آیه ۲۹ سوره نجم

مشخصات آیه
واقع در سوره	نجم
شماره آیه	۲۹
جزء	۲۷
اطلاعات محتوایی
درباره	رو برگرداندن از افرادی که از ذکر خداوند رو برگردانده‌اند
آیات مرتبط	آیه ۵ سوره توبه

آیه ۲۹ سوره نجم دستور به رو برگرداندن از افرادی می‌دهد که از ذکر خداوند روی‌گردان شده و تنها خواستار زندگی دنیا هستند. خطاب اصلی آیه به حضرت محمد(ص) است، اما همه مؤمنان را نیز مخاطب آن دانسته‌اند.

﴿فَأَعْرِضْ عَنْ مَنْ تَوَلَّى عَنْ ذِكْرِنَا وَلَمْ يُرِدْ إِلَّا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا ۝٢٩﴾ [نجم:29]|﴿پس از هر کس که از یاد ما روی برتافته و جز زندگی دنیا را خواستار نبوده است روی برتاب ۝٢٩﴾

طبرسی، مفسر شیعه، در تفسیر این آیه می‌نویسد که نباید با افراد دنیاطلب به‌خاطر اعمالشان مقابله کرد، بلکه باید با صبر آنان را به سوی حق دعوت نمود. اما برخی دیگر از مفسران شیعه بر این باورند که با توجه به عبارت «فَأَعْرِض؛ رو برگردان»، آیه نشان می‌دهد که پیامبر نباید دیگر به دعوت چنین افرادی اهتمام بورزد، زیرا دعوت آن‌ها نتیجه‌ای ندارد و تنها به دشمنی و اصرار بر باطل می‌افزاید.

این دستور را مخالف وظیفه پیامبر ندانسته‌اند؛ زیرا وظیفه پیامبران تبلیغ است، اما تا زمانی که احتمال تأثیر وجود دارد. پس از یقین به تأثیر نداشتن، باید از آنها رو برگرداند. برخی مفسران، تعبیر «فَأَعْرِض؛ رو برگرداندن» را چنین تفسیر کرده‌اند که با این افراد مجادله نکند و «وقت خود را درباره آنها تلف نکند».

مقصود از عبارت «ذِکرِنا؛ یاد ما» را قرآن یا مطلق ذکر خداوند دانسته‌اند. ذکر خداوند در این آیه را در مقابل غفلت دانسته‌اند؛ به این معنا که وقتی ذکر خداوند گفته می‌شود، انسان به سمت حقایقی منتقل می‌شود که در مقابل غفلت قرار دارند.

سید محمدتقی مدرسی، مفسر شیعه، معتقد است که دستور خداوند به روگرداندن از افراد روی‌گردان از ذکر خدا، برای جلوگیری از انحراف مؤمنان از اهداف زندگی و تأثیرپذیری از آنان است. همچنین، این آیه نشان می‌دهد که مؤمنان نباید تلاش خود را بر موضوعات بی‌فایده صرف کنند. مکارم شیرازی نیز بر این باور است که غفلت از یاد خدا باعث تمایل به دنیاپرستی می‌شود.

گفته شده که آیه ۲۹ سوره نجم با آیه سیف نسخ شده است. فخر رازی، مفسر اهل‌سنت، نظر بیشتر مفسران را در مورد نسخ این آیه می‌پذیرد، اما خود او این نسخ را رد کرده و معتقد است که دستور به روگرداندن از افراد، با آیه سیف هماهنگ است. از نظر وی، پیامبر مأمور به دعا و موعظه حسنه بود و زمانی که این روش مؤثر نبود، دستور به اعراض داده شد، در حالی که مقابله نیز جایز بود.