بحث:آیه ۵۵ سوره آل‌عمران

@M.nilsaz:
سلام و ادب و خدا قوت...

پیشنهاد
(پیروان حقیقی عیسی(ع) نیز کسانی دانسته شده‌اند که به رسالت او ایمان دارند و تعالیمش را می‌پذیرند، نه صرفاً کسانی که به نام مسیحی شناخته می‌شوند.) نظر نهایی علامه در المیزان درباره تفوق و برتری پیروان عیسی در برابر کافران و تعیین مصادیق پیروان وکافران، متفاوت با دیگر مفسران است:(والذي ينبغي أن يقال : أن الذي أخذ في الآية معرفاً للفرقتين هو قوله : الذين اتبعوك ، وقوله : الذين كفروا والفعل إنما يدل على التحقق و الحدوث دون التلبس الذي يدل عليه الوصف كالمتبعين والكافرين ، ومجرد صدور فعل من بعض أفراد امة مع رضاء الباقين به وسلوك اللاحقين مسلك السابقين وجريهم على طريقتهم كاف في نسبة ذلك الفعل إليهم... وعليهذا صح أن يراد بالذين كفروا اليهود ، وبالذين اتبعوا النصارى لما صدر من صدرهم وسلفهم من الإيمان بعيسى عليه‌السلام واتباعه...فالمراد جعل النصارى ـ وهم الذين اتبع أسلافهم عيسى عليه‌السلام ـ فوق اليهود وهم الذين كفروا بعيسى عليه‌السلام ومكروا به ، والغرض في المقام بيان نزول السخط الإلهي على اليهود ، وحلول المكر بهم ، وتشديد العذاب على امتهم ، ولا ينافي ما ذكرناه كون المراد بالاتباع هو الاتباع على الحق كما استظهرناه في أول الكلام كما لا يخفى.)المیزان، ج۳، ص۲۰۹-۲۱۰--Mahdi1382 (بحث) ‏۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۲:۵۰ (+0330)پاسخ

چند نکته

آخرین نظر: ۲۲ اکتبر۲ نظر۲ شخص در بحث

@M.nilsaz: با سلام و احترام نکاتی برای اصلاح مقاله عرض میشود:

مباحث مطرح شده در این مدخل روشن و شفاف نیست. ظاهرا این آیه دو بحث اصلی دارد: ۱. حضرت عیسی وفات کرد یا خداوند جسم و روحش را به آسمانها بالا برد. ۲. برتری تابعین حضرت عیسی بر کافران یعنی چه. اگرچه در این مدخل به هر دو اشاره شده، اما برای مخاطب عام روشن نمیشود. مثلا گفته شده: «به معنای گرفتن کامل حضرت عیسی(ع)» در حالی که برای مخاطب عام هیچ معنای روشنی ندارد. بلکه باید صریح و شفاف گفته شود حضرت عیسی بدون آنکه بمیرد، به آسمانها رفت و اقوال مفسران دقیقا چیه و به چیزهایی استناد کرده اند. یا در مورد مسئله دوم گفته شده: « برخی دیگر، غلبه و برتری اجتماعی و تاریخی را نیز در معنای آیه گنجانده‌اند» این در حد اشاره است و معنایش روشن نیست، مثلا باید گفته شود که حکومت آنان بر حکومت کافران پیروز میشود و برخی از شبهات آن که در تفسیر تسنیم آمده (تفوق یهودیان) توضیح داده شود. یا مثلا گفته شده: «پیروان حضرت عیسی کسانی نیستند که به عنوان مسیحی شناخته میشود» خب اما گفته نشده آنها چه کسانی هستند؟ این در حالیست که تفسیر تسنیم مطالب صریحی گفته شده است.
در برخی تفاسیر نکات خوبی مطرح شده که در این مدخل نیامده است. مانند نکاتی که آقای مکارم و آقای جوادی بیان کرده اندو در ضمن نکات بعدی بیان میشود.
در این مدخل تنها مستندات مربوط به تفسیر تسنیم بررسی شد که در مواردی اشکال داشت و در ادامه این موارد بیان میشود. در ارزیابی بعدی لازم است درستی مطالب و مستندات بازبینی شود.
نکته مهم: برای مستند کردن جملات، تنها به یک مستند و یک کتاب بسنده میشود. مگر اینکه مطلب مهمی باشد که بخواهیم اهمیت آن یا شهرت آن یا اجماعی بودن آن و مطالبی از این دست را برسانیم. در این مدخل در موارد متعددی برای یک مطلب و یک جمله به مستندات متعددی استناد شده است.
برای مدخل آیات به تفاسیر اهل سنت، مگر در مواقع ضروری (برای نشان دادن اختلاف کلامی و تفسیری مهم و مانند آن) استناد نمیشود.

وقتی در ویکی شیعه به صورت مطلق گفته میشود مفسران یا فقیهان چنین نظری دارند، توقع خواننده این است که دیدگاه شیعیان و مستندات شیعه ذکر شود، نه منابع اهل سنت. اگر قرار است به منابع اهل سنت استناد شود، حتما در متن به این نکته تذکر داده میشود تا مخاطب اغراء به جهل نشود.

جمله «این آیه در تفاسیر شیعه همچنین در مباحث مربوط به زنده‌بودن حضرت عیسی(ع)، امکان طول عمر و...» درست نیست و در منابع مطلب دیگری بیان شده است.
جمله «برخی دیگر مانند عبدالله جوادی آملی از مفسران شیعه معتقدند این فراز با توجه به مجموعه قرائن به معنای گرفتن کامل حضرت عیسی(ع) از میان مخالفان و نجات او پیش از مرگ است» معنای روشنی ندارد. علاوه بر این به صفحات بسیاری مستندشده ، در حالی که مطلب مورد نظر در یک صفحه است.
جمله «با توجه به آیاتی چون «كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ... وفات حقیقی او را پس از بازگشت در آخرالزمان دانسته‌اند» معنای جمله به صورت ساده این است که برخی مفسران با استناد به آن آیات گفته اند که زمان وفات حضرت عیسی بعد از بازگشت در آخر الزمان است نه پیش از آن. این در حالیست که آیه بر چنین امری دلالت ندارد و مفسران هم چنین چیزی نگفته‌اند. این آیه و مستنداتی که به آن استناد شده میگویند: «همه انسانها یک روزی میمیرند» اما ناظر به زمان وفات حضرت عیسی نیست. نکته دیگر در این جمله، به جای متن عربی و ترجمه، محتوای آیات گزارش میشود. متن آیات در مواردی نادری میآید که بخواهیم به متن عربی استناد کنیم، چنان‌که آقای مکارم درباره واژه توفی به‌کار رفته در این آیه نکات خوبی گفته اند (https://lib.eshia.ir/50082/2/569) که در این مدخل نیامده است. نکته سوم اینکه این مطلب در ص۴۰۸ نیست.
گفته شده: «مفسران با استاد به آیه ۱۵۷ و ۱۵۸ سوره نساء، کشته‌شدن و به صلیب کشیده‌شدن عیسی(ع) را رد کرده‌اند و از بالا بردن او به سوی خداوند سخن گفته‌اند» اگرچه این جمله از نظر مفهومی اشتباه نیست، اما مطلب روشنی است که در این دو آیه گفته شده است. این در حالیست که آقای جوادی (مستند همین جمله) نکات زیبایی را بیان کرده اند. ایشان گفته اند آیه ۵۵ سوره مائده به حضرت عیسی وعده ای داده است و در آیه ۱۵۸ از تحقق همان وعده خبر میدهد. نکته دیگر ایشان این است که آیه ۱۵۸ سوره نساء شاهدی بر این است که رفعی که در این آیه مطرح شده، به معنای مرگ نیست. یعنی به جای بیان نکات مهم و مفید، به ترجمه آن دو آیه بسنده شده است.
جمله «پیروان حقیقی عیسی(ع) نیز کسانی دانسته شده‌اند که به رسالت او ایمان دارند و تعالیمش را می‌پذیرند، نه صرفاً کسانی که به نام مسیحی شناخته می‌شوند» صراحت لازم را ندارد. مثلا آقای جوادی آملی گفته اند: مسیحیانی که به تثلیث و ابن الله بودن حضرت عیسی معتقدند، از پیروان او نیستند و در مقابل مسلمانان که نبوت و رسالت او باور دارند و نیز حواریون پیروان واقعی او هستند.
«آیه در ادامه آیه‌های قبل» کدام آیه ها دقیقا؟
واو عاطفه هیچگاه در اول جمله نمیآید.
نام کتابها در پانویس ها بهصورت خلاصه و در فهرست منابع به صورت کامل میآید. مثلا در پانویس: مجمع البیان، در فهرست منابع: مجمع البیان فی تفسیر القرآن.
تاریخ نشر مجمع البیان در پانویس ها با تاریخ نشر آن در فهرست منابع متفاوت است!
کلماتی مانند «بالا بردن» که به آنها مصدر مرکب گفته میشود، با نیم فاصله نوشته میشود. موارد دیگری هم در متن هست.
در مواردی به صفحات متعددی آدرس داده شده است. این در حالیست که اصل مطلب تنها در یک یا دو صفحه آمده است. برای نمونه: ص۳۹۴-۳۹۸، ص۳۸۷-۳۹۳.--علیخانی (بحث) ‏۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۵۰ (+0330)پاسخ

@Alikhani: سلام و احترام

خیلی ممنون از نقدها و راهنمایی‌های دقیق‌تون؛ واقعا کمک کرد مدخل خیلی پخته‌تر بشه.

این را مد نظر قرار بدید که واقعا مدخل‌های آیات شریف قرآن سبک متفاوتی دارند و بنده اولین مدخل آیه با برکت قرآن بوده که توفیق داشتم کار کنم.

تمام نکاتی که فرمودید (مثل شفاف‌تر کردن مفاهیم برای مخاطب عام، اصلاح ارجاعات و نکات تفسیری) رو روی متن اعمال کردم.

با توجه به اینکه تعداد کلمات بیشتر از ۴۰۰ ۵۰۰ کلمه شد عنوان بندی و شناسه مختصری را اضافه کردم. کمی هم در الگو های نگارشی ماننده فرمول خاص متن و ترجمه آیه و یا فونت عربی برای عبارت های در متن استفاده کردم که به زیبایی ویکی نویسی کمک کند.

ممنون از وقت و حوصله‌ای که برای بررسی این کار گذاشتید. M.nilsaz (بحث) ‏۲۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۳۹ (+0330)پاسخ

ارزیابی ۲

آخرین نظر: ۲۶ اکتبر۲ نظر۲ شخص در بحث

@M.nilsaz: با سلام و احترام

این مدخل از جهات مختلفی برای عموم مردم قابل فهم نیست. یکی اینکه مدخل از تعابیر و اصطلاحات طلبگی پر است. مواردی مانند تفوق، دلالت ذاتی، فراز، تحقق عینی، با اتکا به، ناظر به، ماهیت توفّی و ....

دیگر اینکه، چنانکه قبلا گفته شد، به جای متن عربی محتوا گزارش میشود و ما دنبال واژه شناسی نیستیم. بلی، در موارد نادری که مسئله جز با پرداختن به واژه حل نمیشود، آن وقت واژه را بررسی میکنیم. مثلا واژه متوفیک اینطور که است که خواننده فارسی زبان از آن مرگ را میفهمد، پس باید بررسی شود که این واژه ممکن است به معنای مرگ نباشد. اما در سایر موارد این نیاز احساس نمیشود.

دیگر اینکه، بخش نخست با مفهوم شناسی توفی آغاز شده است. به جای آن بهتر است با گزارش دیدگاه مشهور شروع شود و بعد اختلافات و ریشه اختلافات بیان گردد.

با خواندن بند نخست، از این بخش هیچ اختلاف نظری در میان مفسران شیعه دیده نمیشود، ما به ناگاه با خواندن بند دوم معلوم میشود (شاید خواننده عامی ندارد) که بند نخست اختلافی بوده است!

برخی مفسران با استناد به این آیه گفته اند که حضرت عیسی وفات کرده است، اما در مدخل گزارش نشده است.

یا برای مخاطب سوال ایجاد نکنیم، یا آن را پاسخ دهیم. مثلا گفته شده، در روایات مختلفی چگونگی نجات عیسی و شباهت او ... شرح داده شده است. خب، چگونه بوده است؟

در بخش دوم مقاله، نخست گفته شده، پیروان ایشان بر کافران برتری دارند، بعد در پاراگراف بعدی پیروان را به پیروان راستین مقید کرده ایم. خواننده از بند نخست مطلبی میفهمد و از بند دوم مطلب دیگری را و این دو را متعارض میپیندارد.

گفته شده: «در منابع تفسیری نظر دیگری نقل شده که منظور از پیروان در آیه ...» آیا واقعا این نظر غیر از دیدگاه قبلی است؟ فرق آنها چیست؟ ثانیا اگر واقعا دو دیدگاه وجود دارد، چرا در عبارتهای قبلی مطلب به تمام تفاسیر نسبت داده شده است که مخاطب گمان کند هیچ اختلافی نیست؟

«تسنیم فی تفسیر القرآن» نوشته آقای جوادی آملی نیست، نام کتاب ایشان تسنیم است.

در جعبه اطلاعات گفته شده این آیه، با آیات ۵۶ و ۵۷ هم ارتباط دارد. اگر واقعا چنین ارتباطی دارند و مضمون آنها یکی است، چرا در متن این ارتباط بیان نشده است.

در شناسه گفته شده این ایه به خنثی شدن توطئه اشاره دارد. اما در بدنه اصلی مقاله به هیچ توطئه ای اشاره نشده است.

--علیخانی (بحث) ‏۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۱ (+0330)پاسخ

@Alikhani با سلام و احترام

نکات مطرح شده انجام شد. با تشکر M.nilsaz (بحث) ‏۲۶ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۹ (+0330)پاسخ