بحث:تدوین قرآن

نکاتی برای اصلاح مقاله

@Alidelgarm: با سلام و احترام نکاتی برای اصلاح مقاله عرض میشود:

• در مقاله حاضر میان «کتابت قرآن» و «تدوین قرآن» تا حدی همپوشانی وجود دارد، این در حالیست که موضوع اصلی آن‌ها متفاوت است. کتابت قرآن به نوشتن آیات (هم در زمان نزول و حتی بعد از آن تا زمان حال)، کاتبان وحی، ابزارهای نوشتن و شیوه نگارش قرآن می‌پردازد؛ در حالی که تدوین قرآن ناظر به گردآوری همین نوشته‌های پراکنده و سامان‌دهی آن‌ها در قالب مصحف است. در مقاله حاضر مرز این دو مفهوم به روشنی از هم تفکیک نشده است و حتی در مواردی بین این دو خلط شده است این همپوشانی و عدم وضوح در کل مقاله و در بسیاری از گزاره ها سایه افکنده است و مقاله از این منظر نیاز به بازنویسی دارد. با عرض سلام و احترام خدمت ارزیاب محترم. این همپوشانی پیش از نگارش مقاله مورد نظر بود و با نظر مدیر محترم بخش فارسی قرار بر این شد که مطالب مشترک دو مدخل «تدوین قرآن» و «کتابت قرآن» در این مدخل بیاید و در مدخل کتابت قرآن تلخیص شوند.
• با توجه به نکته فوق طرح برخی مطالب در این مقاله زائد است مباحثی مثل «حرکت‌گذاری حروف قرآن» و «نقطه‌گذاری حروف قرآن». نظر بنده این بود که حرکت گذاری و نقطه گذاری از مباحث مشترک تدوین و کتابت است. اما اگر به صلاحدید شما اینگونه نیست جابجا بفرمایید.
• به نظر میرسد اشکال یادشده در انتخاب عکس برای مقاله هم وجود دارد. زیرا به جای تصویری از یک مصحف (قرآن کامل تدوین شده) عکس یک برگ مصحف قرار داده شده است.

• نخستین بخش مقاله در واقع باید پاسخ به این پرسش باشد که چرا این مدخل در ویکی نوشته شده است و اهمیت و جایگاه آن در اسلام و مذهب تشیع چیست. مطالبی مانند اینکه یکی از بنیادی‌ترین مباحث علوم قرآنی است؛ و اشاره به اینکه این مقاله با موضوعاتی مانند جمع قرآن، ترتیب آیات و سوره‌ها، مصاحف صحابه، مصحف عثمانی، قرائات، رسم‌المصحف و مسئله تحریف‌ناپذیری قرآن ارتباط مستقیم دارد. همچنین می‌توانید بگویید که تدوین قرآن از مباحث مشترک علوم قرآنی، تاریخ اسلام و کلام اسلامی است و اینکه در مباحثی مانند بشری بودن قرآن و یا مانند آن تأثیر داشته است یا نه. و حتی برخی مباحث مربوط به خاورشناسان را میتوان در این بخش آورد. در واقع، محتوای این بخش باید بیشتر بر پیوند تدوین قرآن با سایر دانش‌ها و مسائل اسلامی متمرکز باشد، نه بر گزارش تاریخ تدوین و بخش دوم «تاریخچه تدوین قرآن» باشد.

• تیترها نباید لینک شوند.

• در مواردی باید ارزش جملات روشن شود. مثلا گفته شده، «به باور بیشتر صاحب نظران ترتیب سوره ها با موافقت صحابه انجام گرفت» اما مستند آن برای اهل سنت است. در حالی که گویا شیعه این مطلب را قبول ندارد چنان که در ادامه هم همین مطلب گفته شده است. بنابراین باید روشن شود که کدام دیدگاه برای چه کسی است. علاوه بر این در چنین مواردی به جای اینکه اول دیدگاه سنی مذهبان آورده شود، دیدگاه مشهور شیعیان اول بیان می گردد. شیعه نیز معتقد است که ترتیب در مصحف کنونی بر اساس نظر اصحاب بوده است.
• مستندهایی که برای جملات انتخاب می شوند باید متناسب باشند. اگر بخواهیم اجماعی بودن یا شهرت بسیار زیاد یا اهمیت فوق العاده و یا مسائلی از این قبیل را نمایش دهیم، نهایت سه یا چهار مستند ذکر می شود (معمولا این مقدار بیشترین مقدار است) هر چه ارزش جملات کم میشود، تعداد منابعی که برای مستند درج می شود باید کم شود.

• اگر جملۀ الف ، ب ، ج هر یک مستند جداگانه داشته باشد، نباید همه مستندها را تجمیع کرد و همه مستندات را بعد از جمله ج قرار داد. بلکه مستند هر ادعا باید به صورت جداگانه درج شود. مثلا در جمله آخر از بخشِ «تعدد مصاحب» و یا برخی موارد دیگر این مشکل وجود دارد.

• از نظر فنی دیدگاه مستشرقان باید به کتاب آنها مستند شود، مگر اینکه ترجمه آنها در دسترس نباشد که در این صورت نیز باید به گونه‌ای به مخاطب گفته شود که ما مستقیما به کتاب مراجعه نکرده ایم و نقل ما با واسطه است.
• به جای اینکه بخشی را به دیدگاه مستشرقان اختصاص دهیم، باید دیدگاه آنان در بخش های متناسب قبل گنجانده شود، مثلا دیدگاه آنان درباره تاریخ تدوین قرآن در همان بخش تاریخ تدوین آورده می شود. این امر به این دلیل انجام میگیرد که به مخاطب نشان دهیم بی طرف هستیم و دیدگاه افراد برای ما فرقی ندارد و همه دیدگاه ها درباره فلان مسئله را در یک جا می آوریم که مخاطب خود قضاوت کند. (البته این مسئله غیر از طرفداری نامحسوس از قرائت شیعی است. مقالات ما باید به صورت نامحسوس از قرائت شیعی طرفداری کند).

• توضیحاتی که برای عکسها درج میشود، نیاز به مستند دارد.--

علیخانی (بحث) ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۷ (+0330)

ارزیاببی ۲

@Alidelgarm: با سلام و احترام عرض می‌شود با توجه به آنچه در بخش اهمیت و جایگاه آمده، اهمیت این مدخل در این است که آیا تدوین و نظم قرآن امری بشری است یا غیر بشری. برای این منظور دیدگاه مستشرقان به صراحت بیان شده، اما در این بخش دیدگاه شیعیان به صراحت بیان نشده است. به نظر می‌رسد لازم است در این بخش در جمله‌ای کوتاه به دیدگاه مشهور شیعیان اشاره شود و جزئیات آن به بخش‌های بعدی واگزار شود.--علیخانی (بحث) ‏۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۹ (+0330)

Alidelgarm (بحث) ‏۱۸ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۱۲ (+0330)