجابی) در مستند نیست.
- آنچه به «الرازی، الشجرة المباركة، ج۱، ص۱۰۴.» مستند شده چند نکته دارد. اول اینکه اطلاعات کتابشناختی آن در پانویس درج نشده است (حتی اگر ناشر یا سال نشر یا مکان نشر هم نداشته باشد، از بیتا استفاده میشود.) نکته دیگر اینکه چرا به نسخه آدرس داده شده که هیچ اطلاعات نشری ندارد، با آنکه هم در کتابخانه مدرسه فقاهت هم در نور لایب و هم در قائمیه و هم سایت آرشیو همگی اطلاعات نشر دارند. نکته دیگر در جستجویی که انجام دادم، با نسخه ای از کتاب شجره مبارکه مواجه نشدم که چند جلدی باشد، همه آنها یک جلدی بود. مطلب بعد اینکه احتمال میدهم (با توجه به مشاهده نسخه های مراجعه شده) مطلب درج شده با مستند تطابق نداشته باشد.
- گویا کتاب «انوار البدرين» از کتابخانه قائمیه مطالعه شده است. لازم به ذکر است اطلاعات «اصفهان، موسسه تحقيقات و نشر معارف اهل البيت (عليهم السلام)، بیتا» مربوط به پی دی اف است، نه نسخه کتاب. باید اطلاعات نسخه کتاب درج شود. هرچند پیشنهاد میشود از اساس به این سایت مراجعه نشود (مگر در مواقع ضرورت) چرا که اطمینان از مطابقت شماره صفحات آن با نسخه اصلی کتاب وجود ندارد (این کتاب هم در نور لایب وجود دارد). مطلب بعد اینکه احتمال میدهم (با توجه به مشاهده نسخه های مراجعه شده) مطلب درج شده با مستند تطابق نداشته باشد.
- جمله «بر اساس گزارشهای تاریخی، در اوایل قرن دوازدهم قمری، ...» به «بحرانی، لؤلؤة البحرين، ۱۴۲۹ق، ص۴۴۳.» مستند شده است. در حالیکه این نسخه از کتاب تنها ۴۴۰ صفحه دارد.--علیخانی (بحث) ۵ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۲ (+0330)
@Alikhani: سلام و عرض ادب؛ اصلاحات لازم بر روی منابع و مستندات با تمرکز بر تطابق دقیق عبارات انجام شد. امیدوارم این نسخه مورد تأیید باشد. از سعه صدر و راهنمایی های ارزشمندتان که مایه یادگیری بنده است، بینهایت سپاسگزارم. M.nilsaz (بحث) ۶ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۱۱ (+0330)