بحث:اختلاف مصاحف

• سلام وادب وخدا قوت...( مصحف عبدالله بن مسعود فاقد سوره فاتحه، ناس و فلق بود...وی سوره حمد را جزء قرآن می‌دانست ولی معتقد بود که دو سوره ناس و فلق جزء قرآن نیستند و صرفاً برای محافظت در مقابل چشم‌زخم یا سحر خوانده می‌شوند.)ظاهراً این دو مطلبی که در متن ودر یادپاشت آمده به علت عدم نقل سوره حمد در مصحف عبدالله بن مسعود اشاره نکرده است. یکی از علت هایش همین است که معرفت در التمهید نقل کرده که علت ثبت سوره ها در مصحف برای پیشگیری از گم شدن و فراموشی واز دست رفتن بوده و لی سوره حمد را چون مسلمانان هر روز در نمازهایشان می خواندند فراموش نمی شده و در معرض از دست رفتن نبوده وبه همین سبب ابن مسعود در مصحفش ثبت نکرده است. عبارت معرفت در تمهید این است:(جهة اخری- اختصّ بها مصحف ابن مسعود-: إسقاطه سورة الفاتحة، لا اعتقادا أنّها لیست من القرآن، بل لأنّ الثبت فی المصحف کان قیدا للسور دون الضیاع، و هذه السورة (الفاتحة) مأمونة عن الضیاع بذاتها، لا یزال المسلمون یقرءونها کلّ یوم عشر مرات أو أکثر...)--Mahdi1382 (بحث) ‏۳۱ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۵۲ (+0330)

نکاتی برای ارزیابی

@Alidelgarm: با سلام و احترام نکاتی برای اصلاح مقاله عرض می‌شود:

• یکی از اشکالات مهم مقاله این است که مصاحف صحابه، با اختلاف مصاحفِ عثمان در همه بخش های مقاله با هم در آمیخته شده است که واضح است که با هم اختلاف جدی داشته اند؛ مثلا در بخشِ «تعدد مصاحف» تنها مربوط به مصحف صحابه است، نه مصحف عثمانی، در حالی که به مخاطب گفته نشده است. یا بخش «موارد اختلاف مصاحف» روشن است که مصحفهای عثمانی نسبت به مصحفهای صحابه اختلاف بسیار کمتری داشتند و مثلا در تعداد سوره ها اختلاف نداشتند، یا «علل اختلاف مصاحف»، و نیز «پیامدهای آنها» این دو با هم یکسان نبودند ، در حالی که همه یک کاسه شده اند و خواننده نمیداند کدام مربوط به کدام است. برخی حل این مشکل باید چاره ای اندیشید، مثلا پیشنهاد فی البداهه بنده این است که هر بخش دو پاراگراف داشته باشد و یک پاراگراف مربوط به مصحف صحابه و پاراگراف دیگر مربوط به مصحف عثمانی باشد و صریحا به مخاطب گفته شود و حتی گفته شود که این مشکل مثلا در مصحف عثمانی وجود نداشت. البته می توان راه حل بهتری نیز برای این مشکل اندیشید. با عرض سلام و احترام خدمت ارزیاب محترم. در بخش «تعدد مصاحف» که البته مورد بازنویسی قرار گرفت تفکیک مورد نظر جنابعالی تحت دو عنوان «مصاحف اصحاب» و «مصاحف عثمانی» انجام شده است. در بخش «موارد اختلاف مصاحف» بر اساس ذکر نام مصحف، روشن شده است که این اختلاف مربوط به قبل از مصاحف عثمانی است یا بعد از مصاحف عثمانی. مثلا در تعداد سوره‌ها فقط از مصحف ابن مسعود و ابی بن کعب نام برده شده و هیچ سخنی از مصحف عثمانی به میان نیامده است. یا مثلا ذیل «کاستی واژگان» به تفکیک گفته شده که فلان موارد در مصحف ابی و ابن مسعود بوده و فلان مورد در مصحف های عثمانی. اما در عین حال، اینکه بخواهیم در اینجا ادعا کنیم که فلان تفاوت‌ها در مصحف عثمانی وجود نداشته است کاری سخت است زیرا عدم گزارش دلالت بر عدم وجود ندارد. همچنین ادعای عدم گزارش نیز سخت است زیرا مستلزم فحص گسترده است. بنابراین در این بخش تلاش شده است که موارد اختلافی «موجود» گزارش شود و از «ادعای عدم فلان موارد» پرهیز شود. البته در توضیح اولیه این جمله را اضافه نمودم که: «مواردی از این اختلافات (همچون ترتیب سوره‌ها) در مصاحف عثمانی برطرف شدند».

در ذیل «علل اختلاف مصاحف» نیز تفکیک مورد نظر جنابعالی انجام شده است. چه آنکه «سهل انگاری» فقط برای «مصاحف عثمانی» گفته شده و «تفاوت در میزان مهارت و توانایی» فقط برای «مصاحف اصحاب» گفته شده است.

• مقالات ویکی بر اساس الگوی هرم وارونه نوشته می شود؛ الگوی هرم وارونه روشی در نگارش است که در آن مهم‌ترین نکته در ابتدای بخش بیان می‌شود و سپس توضیحات و جزئیات و مقدمه چینی ها آورده می‌شود. بر این اساس نوشتار به هیچ وجه نباید مشتمل بر مقدمه چینی باشد. این الگو علاوه بر متن بخشها، در ترتیب بندی بین بخش ها نیز اعمال می شود؛ به عبارت دیگر، خواننده باید با مطالعه بخش‌های نخست، مهم‌ترین نتایج مقاله را به دست ‌آورد. این مهم در این مقاله رعایت نشده است. مثلا نخستین بخش مقاله، تعدد مصاحف است، در حالی که بخش نخست باید پاسخ به این سوال باشد که چرا این مقاله در ویکی نوشته شده است مثلا برای نخستین بخش می توان تیتر «اهمیت اختلاف مصاحف در تاریخ تدوین قرآن» را انتخاب کرد. و نخستین جمله این بخش می توان چنین باشد: «اختلاف مصاحف از مسائل علوم قرآنی و از مهم‌ترین عوامل یکسان‌سازی مصاحف در دوره عثمان بن عفان بود.»

• تیترها باید به گونه واضحی مرتبط با عنوان مقاله باشند، اما «تعدد مصاحف » چنین نیست.

• محور جملات (نخ تسبیح ) در هر بخش باید کاملا واضح و روشن باشد و نباید به فکر کردن نیاز داشته باشد و اگر تیتر حذف شد، شخص بداند که این بخش حول چه مسئله ای است. اما بخش تعدد مصاحف چنین نیست و فارغ از عنوان مقاله و عنوان بخش، روشن نیست که رشته اصلی کلام حول چه چیزی است.

• مستندهایی که برای جملات انتخاب می شوند باید متناسب باشند. اگر بخواهیم اجماعی بودن یا شهرت بسیار زیاد یا اهمیت فوق العاده و یا مسائلی از این قبیل را نمایش دهیم، نهایت سه یا چهار مستند ذکر می شود (معمولا این مقدار بیشترین مقدار است) هر چه ارزش جملات کم میشود، تعداد منابعی که برای مستند درج می شود باید کم شود.

• اگر جملۀ الف ، ب ، ج هر یک مستند جداگانه داشته باشد، نباید همه مستندها را تجمیع کرد و همه مستندات را بعد از جمله ج قرار داد. بلکه مستند هر ادعا باید به صورت جداگانه درج شود. مثلا در جمله آخر از بخشِ «تعدد مصاحب» و یا برخی موارد دیگر این مشکل وجود دارد.

• مضاف به تنهایی یا مضاف الیه به تنهایی لینک نمیشود.

اگر مورد خاصی از قلم افتاده لطفا مصداقی بفرمایید یا خودتان اصلاح بفرمایید.

• درباره جمله «اختلاف مصاحف پیامدهای گوناگونی داشت که یکی از آن‌ها وقوع اختلاف قرائت بود.» اختلاف قرائتی که اکنون مصطلح است، با اختلاف قرائتی که در عهد شیخین پدید آمد و عثمان در صدد مقابله با آن بر آمد، متفاوت است، اما این نکته به گونه ای به مخاطب گفته شده که سوء برداشت او را در پی دارد. اگر ممکن است توضیح بیشتر بفرمایید. دقیقا مقصود شما را متوجه نشدم.
• در پانویس ها باید سال نشر کتاب ها یا نام ناشر آنها درج شود. در برخی موارد این مهم رعایت نشده است.

• از ناوبری ها و رده های مناسبی میتوان برای این مدخل استفاده کرد.

--علیخانی (بحث) ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۱ (+0330)

Alidelgarm (بحث) ‏۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۴۳ (+0330)

Alidelgarm (بحث) ‏۱۷ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۴۳ (+0330)