کاربر:M.mansoorsamaei/صفحه تمرین: تفاوت میان نسخه‌ها

→ تفاوت با ویرایش قدیمی‌تر تفاوت با ویرایش جدیدتر ←

نسخهٔ ‏۲۸ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۱۸:۵۰

حیات طیبه حیات طیبه، اصطلاحی قرآنی و به معنای زندگی پاکیزه و مطلوب است.

مفهوم شناسی

مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَیٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً ۖ وَلَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ (ترجمه: هر کس کار شایسته‌ای انجام دهد، خواه مرد باشد یا زن، در حالی که مؤمن است، او را به حیاتی پاک زنده می‌داریم؛ و پاداش آنها را به بهترین اعمالی که انجام می‌دادند، خواهیم داد.)

سوره نحل، آیه 97، ترجمه مکارم شیرازی.

حیات طیبه اصطلاحی قرآنی است که در سوره نحل، آیه 97، به عنوان پاداش ایمان و عمل صالح بیان شده است. حیات به معنی زندگی است و حرکت و حس از آثار آن است و در مقابل «موت» و «هلاک» قرار دارد.^[۱] و طیب به معنای پاکیزه، در اموری به کار می‌رود که در ظاهر و باطن آن پلیدی نباشد و مورد اشتیاق باشد،^[۲] و برای جان و حواس انسان لذت‌بخش باشد.^[۳] واژه طیب در آیات قرآن، در مقابل خبیث به معنای پلید ظاهری و باطنی و مورد تنفر^[۴] به کار رفته است.^[۵]. به گفته مصطفوی، «طهارت» هم به معنای دوری از پلیدی است، اما مورد رغبت و اشتیاق بودن، شرط آن نیست.^[۶]

علاوه بر حیات، در قرآن کریم، مسکن،^[۷] خاک،^[۸] خوردنی‌ها،^[۹] شهر،^[۱۰] باد،^[۱۱] غنیمت،^[۱۲] سخن و کلام،^[۱۳] درخت،^[۱۴] ذریه و فرزندان،^[۱۵] زنان و مردان،^[۱۶] و تحیت الهی^[۱۷] با صفت طیب به کار رفته‌اند.

حیات طیبه از نظر مفسران

مفسران قرآن، در دنیوی یا اخروی بودن حیات طیبه، و منظور و مصداق آن، اقوال گوناگونی دارند.

حیات دنیوی یا اخروی

چهار قول است: دنیا، برزخ، آخرت، همه ^{[نیازمند منبع]} دلیل دنیا: قرینه ادامه آیه دلیل آخرت: خوشی در دنیا نیست.

مصادیق حیات طیبه

آخرت: بهشت. اما اگر دنیا باشد، منظور چیست؟ اقوال اینجا مطرح می‌شود.

پانویس

↑ مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج2، ص338.
↑ مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج7، ص151.
↑ راغب اصفهانى، مفردات، ۱۴۱۲ق، ص527.
↑ مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج7، ص151.
↑ سوره بقره، آیه 267؛ سوره آل عمران، آیه 179؛ سوره نساء، آیه 2؛ سوره مائده، آیه 100؛ سوره اعراف، آیه 157؛ سوره انفال، آیه 37؛ سوره ابراهیم، آیه 24-26؛ سوره نور، آیه 26.
↑ مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج7، ص151.
↑ سوره توبه، آیه۷۲ و سوره صف، آیه۱۲.
↑ سوره نساء، آیه۴۳ و سوره مائده، آیه۶.
↑ سوره بقره، آیه۱۶۸.
↑ سوره سبأ، آیه۱۵.
↑ سوره یونس، آیه۲۲.
↑ سوره انفال، آیه۶۹.
↑ سوره فاطر، آیه۱۰.
↑ سوره ابراهیم، آیه۲۴.
↑ سوره آل‌عمران، آیه۳۸.
↑ سوره نور، آیه۲۶.
↑ سوره نور، آیه۶۱.

یادداشت

منابع

مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۶۰ش.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودی، دمشق و بیروت، الدار الشامیة و دارالعلم، چاپ اول،

۱۴۱۲ق.

الگو:...

[1] مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج2، ص338.

[2] مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج7، ص151.

[3] راغب اصفهانى، مفردات، ۱۴۱۲ق، ص527.

[4] مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج7، ص151.

[5] سوره بقره، آیه 267؛ سوره آل عمران، آیه 179؛ سوره نساء، آیه 2؛ سوره مائده، آیه 100؛ سوره اعراف، آیه 157؛ سوره انفال، آیه 37؛ سوره ابراهیم، آیه 24-26؛ سوره نور، آیه 26.

[6] مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج7، ص151.

[7] سوره توبه، آیه۷۲ و سوره صف، آیه۱۲.

[8] سوره نساء، آیه۴۳ و سوره مائده، آیه۶.

[9] سوره بقره، آیه۱۶۸.

[10] سوره سبأ، آیه۱۵.

[11] سوره یونس، آیه۲۲.

[12] سوره انفال، آیه۶۹.

[13] سوره فاطر، آیه۱۰.

[14] سوره ابراهیم، آیه۲۴.

[15] سوره آل‌عمران، آیه۳۸.

[16] سوره نور، آیه۲۶.

[17] سوره نور، آیه۶۱.

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]

[۷]

[۸]

[۹]

[۱۰]

[۱۱]

[۱۲]

[۱۳]

[۱۴]

[۱۵]

[۱۶]

[۱۷]

@@ خط ۱: / خط ۱: @@
 حیات طیبه
-حیات طیبه، اصطلاحی قرآنی و به معنای زندگی پاک است.
+حیات طیبه، اصطلاحی قرآنی و به معنای زندگی پاکیزه و مطلوب است.
-==مفهوم شناسی و جایگاه==
+==مفهوم شناسی==
 {{جعبه نقل قول | عنوان = [[قرآن|قرآن کریم]]: | نقل‌قول = {{حدیث|مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَیٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً ۖ وَلَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ|ترجمه=هر کس کار شایسته‌ای انجام دهد، خواه مرد باشد یا زن، در حالی که مؤمن است، او را به حیاتی پاک زنده می‌داریم؛ و پاداش آنها را به بهترین اعمالی که انجام می‌دادند، خواهیم داد.}} |تاریخ بایگانی | منبع = <small> [[سوره نحل]]، آیه 97، ترجمه [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی]]. </small> | تراز = چپ| عرض = ۲۵۰px | اندازه خط = ۱۲px|رنگ پس‌زمینه =#ecfcf4| گیومه نقل‌قول = | تراز منبع = چپ}}
 حیات طیبه اصطلاحی قرآنی است که در [[سوره نحل، آیه 97]]، به عنوان پاداش ایمان و عمل صالح بیان شده است. حیات به معنی زندگی است و حرکت و حس از آثار آن است و در مقابل «موت» و «هلاک» قرار دارد.<ref>مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج2، ص338.</ref> و طیب به معنای پاکیزه، در اموری به کار می‌رود که در ظاهر و باطن آن پلیدی نباشد و مورد اشتیاق باشد،<ref>مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج7، ص151.</ref>
-و برای جان و حواس انسان لذت‌بخش باشد.<ref>راغب اصفهانى، مفردات، ۱۴۱۲ق، ص527.</ref> واژه طیب در آیات قرآن، در مقابل خبیث به معنای پلید ظاهری و باطنی و مورد تنفر<ref>مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج7، ص151.</ref> به کار رفته است.<ref>سوره بقره، آیه 267؛ سوره آل عمران، آیه 179؛ سوره نساء، آیه 2؛ سوره مائده، آیه 100؛ سوره اعراف، آیه 157؛ سوره انفال، آیه 37؛ سوره ابراهیم، آیه 24-26؛ سوره نور، آیه 26.</ref>. علاوه بر حیات، در قرآن کریم، مسکن،<ref>سوره توبه، آیه۷۲ و سوره صف، آیه۱۲.</ref> خاک،<ref>سوره نساء، آیه۴۳ و سوره مائده، آیه۶.</ref> خوردنی‌ها،<ref>سوره بقره، آیه۱۶۸.</ref> شهر،<ref>سوره سبأ، آیه۱۵.</ref> باد،<ref>سوره یونس، آیه۲۲.</ref> غنیمت،<ref>سوره انفال، آیه۶۹.</ref> سخن و کلام،<ref>سوره فاطر، آیه۱۰.</ref> درخت،<ref>سوره ابراهیم، آیه۲۴.</ref> ذریه و فرزندان،<ref>سوره آل‌عمران، آیه۳۸.</ref> زنان و مردان،<ref>سوره نور، آیه۲۶.</ref> و تحیت الهی<ref>سوره نور، آیه۶۱.</ref> با صفت طیب به کار رفته‌اند.
+و برای جان و حواس انسان لذت‌بخش باشد.<ref>راغب اصفهانى، مفردات، ۱۴۱۲ق، ص527.</ref> واژه طیب در آیات قرآن، در مقابل خبیث به معنای پلید ظاهری و باطنی و مورد تنفر<ref>مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج7، ص151.</ref> به کار رفته است.<ref>سوره بقره، آیه 267؛ سوره آل عمران، آیه 179؛ سوره نساء، آیه 2؛ سوره مائده، آیه 100؛ سوره اعراف، آیه 157؛ سوره انفال، آیه 37؛ سوره ابراهیم، آیه 24-26؛ سوره نور، آیه 26.</ref>. به گفته مصطفوی، «طهارت» هم به معنای دوری از پلیدی است، اما مورد رغبت و اشتیاق بودن، شرط آن نیست.<ref>مصطفوى، التحقیق، ۱۳۶۰ش، ج7، ص151.</ref>
+علاوه بر حیات، در قرآن کریم، مسکن،<ref>سوره توبه، آیه۷۲ و سوره صف، آیه۱۲.</ref> خاک،<ref>سوره نساء، آیه۴۳ و سوره مائده، آیه۶.</ref> خوردنی‌ها،<ref>سوره بقره، آیه۱۶۸.</ref> شهر،<ref>سوره سبأ، آیه۱۵.</ref> باد،<ref>سوره یونس، آیه۲۲.</ref> غنیمت،<ref>سوره انفال، آیه۶۹.</ref> سخن و کلام،<ref>سوره فاطر، آیه۱۰.</ref> درخت،<ref>سوره ابراهیم، آیه۲۴.</ref> ذریه و فرزندان،<ref>سوره آل‌عمران، آیه۳۸.</ref> زنان و مردان،<ref>سوره نور، آیه۲۶.</ref> و تحیت الهی<ref>سوره نور، آیه۶۱.</ref> با صفت طیب به کار رفته‌اند.
-منظور از حیات طیبه:
+==حیات طیبه از نظر مفسران==
-«حیات طیبه» آن است که انسان دلی آرام و روحی مؤمن داشته باشد، مؤمن به نور خدا می‌بیند، مشمول دعای فرشتگان است، مشمول تأییدات الهی است، این‌گونه افراد خوف و حزنی ندارند. محسن قرائتی، تفسیر نور
+مفسران قرآن، در دنیوی یا اخروی بودن حیات طیبه، و منظور و مصداق آن، اقوال گوناگونی دارند.
-محققان گفته‌اند: حیات طیبه- بی‌نیازی است به خدای تعالی از غیر او. در تفسیر برهان «3»- روایت از حضرت صادق ع می‌فرماید: مراد زندگانی پاکیزه قناعت است. تفسیر  اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
+===حیات دنیوی یا اخروی===
+چهار قول است: دنیا، برزخ، آخرت، همه {{مدرک}}
+دلیل دنیا: قرینه ادامه آیه
+دلیل آخرت: خوشی در دنیا نیست.
-قمّی ره نقل فرموده که مراد از حیاة      جلد 3 صفحه 315      طیّبه قناعت بروزی خداداد است و در نهج البلاغه نیز بقناعت تفسیر شده و در مجمع از پیغمبر صلّی اللّه علیه و آله و سلّم نقل نموده که مراد قناعت و رضای بقسمت الهیّه است  روان جاوید (ثقفی تهرانی)
+===مصادیق حیات طیبه===
+آخرت: بهشت. اما اگر دنیا باشد، منظور چیست؟
-مفسرین در معنی حیات طیبه اختلاف کردند بعضی گفتند رزق حلال بعضی رضای بآنچه خداوند بر او تقدیر فرموده بعضی گفتند اشتغال به عبادت و ترک معاصی و تمام اینها خلاف ظاهر بلکه نص آیه شریفه است زیرا کلمه (فلنحیینه) جواب (مَن عَمِلَ صالِحاً مِن ذَکَرٍ أَو أُنثی وَ هُوَ مُؤمِنٌ)
+اقوال اینجا مطرح می‌شود.
-جلد 12 - صفحه 185         و کلمه لنحیینه احیاء است و احیاء بعد الموت است '''پس مراد آن حیات ابدیست''' چه در عالم برزخ و چه در قیامت چنانچه در آیه شریفه وَ لا تَقُولُوا لِمَن یُقتَلُ فِی سَبِیلِ اللّهِ أَمواتٌ بَل أَحیاءٌ وَ لکِن لا تَشعُرُونَ بقره آیه 154 و آیه شریفه وَ لا تَحسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللّهِ أَمواتاً بَل أَحیاءٌ عِندَ رَبِّهِم یُرزَقُونَ آل عمران آیه 167 و اینکه آیه شریفه یَقُولُ یا لَیتَنِی قَدَّمتُ لِحَیاتِی فجر آیه 25 اشاره باین موضوع است وَ لَنَجزِیَنَّهُم أَجرَهُم بِأَحسَنِ ما کانُوا یَعمَلُونَ معنی واضح است و مکرر توضیح داده شده.  اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب) 8/  184-185
-حیات طیبه است یعنی تحقق جامعه‌ای قرین با آرامش، امنیت، رفاه، صلح، محبت، دوستی، تعاون و مفاهیم سازنده انسانی خواهد بود، و از نابسامانیها و درد و رنجهایی که بر اثر استکبار و ظلم و طغیان و هوا پرستی و انحصارطلبی به وجود می‌آید و آسمان زندگی را تیره و تار می‌سازد در امان است.  تفسیر نمونه، ج‏11، ص: 390
-بعضی آن را به معنی روزی حلال تفسیر کرده‌اند.
-بعضی به قناعت و رضا دادن به نصیب.
-بعضی به رزق روزانه.
-بعضی به عبادت توام با روزی حلال.
-و بعضی به توفیق بر اطاعت فرمان خدا و مانند آن.
-ولی شاید نیاز به تذکر نداشته باشد که حیات طیبه، مفهومش آن چنان وسیع و گسترده است که همه اینها و غیر اینها را در بر می‌گیرد، زندگی پاکیزه از هر نظر، پاکیزه از آلودگیها، ظلمها و خیانتها، عداوتها و دشمنیها، اسارتها و ذلتها و انواع نگرانیها و هر گونه چیزی که آب زلال زندگی را در کام انسان ناگوار می‌سازد.
-ولی با توجه به اینکه در دنبال آن، سخن از جزای الهی به نحو احسن به میان آمده استفاده می‌شود که '''حیات طیبه مربوط به دنیا است''' و جزای احسن مربوط به آخرت.                        نمونه 11      394
-و سئل عن قوله تعالی" فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیاةً طَیِّبَةً" فقال هی القناعة:
-" از امام پرسیدند منظور از جمله" فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیاةً طَیِّبَةً" چیست؟ فرمود:
-قناعت است" «نهج البلاغه کلمات قصار شماره 229.».
-بدون شک مفهوم این تفسیر محدود ساختن حیات طیبه به قناعت نمی‌باشد، بلکه بیان مصداق است ولی مصداقی است بسیار روشن، چرا که اگر تمام دنیا را به انسان بدهند ولی روح قناعت را از او بگیرند همیشه در آزار و رنج و نگرانی بسر می‌برد، و به عکس اگر انسان روح قناعت داشته باشد، و از حرص و آز و طمع بر کنار گردد، همیشه آسوده خاطر و خوش است.
-همچنین در بعضی از روایات دیگر" حیات طیبه" به معنی" رضا و خشنودی از آنچه خدا داده است" تفسیر شده که آنهم با قناعت قریب الافق است.     نمونه 11      395
-قال ابن عباس: الحياة الطيبة هو الرزق الحلال. و قال الحسن:
-هي القناعة. و قال قتادة: حياة طيبة في الجنة. و قال قوم: الأولى ان يكون المراد بها القناعة في الدنيا، لأنه عقيب ما توعد غيرهم به من العقوبة فيها مع ان اكثر المؤمنين ليسوا بمتسعي الرزق في الدنيا.
-ثم أخبر انه يجزيهم زيادة على الحياة الطيبة «أجرهم» و ثوابهم «بِأَحْسَنِ ما كانُوا يَعْمَلُونَ» و قد فسرّناه، التبیان 6/ 424
-المیزان:
-حيات جديدى غير آن حياتى كه به ديگران نيز داده زنده مى‏كند و مقصود اين نيست كه حياتش را تغيير مى‏دهد، مثلا حيات خبيث او را مبدل به حيات طيبى مى‏كند كه اصل حيات همان حيات عمومى باشد و صفتش را تغيير دهد، زيرا اگر مقصود اين بود كافى بود كه بفرمايد:" ما حيات او را طيب مى‏كنيم" ولى اينطور نفرمود، بلكه فرمود: ما او را به حياتى طيب زنده مى‏سازيم.
-روي عنه (ص) أن المقصود بالحياة الطيبة: القناعة و الرضا بما قسم اللّه. ارشاد الاذهان
-                        البرهان في تفسير القرآن، ج‏3، ص: 453
-/ [3]- الشيخ، في (أماليه): قال: أخبرنا أبو محمد الحسن بن محمد بن يحيى الفحام بسر من رأى، قال:
-حدثني أبو الحسن محمد بن أحمد بن عبيد الله بن المنصور، قال: حدثني الإمام علي بن محمد، قال: حدثني أبي محمد بن علي، قال: حدثني أبي علي بن موسى، قال: حدثني أبي موسى بن جعفر (عليهم السلام)، قال: قال سيدنا الصادق (عليه السلام) في قوله: فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَياةً طَيِّبَةً قال: «القنوع».
 ==پانویس==