بحث:آیه ۱۰ سوره بقره

• سلام و ادب و خدا قوت...(در تفسیر بیماری دل منافقان، احتمالات متعددی از جمله شک، نفاق و کفر و کینه و حسادت‌ به پیامبر(ص) مطرح شده است.) متعلق شک اگر گفته می‌شد بهتر بود. شک به چی؟ شک در چی؟تفسیر المیزان اینگونه گفته است:(فالظاهر أن مرض القلب في عرف القرآن هو الشك والريب المستولي على إدراك الإنسان فيما يتعلق بالله وآياته ، وعدم تمكن القلب من العقد على عقيدة دينية.) المیزان، ج۵، ص۳۷۸.الامر الیکم.--Mahdi1382 (بحث) ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۲ (+0330)
• این هم عبارت مجمع البیان است:(المعنى: (في قلوبهم مرض) المراد بالمرض في الآية الشك والنفاق بلا خلاف، وإنما سمي الشك في الدين مرضا، لأن المرض: هو الخروج عن حد الاعتدال، فالبدن ما لم تصبه آفة يكون صحيحا سويا، وكذلك القلب ما لم تصبه آفة من الشك يكون صحيحا. وقل: أصل المرض الفتور، فهو في القلب فتوره عن الحق، كما أنه في البدن فتور الأعضاء. وتقدير الآية في اعتقاد قلوبهم الذي يعتقدونه في الله ورسوله مرض أي: شك. حذف المضاف وأقيم المضاف إليه مقامه. ) ج۱، ص۱۰۲.--Mahdi1382 (بحث) ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۲۵ (+0330)
• (گفته شده که آیات ۸ تا ۲۰ سوره بقره در مورد منافقان و ویژگی‌های آنان است)گاهی گفته شده براساس برخی از آیات قرآن منظور از فی قلوبهم مرض ضیف الایمان‌ها هستند.(...ومن هنا يظهر أن الذين في قلوبهم مرض غير المنافقين كما لا يخلو تعبير القرآن عنهما بمثل قوله : « الْمُنافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ » في غالب الموارد عن إشعار ما بذلك ، وذلك أن المنافقين هم الذين آمنوا بأفواههم ولم تؤمن قلوبهم ، والكفر الخاص موت للقلب لا مرض فيه...فالذين في قلوبهم مرض بحسب طبع المعنى هم ضعفاء الإيمان ، الذين يصغون إلى كل ناعق ، ويميلون مع كل ريح ، دون المنافقين الذين أظهروا الإيمان واستبطنوا الكفر رعاية لمصالحهم الدنيوية ليستدروا المؤمنين بظاهر إيمانهم والكفار بباطن كفرهم.) المیزان، ج۵، ص۳۷۷-۳۷۸.
• (در اين كه منظور از «منافقان» و «الَّذينَ في‌ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ» چه كسانى بوده‌اند؟ مفسران گفتگوى بسيارى كرده‌اند.

ولى بعيد نيست هر دو عبارت اشاره به گروه منافقان «مدينه» باشد؛ زيرا قرآن مجيد درباره منافقان كه شرح حال آنها در آغاز سوره «بقره» آمده است مى‌گويد: في‌ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً: «در دل‌هاى آنان بيمارى است و خدا نيز بر بيمارى آنها مى‌افزايد». و اين گروه، يا منافقانى هستند كه در «مدينه» به صفوف مسلمانان پيوسته بودند و اظهار اسلام و ايمان مى‌كردند، اما در باطن با آنها نبودند. و يا آنها كه در «مكّه» ظاهراً ايمان آورده‌اند، ولى از هجرت به «مدينه» سرباز زدند و در ميدان «بدر» به صفوف مشركان پيوسته، ...) تفسیر نمونه، ج ۷، ص۲۴۶.--Mahdi1382 (بحث) ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۰۳ (+0330)

• (برخی آن را کذب اعتقادی، یعنی تکذیب خدا و پیامبر(ص) دانسته‌اند.عده‌ای دیگر آن را دروغ گفتاری می‌دانند)منظور از دروغ گفتاری می‌تواند مطلق دروغ باشد درباره هر چیزی چنان چه در نمونه آمده است( و از آنجا كه سرمايه اصلى منافقان، دروغ است و تا بتوانند، تناقض‌ها را كه در زندگيشان ديده مى‌شود با آن توجيه كنند، در پايان آيه مى‌فرمايد: «براى آنها عذاب اليمى است به خاطر دروغ‌هائى كه مى‌گفتند» «وَ لَهُمْ عَذابٌ أَليمٌ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ».)نمونه، ج۱، ص۱۲۷. یا این که متعلق دروغ سخنشان در باره خدا و پیامبر و اظهار ایمان باشد چنان‌چه در مجمع البیان آمده است( (بما كانوا يكذبون) أي: بتكذيبهم الله ورسوله فيما جاء به من الدين، أو بكذبهم في قولهم (آمنا بالله وباليوم الآخر وما هم بمؤمنين).مجمع البیان، ج۱، ص۱۰۳.--Mahdi1382 (بحث) ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۷ (+0330)
• ( گروهی دیگر آن را خبری می‌دانند بدین معنا که خداوند اسباب گمراهی و افزایش بیماری را برای کسانی که در مسیر نفاق قرار می‌گیرند، فراهم می‌کند.) عبارت نمونه هم این است:(اما از آنجا كه در نظام آفرينش، هر كس در مسيرى قرار گرفت و وسائل آن را فراهم ساخت در همان مسير، رو به جلو مى‌رود.

و يا به تعبير ديگر تراكم اعمال و افكار انسان در يك مسير، آن را پررنگ‌تر و راسخ‌تر مى‌سازد، قرآن اضافه مى‌كند: «خداوند هم بر بيمارى آنها مى‌افزايد» «فَزادَهُمُ اللَّهُ مَرَضاً». ) تفسیر نمونه ، ج۱، ص۱۲۷.--Mahdi1382 (بحث) ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۰۶ (+0330)

• ( در برخی روایات، تکذیب و پیمان‌شکنی نسبت به بیعت با امام علی(ع) از مصادیق این آیه به شمار آمده است)ظاهرا منظور

همانناکثین و اصحاب جمل هستند. عبارت تفسیر این است:(مضافا إلى ما كان [في قلوبهم] من مرض حسدهم [له و] لعلي بن أبي طالب عليه السلام، فقال الله عند ذلك: (في قلوبهم مرض) أي [في] قلوب هؤلاء المتمردين الشاكين الناكثين لما اخذت عليهم من بيعة علي بن أبي طالب عليه السلام (فزادهم الله مرضا) بحيث تاهت له قلوبهم جزاء بما أريتهم من هذه الآيات [و] المعجزات...)--Mahdi1382 (بحث) ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۱۴ (+0330)

• طبق ضوابط مداخل آیات قرآنی «اگر آیاتی با متن یا مضمون بسیار مشابه با آیه باشد باید ذکر شوند». مخصوصا در جعبه اطلاعات با عنوان آیات مرتبط..شاید در برخی از تفاسیر به آیات مرتبط اشاراتی شده باشد. مانند:(وأما الذين في قلوبهم مرض فزادتهم رجسا إلى رجسهم... فلما زاغوا ازاغ الله قلوبهم)الامر الیکم.--Mahdi1382 (بحث) ‏۱۰ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۲۹ (+0330)

نکاتی برای اصلاح مقاله

@Ms.sadeghi: با سلام و احترام نکاتی برای اصلاح مقاله عرض میشود:

• حجم بیشتر مقاله به بیان نکته اختصاص یافته است و سیر مشخصی ندارد.
• مقاله با تولید شبهه آغاز شده و تا آخر هم به شبهه پاسخ داده نمی شود. چرا خدا بیماری دیگران را بیشتر میکند؟ آیا با عدالت خدا سازگار است. به نظر میرسد میتوان این مطلب را کمی پرورش دارد.
• جمله «و برای آنها، به دلیل تکذیب، عذابی دردناک مهیا شده است» که در صدر مقاله آمده، تفسیری بر اساس اختلاف قرائت است.
• از لحن عبارت در جمله «گفته شده که آیات ۸ تا ۲۰ سوره بقره در مورد منافقان و ویژگی‌های آنان است» بر میآید که قول مخالفی هم در مسئله وجود دارد. آیا واقعا چنین است؟! همچنین از لحن این تعبیر استفاده می شود که قول گفته شده، قول ضعیفی است! اگر چه تعبیر «گفته شده» میتواند لحن مقاله را در ظاهر گزارشی کند، اما در موارد بسیاری این تعبیر ممکن است صد اشکال دیگر در پی داشته باشد.
• تعابیری مانند «در تفسیر فلان عبارت مفسران دو دیدگاه دارند» آیا واقعا تمام اقوال دیده شده و تمام اقوال در این دو نظریه منحصر است؟
• تعابیری مانند «گروهی دیگر آن را خبری می‌دانند» آیا برای عوام مردم قابل فهم است؟ آیا عموم مردم با اصطلاح جمله خبری و انشایی آشنایی دارند؟
• تعبیر «به گفته طبرسی، برخی (یَکْذِبون) در آیه را (یُکَذِّبُون) خوانده‌اند» عموم مخاطبان نمی فهمند که به مسئله اختلاف قرائت اشاره شده است.
• مفاد مربوط به «در حالی که هر دروغی لزوماً تکذیب نیست» چندان روشن نیست.Alikhani (بحث) ‏۱۴ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۴ (+0330)

@Alikhani:

با سلام.

• در تفسیر (فزادهم الله...) شبهه جواب داده شده است.
• نکات شما انجام شد.
• اشاره به اختلاف قرائت، بر اساس شیوه آوده شده است. جناب رضایی هم تذکر داده بودند که ذکر شود.Ms.sadeghi (بحث) ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۱ (+0330)

با سلام و احترام

• شروع مقاله با بیان شبهه مناسب نیست. بنابراین اگر در ادامه مقاله این شبهه پاسخ داده شود، اشکال برطرف نمیشود. آغاز مقاله باید بگونه ای باشد که شبهه تولید نکند. علاوه بر اینکه همانطور که قبلا گفته شد، در ادامه مقاله میتوان این بخش را کمی پرورش داد و به روشنی توضیح داد که چرا خدا بیماری دیگران را بیشتر میکند؟ آیا با عدالت خدا سازگار است یا نه.
• اینکه اشاره به اختلاف قرائت، بر اساس شیوه نامه است، مطلب درستی است، اما به این معنا نیست که اساس مقاله و بخش نخست آن بر قرائت غیر مشهور بنا شود.

Alikhani (بحث) ‏۱۸ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۰۰ (+0330)