آیه ۴۵ سوره آل‌عمران
 | |
| مشخصات آیه | |
|---|---|
| واقع در سوره | سوره آل‌عمران |
| شماره آیه | ۴۵ |
| جزء | ۳ |
| اطلاعات محتوایی | |
| مکان نزول | مدینه |
| موضوع | ولادت و وصف حضرت عیسی(ع) |
| آیات مرتبط | آیه ۳۹ سوره آل‌عمران، آیه ۱۷۱ سوره نساء |
آیه ۴۵ سوره آل‌عمران بشارت عیسی(ع) به حضرت مریم(س) را از سوی فرشتگان می‌دهد.[۱] به گفته مفسران، این آیه به صراحت عیسی(ع) را فرزند مریم و نه فرزند خدا[۲] معرفی کرده تا پاسخی به ادعای الوهیت عیسی باشد.[۳]
مقصود از فرشتگان در این آیه، جبرئیل(ع) است[۴] و اگر به صورت جمع ذکر شده، برای تعظیم است.[۵] برخی احتمال داده‌اند که فرشتگان دیگر همراه جبرئیل بوده‌اند.[۶] صاحب المیزان معتقد است که سخن گفتن ملائکه با مریم نشان‌دهنده این است که حضرت مریم محدَّثه بوده است.[۷]
در این آیه، عیسی(ع) به‌عنوان شخصی آبرومند و بزرگی مقام[۸] در دنیا و آخرت معرفی می‌شود.[۹] آبرومندی او در دنیا به خاطر احترام مردم به او و در آخرت به خاطر جایگاهش نزد خداوند است.[۱۰] به گفته مفسران، عیسی در این آیه از مقربین خداوند دانسته شده است[۱۱] و صفت "وَجِیهاً فِی الدُّنْیا وَ الْآخِرَةِ" در قرآن فقط برای آن حصرت آمده است.[۱۲]
﴿إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ ٤٥﴾ [آل عمران:45]|﴿یاد کن] هنگامی [را] که فرشتگان گفتند ای مریم خداوند تو را به کلمه ای از جانب خود که نامش مسیح عیسی بن‌مریم است مژده می‌دهد در حالی که [او] در دنیا و آخرت آبرومند و از مقربان [درگاه خدا] است ٤٥﴾
در آیه ۴۵ سوره آل‌عمران و دو آیه دیگر،[۱۳] مسیح به‌عنوان «کلمه خدا» معرفی شده است.[۱۴] این تعبیر مشابه با اصطلاح «لوگوس»[۱۵] در عهد جدید است.[۱۶] مفسران دلایل مختلفی برای این عنوان آورده‌اند:
- مردم به‌واسطه او هدایت می‌شوند.[۱۷]
- بشارت تولد او در کلام خدا به مادرش داده شده بود.[۱۸]
- بشارت آمدن او در کتب آسمانی پیشین داده شده است.[۱۹]
- در آیات قرآن،[۲۰] به مخلوقات خدا کلمه اطلاق شده است.[۲۱]
- تولد فوق‌العاده عیسی با کلمه «کُنْ فَیکُونُ»[۲۲] باعث این نام‌گذاری است، زیرا تولد او بی‌واسطه از پدر نبوده[۲۳] و مستند به کلمه تکوینی خداوند است.[۲۴]
در این آیه حضرت عیسی(ع) به لقب «مسیح» (مسح‌شده) یاد شده است.[۲۵] این لقب ده بار در قرآن ذکر شده[۲۶] و از کلمه عبری «مشیحا» گرفته شده است.[۲۷] مفسران دلایل مختلفی[۲۸] برای این لقب دارند:
- جبرئیل او را مسح کرد تا از شیطان در امان باشد[۲۹]
- مسح او به شفا دادن بیماران[۳۰] و به برکت و پاکیزگی مربوط است.[۳۱]
- با روغن زیتون یا نمادین مسح شده است.[۳۲]
- مسح او به تطهیر از گناهان،[۳۳] شفا دادن نابینایان[۳۴] و دست محبت بر سر یتیمان[۳۵] مربوط است.
پانویس
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۵۴۷.
- ↑ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۷۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۵۴۹.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۷۴۸؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۳، ص۱۹۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۳، ص۱۹۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۳، ص۱۹۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۳، ص۱۹۲.
- ↑ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۷۸.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۵۴۸؛ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۳، ص۱۹۵.
- ↑ مغنیه، تفسیر الکاشف، ۱۴۲۴ق، ج۲، ص۶۳.
- ↑ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۷۸.
- ↑ قرائتی، تفسیر نور، ۱۳۸۸ش، ج۱، ص۵۱۳.
- ↑ آیه ۳۹ سوره آل‌عمران؛ آیه ۱۷۱ سوره نساء.
- ↑ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۷۷ و ۷۸.
- ↑ خلیلی آشتیانی، «بررسی تطبیقی کلمه الله نامیده شدن حضرت عیسی (علیه‌السلام) در قرآن و عهد جدید»، ص۳۱.
- ↑ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۵۴۷.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۷۴۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۵۴۸.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۷۴۹.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۷۴۹.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۵۴۸؛ قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ۱۳۷۵ش، ج۲، ص۷۷ و ص۷۸.
- ↑ آیه ۸۲ سوره یس.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۷۴۹؛ خلیلی آشتیانی، «بررسی تطبیقی کلمه الله نامیده شدن حضرت عیسی (علیه‌السلام) در قرآن و عهد جدید»، ص۳۱.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۳، ص۱۹۳.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۵۴۸.
- ↑ رهبریان، «عیسی»، ص۹۴۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۳، ص۱۹۳ و ص۱۹۴.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۳، ص۱۹۳ و ص۱۹۴؛ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۳۲۲؛ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۷۴۹.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۷۴۹؛ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۳۲۲.
- ↑ مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ۱۳۷۱ش، ج۲، ص۵۴۸.
- ↑ ابوالفتوح رازی، روض الجنان، ۱۴۰۸ق، ج۴، ص۳۲۲.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۷۴۹.
- ↑ بیضاوی، أنوار التنزیل، ۱۴۱۸ق، ج۲، ص۱۷.
- ↑ طباطبایی، المیزان، ۱۳۹۰ق، ج۳، ص۱۹۳ و ص۱۹۴.
- ↑ طبرسی، مجمع البیان، ۱۳۷۲ش، ج۲، ص۷۴۹.
منابع
- ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، مشهد، آستان قدس رضوی، ۱۴۰۸ق
- بيضاوى، عبدالله بن عمر، أنوار التنزيل و أسرار التأويل، بیروت، دار إحياء التراث العربی، ۱۴۱۸ق.
- خلیلی آشتیانی، سمیه، «بررسی تطبیقی «کلمه الله» نامیده شدن حضرت عیسی (علیه السلام) در قرآن و عهد جدید»، مطالعات تفسیر تطبیقی، شماره ۳، بهار و تابستان ۱۳۹۶ش.
- رهبریان، محمدرضا، «عیسی»، دانشنامه معاصر قرآن کریم، زیر نظر سید سلمان صفوی، قم، سلمان آزاده، ۱۳۹۶ش.
- طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، ۱۳۹۰ق.
- طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، ناصر خسرو، ۱۳۷۲ش.
- قرائتی، محسن، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، ۱۳۸۸ش
- قرشی بنابی، علی‌اکبر، تفسیر احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت، ۱۳۷۵ش.
- مغنیه، محمدجواد، التفسیر الکاشف، قم، دار الکتاب الإسلامی، ۱۴۲۴ق.
- مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الإسلامیة، ۱۳۷۱ش.